Haakon VIII

Haakon VIII
Koning van Noorweë
Haakon in 2025.
Bewind	28 Augustus 2026 - tans
Voorganger	Harald V
Erfgenaam	Ingrid Alexandra
Gade	Mette-Marit Tjessem Høiby
Kinders	Ingrid Alexandra Sverre Magnus
Koningshuis	Glücksburg
Gebore	20 Julie 1973 (1973-07-20)
Vader	Harald V
Moeder	Sonja Haraldsen
Godsdiens	Kerk van Noorweë

Haakon VIII (Haakon Magnus; gebore 20 Julie 1973) is sedert die dood van sy vader, Harald V, op 28 Augustus 2026 koning van Noorweë. Hy is die tweede kind en enigste seun van koning Harald V en koningin Sonja van Noorweë.

Haakon is die vierde generasie van die heersende Noorweegse koningshuis, die Huis van Glücksburg. Hy is in 2001 met Mette-Marit Tjessem Høiby getroud, en die egpaar het twee kinders, kroonprinses Ingrid Alexandra en prins Sverre Magnus.

Haakon is ’n opgeleide vlootoffisier en as koning die opperbevelvoerder van die Noorweegse weermag. Hy het al gedien as welwillendheidsambassadeur vir die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram en was betrokke by ’n reeks filantropiese en internasionale inisiatiewe. Hy het ’n BA-graad in staatsleer van die Universiteit van Kalifornië, Berkeley en ’n MSc in ontwikkelingstudies van die London School of Economics.

Vroeë lewe en familie

Haakon is op 20 Julie 1973 in die Nasionale Hospitaal in St. Hanshaugen, Oslo, gebore as die enigste seun en jongste kind van die destydse kroonprins Harald en kroonprinses Sonja, tydens die bewind van sy grootvader aan vaderskant, Olav V. Hy is Haakon Magnus genoem, en die aankondiging het beklemtoon dat hy as Haakon bekend sou staan.

Haakon het ’n ouer suster, prinses Märtha Louise, wat in 1971 gebore is. In 1990 is die Noorse grondwet gewysig om absolute eersgeboortereg in te stel, wat beteken het dat die oudste kind, ongeag geslag, voorrang sou geniet in die opvolgingslyn. Die verandering is egter nie terugwerkend toegepas nie, en daarom het Haakon steeds voorrang bo sy ouer suster geniet.

Opleiding en militêre diens

Haakon het in die koninklike Noorse vloot gedien. Hy het in 1995 aan die Noorse Vlootakademie gegradueer, waarna hy ’n jaar lank op verskeie vlootvaartuie gedien het. Hy is later na die Universiteit van Kalifornië, Berkeley, waar hy in 1999 ’n BA-graad in staatsleer behaal het. Haakon het vervolgens lesings aan die Universiteit van Oslo bygewoon en in 2001 die Noorse departement van buitelandse sake se inleidende kursus vir staatsamptenare voltooi. Hy het sy opleiding in 2003 aan die London School of Economics voltooi, waar hy ’n MSc-graad in ontwikkelingstudies verwerf het, met ’n spesialisering in internasionale handel en Afrika.

Van 15 November 2013 af was Haakon ’n admiraal in die vloot en ’n generaal in die leër en lugmag. In 2016 het hy die Noorse leër se valskermkursus voltooi en is hy as ’n militêre valskermsoldaat gesertifiseer. Die kursus is deur die spesiale operasionele kommando aangebied.

Kroonprins

Haakon op 16 November 2015 saam met die destydse Brasiliaanse visepresident, Michel Temer, in Brasília, Brasilië.

Haakon het by verskeie geleenthede as regent opgetree toe Harald weens swak gesondheid nie sy pligte as staatshoof kon uitvoer nie. In 2003 is hy as ’n welwillendheidsambassadeur vir die Verenigde Nasies se Ontwikkelingsprogram aangestel. In 2013 het hy die SIKT-konferensie gestig. Hy woon gereeld die jaarlikse konferensie van die Konfederasie vir Noorse Enterprise by en in 2016 het hy die Noorse Konfederasie van Vakbonde (LO) ontmoet vir ’n bekendstelling aan Noorweë se driepartysamewerkingsmodel.

