Francofonie
Die Francofonie of Francofoonwêreld is die hele liggaam van mense en organisasies regoor die wêreld wat die Franse taal gereeld vir private of openbare doeleindes gebruik. Die term is in 1880 deur Onésime Reclus[1] geskep en het belangrik geword as deel van die konseptuele herbesinning van kulture en geografie in die laat 20ste eeu.
.svg)
Wanneer die term gebruik word om na die Franssprekende wêreld te verwys, omvat die Francofonie die lande en gebiede waar Frans amptelik is of dien as 'n administratiewe of hoof- sekondêre taal, wat strek oor 50 lande en afhanklikhede oor alle bewoonde kontinente.[2] Die oorgrote meerderheid hiervan is ook lidlande van die "Organisation internationale de la Francophonie" (OIF), 'n liggaam wat lande verenig waar Frans gepraat en onderrig word.
Denominasies
[wysig | wysig bron]Francofonie, frankofonie en frankofoonruimte is sintagmaties. Hierdie uitdrukking is van toepassing op lande wat Frans as hul nasionale taal praat, en dit kan as 'n moedertaal of 'n sekondêre taal wees.
Hierdie uitdrukkings word soms verkeerd verstaan of misbruik deur Engelssprekendes. Hulle kan sinoniem wees, maar hulle is meestal aanvullend.
- "francofonie", met 'n klein "f", verwys na bevolkings en mense wat Frans praat vir kommunikasie of/en in hul daaglikse lewe.[1]
- "Francofonie", met 'n hoofletter "F", kan gedefinieer word as verwysend na die regerings, regerings- en nie-regeringsorganisasies of regerende amptenare wat Frans in hul werk en skakeling gebruik of deel.[3]
- "Francofonieruimte", "Francofoniewêreld" of die "Francosfeer" verteenwoordig nie net 'n linguistiese of geografiese realiteit nie, maar ook 'n kulturele entiteit: byvoorbeeld om enige individu te beskryf wat met een van die Franstalige kulture identifiseer, kan dit byvoorbeeld Slawies, Latyns, Kreools, Frans-Noord-Amerikaans of Oseanies wees.[4][5]
Lande
[wysig | wysig bron]Die definisie van die Franstalige wêreld word onderskei deur lande en gebiede waar Frans ’n amptelike taal is, dié waar dit die moedertaal van die meerderheid van die bevolking is, en dié waar die taal as ’n werkstaal van administrasie gebruik word of waar die taal steeds ’n belangrike kulturele impak en aansien het. Daar is 50 lande en gebiede wat in hierdie kategorie val, hoewel die Francosfeer in sommige lande tot sekere streke of state beperk is.[6]
Om bloot 'n lidstaat van die OIF te wees, maak nie outomaties 'n land of gebied "francofoon" in die sin dat die taal 'n groot rol in sy samelewing speel nie, hetsy dit as 'n werkstaal of 'n sterk kulturele erfenis vir die Franse taal is. Dit is deels te wyte aan die OIF wat toenemend nuwe lede toelaat op grond van los maatstawwe soos "beduidende tweedetaalleer" van Frans of partye wat daarin belangstel om die organisasie se bevordering van menseregte, demokrasie, internasionale samewerking, volhoubare ontwikkeling, kulturele en linguistiese diversiteit, en onderwys en opleiding te bevorder.[7]
Daarom moet lidlande soos Roemenië, Egipte en Armenië wat minimale tot geen verbintenis met die Franse taal en kultuur het nie, nie as deel van die Franstalige wêreld beskou word nie.[8]
| Rang | Land/gebied | Franssprekendes[9] | Landopp. (km2) | Landopp. (myl2) |
|---|---|---|---|---|
| 1 |  Frankryk[a] | 66,394,000 | 551,695 | 213,011 |
| 2 |  Dem. Rep. Kongo | 48,925,000 | 2,344,858 | 905,354 |
| 3 |  Algerië | 14,904,000 | 2,381,741 | 919,595 |
| 4 |  Marokko | 13,457,000 | 446,550 | 172,410 |
| 5 |  Kameroen | 11,491,000 | 475,650 | 183,650 |
| 6 | .svg){kind=small} Kanada | 11,061,000 | 9,984,670 | 3,855,100 |
| 7 |  Ivoorkus | 9,325,000 | 322,462 | 124,503 |
| 8 |  België | 8,815,000 | 30,528 | 11,787 |
| 9 |  Madagaskar | 7,729,000 | 587,041 | 226,658 |
| 10 |  Tunisië | 6,321,000 | 163,610 | 63,170 |
| 11 |  Switserland | 5,889,000 | 41,291 | 15,943 |
| 12 |  Burkina Faso | 5,404,000 | 274,200 | 105,900 |
| 13 |  Haïti | 4,906,000 | 27,750 | 10,710 |
| 14 |  Senegal | 4,640,000 | 196,712 | 75,951 |
| 15 |  Benin | 4,306,000 | 114,763 | 44,310 |
| 16 |  Guinee | 3,777,000 | 245,857 | 94,926 |
| 17 |  Mali | 3,703,000 | 1,240,192 | 478,841 |
| 18 | .svg){kind=small} Togo | 3,554,000 | 56,785 | 21,925 |
| 19 |  Kongo | 3,518,000 | 342,000 | 132,000 |
| 20 |  Niger | 3,363,000 | 1,267,000 | 489,200 |
| Totaal | 246,271,000 | 19,103,017 | 7,375,547 |
Nota
[wysig | wysig bron]- ↑ Slegs Metropolitaanse Frankryk.
Verwysings
[wysig | wysig bron]- 1 2 Alexander B. Murphy, "Placing Louisiana in the Francophone World: Opportunities and Challenges" Geargiveer 10 Mei 2013 op Wayback Machine, p 4, geplaas in Atlantic Studies, Volume 5, Issue 3, 2008; Special Issue: New Orleans in the Atlantic World, II, besoek op 7 April 2013
- ↑ Wolff, Alexandre. Qu’est-ce qu’un francophone? (What is a francophone?), Observatoire de la langue française, 2015. (in Frans)
- ↑ "Qu'est-ce que la Francophonie ? - Organisation internationale de la Francophonie". francophonie.org. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 5 Desember 2014. Besoek op 7 Julie 2016.
- ↑ "Données et statistiques sur la langue française - Organisation internationale de la Francophonie". francophonie.org. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 23 Maart 2017. Besoek op 7 Julie 2016.
- ↑ L'année francophone internationale, Québec, ACCT, 1994
- ↑ Vigouroux, Cecile (2013). "Francophonie". Annual Review of Anthropology. 42: 379–397. doi:10.1146/annurev-anthro-092611-145804.
- ↑ Christian Rioux, "Franco... quoi?", Le Devoir, Montreal, 4 September 1999.
- ↑ (fr) Vif, Le (9 Oktober 2018). "La Francophonie au bord de la cacophonie ?". Site-LeVif-FR. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 22 Oktober 2020. Besoek op 2 September 2019.
- ↑ La langue française dans le monde, 2022, Organisation internationale de la Francophonie (OIF)