Gadarat
| GDRT | |
|---|---|
| Koning van Aksoem | |
| Bewind | ca. 200-230 |
| Opvolger | 'DBH |
| Kinders | BYGT |
GDRT (wat historici uitspreek as Gadarat) was omstreeks 200 koning van die Koninkryk Aksoem. Hy is bekend as die eerste koning wat Aksoem by sake van Suid-Arabië betrek het. Hy is hoofsaaklik bekend van 'n inskripsie in Suid-Arabië wat hom en sy seun, BYGT (ook uitgespreek as "Beiga" of "Beigat"), noem.
GDRT is al gelykgestel aan die anonieme koning van die inskripsie "Monumentum Adulitanum" in die antieke nedersetting Adoelis in die hedendaagse Eritrea, wat sy bewind op omstreeks 200-230 sou vasstel. Soms word egter geglo dié twee was aparte konings.[1]
Aksoemitiese inskripsies
[wysig | wysig bron]GDRT se inskripsies is die oudste bekende koninklike inskripsies wat in die Ge'ez-alfabet bewaar gebly het.[2] Die oudste hiervan is in die oostelike Tigrai-streek in Noord-Ethiopië ontdek. In die gebied is baie artefakte van voor die tyd van die Koninkryk Aksoem.[3] 'n Inskripsie van 'n voor-Aksoemitiese koninkryk met die naam Dʿmt is onder meer daar ontdek.
Suid-Arabiese betrokkenheid
[wysig | wysig bron]
GDRT word die eerste keer in 'n Suid-Arabiese inskripsie genoem as 'n bondgenoot van `Alhan Nahfan, koning van Saba.[4] Volgens Stuart Munro-Hay lui die inskripsie hulle het besluit dat hulle saam oorlog sou maak en vrede sou hê. Hulle sou saam opstaan teen enigiemand wat hulle sou aanval.[5]
Alexander Sima vertaal die teks effens anders en spesifiseer dat GDRT 'n diplomatieke sending na `Ahlan gestuur het om 'n bondgenootskap te sluit.[6] `Alhan Nafhan se seun, Sha'ir Awtar, het egter die bondgenootskap met GDRT verbreek nadat hy koning van Saba geword het.[5] Dit lyk of die twee magte later weer 'n bondgenootskap gesluit het, dié keer teen Ḥaḑramawt.[6] Saba se inval van Ḥaḑramawt met Aksoemitiese hulp het gelei tot Ḥaḑramawt se nederlaag en die besetting van sy hoofstad, Shabwah, in 225.
'n Ander inskripsie vertel van 'n diplomatieke sending wat Sha`ir Awtar na GDRT gestuur het. Dit lyk egter of dit onsuksesvol was, want die teks beskryf 'n oorlog tussen Saba en Aksoem wat later in Jemen plaasgevind het.[6]
Nalatenskap
[wysig | wysig bron]GDRT was waarskynlik die eerste Aksoemitiese koning wat by Suid-Arabiese sake betrokke was en wat in Suid-Arabiese inskripsies genoem word.[6] Sy bewind het gelei tot beheer oor 'n groot deel van Wes-Jemen.[6]
Verder toon GDRT se militêre bondgenootskappe, sy verowerings in Jemen en Saoedi-Arabië, en die uitbreiding van Aksoemitiese invloed in Jemen en Suid-Arabië alles 'n nuwe hoogtepunt in Aksoemitiese mag.[5] Hy het eeue se betrokkenheid in Suid-Arabië begin wat gelei het tot die volskaalse inval in Jemen deur koning Kaleb in 520 en die stigting van 'n Aksoemitiese provinsie wat die hele Suid-Arabië beslaan het.
Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ Identification with the king of Monumentum Adulitanum: Alexander Sima, "GDR(T)", in Siegbert Uhlig, red., Encyclopaedia Aethiopica: D-Ha (Wiesbaden: Harrassowitz Verlag, 2005), p.719.
- ↑ Sima "GDR(T)," p.718.
- ↑ Rodolfo Fattovich, "Addi Galamo", in Siegbert von Uhlig, ed., Encyclopaedia Aethiopica: A-C (Wiesbaden:Harrassowitz Verlag, 2003), p.76; Stuart Munro-Hay, Aksum. pp. 48–50.
- ↑ Munro-Hay, Aksum, pp. 71–2
- 1 2 3 Munro-Hay, Stuart. Aksum. p. 72
- 1 2 3 4 5 Sima, "GDR(T)," p.719.
Skakels
[wysig | wysig bron]
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