Haakon was van 2005 tot 2010 ’n lid van die Jongwêreldleiersnetwerk, en van 2010 tot 2017 het hy op die stigtingsraad daarvan gedien. Haakon en Mette-Marit het die Kroonprins en Kroonprinses se Stigting gestig. Hy is ’n beskermheer van 4H Norge, ANSA, die Ibsen-verhoogfees, die Nordland-musiekfees en verskeie ander organisasies. In 2017 het hy ’n beskermheer van die Noorse Vlugtelingraad geword. In Mei 2022 het Haakon by ’n universiteitsekspedisie aangesluit wat daarop gemik was om kennis oor poolgeskiedenis en die wetenskaplike navorsing wat in die Arktiese gebied plaasvind, te versprei. In die loop van twee weke het hy die Groenlandse ysplaat met behulp van ’n sneeuvlieër oorgesteek.

Ná die Pride-skietvoorvaal in 2022 in Oslo het Haakon verklaar: "Ons moet die reg in Noorweë beskerm om lief te hê wie ons ook al wil." In 2026 het Haakon die Myklebust-skip as roeier beman saam met prins Sverre Magnus. Die beeldmateriaal van die gebeurtenis is later deur die koningshuis gebruik ter ondersteuning van die Noorse nasionale sokkerspan.

Benewens sy amptelike pligte stel Haakon baie belang in kulturele aangeleenthede en het hy beskermheerskap aan ’n aantal organisasies verleen. In 2006 was hy een van drie stigters van Global Dignity.

Bewind

Haakon VIII het die Noorse troon op 28 Augustus 2026 bestyg met die dood van sy vader. Dié oggend het hy die staatsraad ontmoet vir sy eerste sitting as heersende koning; hy het die raad amptelik van sy vader se heengaan verwittig en sy troonnaam aangekondig.

Haakon sal op 1 September 2026 ’n eed van trou aan die Noorse grondwet aflê.

Persoonlike lewe

Haakon se eerste bekende verhouding was met die skoonheidsmiddelserfgenaam Celina Midelfart, met wie hy van 1994 tot 1996 ’n verhouding gehad het.

Huwelik

Haakon en Mette-Marit in 2014.

In die 1990's het Haakon ’n musiekfees in Kristiansand bygewoon, waar hy Mette-Marit Tjessem Høiby vir die eerste keer by ’n tuinpartytjie ontmoet het. Hulle het mekaar etlike jare later weer ontmoet nadat sy ’n ma geword het. Haakon is op 25 Augustus 2001 met Mette-Marit, ’n burgerlike en enkelma, in die Oslokatedraal getroud. Frederik, kroonprins van Denemarke, later koning Frederik X, was sy strooijonker. Toe hulle verlowing in Desember 2000 aangekondig is, was die reaksie van die publiek en media grootliks negatief. Baie Nore het hulle kommer uitgespreek oor Haakon se keuse van ’n lewensmaat, hoofsaaklik weens Mette-Marit se status as ’n enkelma. Die vader van haar kind is aan dwelmverwante oortredings skuldig bevind, en kritici het ook gewys op haar beperkte formele opleiding, vorige verhoudings met veroordeelde misdadigers en haar sosiale kring, wat deur sommige kommentators beskryf is as een "waar dwelms geredelik beskikbaar is". Die egpaar se verlowing van agt maande het ’n tydperk van saamwoon in ’n woonstel in Oslo ingesluit, ’n besluit wat kritiek van die konserwatiewe Kerk van Noorweë ontlok het. Haakon en Mette-Marit het twee kinders: kroonprinses Ingrid Alexandra (gebore op 21 Januarie 2004) en prins Sverre Magnus (gebore op 3 Desember 2005). Haakon is ook die stiefpa van Mette-Marit se seun, Marius Borg Høiby.

Persoonlike belangstellings

Haakon is al lank by sport betrokke en toon besondere belangstelling in seil- en branderplankry, hoewel hy nie op professionele vlak deelgeneem het nie. Hy is ook bekend as ’n geesdriftige musiekaanhanger en het verskeie musiekfeeste bygewoon en aangebied.

Haakon het die musiekgroep Katzenjammer begelei tydens hulle opname van die liedjie "Vi tenner våre lykter" ("Ons steek ons lanterns aan") vir hulle Kerstema-album van 2011 met dieselfde naam. Die opbrengs het gegaan na die Kroonprins en Kroonprinses se Stigting.

Skakels

• Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.