Francis Guthrie
Francis Guthrie | |
|---|---|
 Francis Guthrie | |
| Gebore | Francis Guthrie 22 Januarie 1831 |
| Sterf | 19 Oktober 1899 (op 68) |
| Beroep | plantkundige en wiskundige |
Francis Guthrie (gebore 22 Januarie 1831 in Londen; oorlede 19 Oktober 1899 in Claremont, Kaapstad) was 'n wiskundige en plantkundige van die Kaapkolonie wat die vierkleurteorema in 1852 vir die eerste keer gestel het. Hy het wiskunde onder Augustus De Morgan en plantkunde onder John Lindley aan die University College London gestudeer. Guthrie het sy BA in 1850 en LL.B. in 1852 met eersteklas lof behaal. Terwyl hy 'n kaart van die graafskappe van Engeland ingekleur het, het hy opgemerk dat ten minste vier kleure nodig was sodat geen twee streke wat 'n gemeenskaplike grens deel dieselfde kleur sou hê nie. Hy het gepostuleer dat vier kleure voldoende sou wees om enige kaart in te kleur.[1] Dit het bekend geword as die vierkleurteorema en het vir meer as 'n eeu een van die bekendste onopgeloste probleme in grafiekteorie gebly totdat dit uiteindelik in 1976 bewys is met behulp van 'n lang rekenaargesteunde bewys deur Appel en Haken.[2]
Guthrie het op 10 April 1861 in Suid-Afrika aangekom en is ontmoet en gesteun deur dr. Dale (later sir Langham Dale), wat instrumenteel was in die stigting van die Universiteit van die Kaap die Goeie Hoop in Junie 1873. Guthrie het die pos as wiskundemeester aan die Graaff-Reinet Kollege aanvaar. Terwyl hy daar was, het hy in 1862 'n reeks bekroonde openbare lesings oor plantkunde gegee en sodoende 'n lewenslange vriendskap met die plaaslike inwoner Harry Bolus begin. Hy het Bolus aangeraai om plantkunde te studeer om sy hartseer oor die verlies van sy sesjarige seun te verlig. Toe Bolus 'n paar jaar later na Kaapstad vertrek het, het hy Guthrie in 1875 oorreed om ook daarheen te verhuis. Hy het 'n rukkie lank by die Balie gepraktiseer en 'n koerant geredigeer voordat hy professor in wiskunde aan die Suid-Afrikaanse Kollege geword het, wat later die Universiteit van Kaapstad geword het. Hy het daar gebly van 1876 tot sy aftrede in 1898 en op sy plaas by Raapenberg gebly.
Toe Bolus onderneem het om die familie Ericaceae vir Flora Capensis te doen, het hy Guthrie se hulp ingeroep en hulle het saamgewerk tot Guthrie se dood. Voor sy dood het Guthrie 'n uitgebreide versameling van die Kaapse Skiereiland-flora gemaak, wat uiteindelik as die Guthrie Herbarium in die Universiteit van Kaapstad se Plantkundedepartement gehuisves is, en vir onderrig en naslaanwerk gebruik is. Alhoewel Guthrie nie die gepubliseerde werk gesien het nie, het hy die bevrediging gehad om te weet dat die grootste deel van die werk oor Erica voltooi was. Hy is begrawe in die ou begraafplaas wat aan die St. Thomas-kerk in Rondebosch geheg is.
Hy is beskryf as warmhartig, goedgehumeurd, geduldig en onpretensieus. Die omvang van sy belangstellings was uiteenlopend en het gewissel van 'n lesing getiteld "Die Hitte van die Son in Suid-Afrika", waarin hy daarop gewys het dat dit moontlik moet wees om sonenergie in meganiese krag te omskep, tot lugvaartkunde, waar hy betrokke was by die ontwikkeling van die eerste vliegtuig. Alhoewel hy die uitvinder van die eerste vliegmasjien genoem word, bestaan daar geen dokumentasie van sy werk nie.
Sommige fynbosspesies uit die Bredasdorp-gebied is na hom vernoem: Gladiolus guthriei, Erica guthriei en Homoglossum guthriei, sowel as die genus Guthriea Bolus. Cyrtanthus guthrieae is vernoem na sy dogter Louise Guthrie, wat ook 'n plantkundige was. Die nuwe genus Guthriea is deur Harry Bolus van Oudeberg in die Graaff-Reinet-distrik versamel, en ook aangeteken van die Wittebergen in die Barkly-Oos-distrik en Mont-aux-Sources in Natal. Tot op hede is geen ander spesies in hierdie genus gevind nie.
Guthrie was 'n vroeë lid van die Suid-Afrikaanse Filosofiese Vereniging (later die Koninklike Vereniging van Suid-Afrika), 'n aktiewe lid van die Meteorologiese Kommissie en 'n eksaminator van die Kaapse Universiteit.
Die standaard outeurafkorting Guthrie word gebruik om hierdie persoon as die outeur aan te dui wanneer 'n botaniese naam aangehaal word.[3]
Sien ook
[wysig | wysig bron]Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ Wilson, Robin James (2014). Four colors suffice: how the map problem was solved. Princeton science library (Revised color uitg.). Princeton (N. J.): Princeton University Press. ISBN 978-0-691-15822-8.
- ↑ Appel, Kenneth; Haken, Wolfgang (1989). Every Planar Map is Four Colorable. Contemporary Mathematics (in Engels). Vol. 98. American Mathematical Society. ISBN 978-0-8218-5103-6.
- ↑ https://www.ipni.org/search?q=author%20std%3AGuthrie Internasionale Plantnaamindeks
Bronnelys
[wysig | wysig bron]- Gunn, Mary; Codd, L. E. (1981). Botanical exploration of southern Africa. Cape Town: A. A. Balkema. ISBN 9780869611296.
- Maritz, Pieter; Mouton, Sonja (2012). "Francis Guthrie: A Colourful Life". The Mathematical Intelligencer. 34 (3): 67–75. doi:10.1007/s00283-012-9307-y. ISSN 0343-6993.* O'Connor, J J; Robertson, E F (September 1996). "The four colour theorem".
