Indië

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
भारत गणराज्य
Bhārat Gaṇarājya (Hindi)
Republic of India (Engels)
Republiek Indië
Vlag van Indië Embleem van Indië
Vlag Embleem
Nasionale leuse: Satyameva Jayate
(Sanskrit vir: "Die waarheid alleen triomfeer")
Volkslied: Jana Gana Mana[1]
(Sanskrit vir: "Heerser oor die gees van die mense")

Nasionale lied: Vande Mataram[1]
(Sanskrit vir: "Ek buig vir jou, Moeder")
Ligging van Indië
Hoofstad Nieu-Delhi

28°37′N 77°13′O / 28.617°N 77.217°O / 28.617; 77.217

Grootste stad Mumbai

18°58′N 72°49′O / 18.967°N 72.817°O / 18.967; 72.817

Amptelike tale Hindi en Engels[2]a
Regering Federale parlementêre
grondwetlike republiek
Ram Nath Kovind
Venkaiah Naidu
Narendra Modi
Onafhanklikheid
• Dominium
• Republiek
van die Verenigde Koninkryk
15 Augustus 1947
26 Januarie 1950
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
3 287 263[2] km2  (7de)
1 269 219 myl2
9,6
Bevolking
 - 2016-skatting
 - 2011-sensus
 - Digtheid
 
1 324 171 354[3] (2de)
1 210 854 977[4][5]
396,5 / km2 (31ste)
1 026,9 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2018-skatting

$10 385 miljard[6] (3de)
$7 784[6] (116de)

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2018-skatting

$2 848 miljard[6] (6de)
$2 135[6] (133ste)

MOI (2015) Green Arrow Up Darker.svg 0,624[7] (131ste)  –  medium
Gini (2013) 33,9[8](79ste) –  medium
Geldeenheid Roepee (₹) (INR)
Tydsone
 - Somertyd
IST (UTC+5:30)
nie toegepas nie (UTC+5:30)
Internet-TLD .in
Skakelkode +91
a. 21 andere inheemse tale word as nasionale tale erken.

Indië (Hindi: भारत, Bhārat; Engels: India), amptelik die Republiek Indië (Hindi: भारत गणराज्य, Bhārat Gaṇarājya, [ˈbʱaːɾət̪], ; Engels: Republic of India), is 'n republiek in Suid-Asië. Met 'n bevolking van 1 324 171 354 (2016) is dit die tweede mees bevolkte land ter wêreld, ná die Volksrepubliek China.

Indië is op die Indiese Subkontinent geleë en is vir die grootste deel 'n skiereiland, wat in die weste aan die Arabiese See, in die suide aan die Indiese Oseaan en in die ooste aan die Golf van Bengale grens. In die noorde grens dié land (van wes na oos) aan Pakistan, die Volksrepubliek China (Tibet), Nepal, Bhoetan, Mianmar en Bangladesj. Ten suidooste van Indië in die Indiese Oseaan is die eilandnasie Sri Lanka en ten suidweste is die Maledive geleë. Indië se Andaman- en Nicobar-eilande deel 'n maritieme grens met Thailand en Indonesië in die Andamanse See.

Die hoofstad van Indië is Nieu-Delhi en die grootste stad is Mumbai. Indië is 'n federale republiek wat bestaan uit 28 deelstate, 6 uniegebiede en 1 nasionale hoofstadgebied. Indië is 'n multi-etniese land en die meesbevolkte demokrasie ter wêreld.

Indië het tussen 1858 en 1947 deel uitgemaak van Brits-Indië en met die Verdeling van Indië het dit van sy buurland Pakistan geskei. Indië is 'n lidland van die Britse Statebond met 'n president as staatshoof. Sedert die Verdeling van Indië veg Indië teen Pakistan en die Volksrepubliek China oor beheer van die voormalige prinsstaat Kasjmir, wat tot dusver tot vyf oorloë oor die verdeelde gebied gelei het.

Naam[wysig | wysig bron]

Nasa-Satellietbeeld van Indië
Kaart van Indië
Topografiese kaart van Indië

Die Vedanta het geen naam gegee vir Indië nie. Die naam Indië is afgelei van Sindhu, die plaaslike naam vir die rivier Indus (van die Sanskrit stam ind: druppel). Die ou Ariërs het dié land āryāvarta (आर्यावर्त) genoem, wat ook Sentraal-Asië ingesluit het. Die Sanskrit-woord Arya beteken 'respek almal' en in later tye 'iemand van die eerste drie kaste' (in tegenoverstelling tot 'śūdra'). Omgekeerd beteken anārya 'iemand van die oorspronklike donkerkleurige bevolking' wat ook DASA of dasyu genoem. (Die Rig Veda doen daar enigsins denigrerend oor maar dit oorspronklike volk is vanuit die ou Sumerië met meluhha of mleccha aangedui, wat verwys na die Indusvalleibeskawing.) Die woord Varta beteken in Sanskrit 'verplaatsingsgebied', 'land', 'verblyf', 'kostwinning' of 'bestaansmiddel'. Die afkorting Varta is tot Barta verbaster en later tot Bhārat ([ˈbʱaːrət̪] .

Die Persiërs het ('n deel van) dié land Hindoestan ([ɦɪnd̪ʊˈst̪aːn] ), dié land van die Indus, genoem. Dit is deur die Grieke tot Indië (ινδιη) gewysig. Die verskillende politieke partye het wel ander voorkeursname vir dié land soos Hindoestan, Hindu Rashtra en Bharat. Die naam Bharat sou afstam van twee ou konings wat Bharata genoem word. Die naam Hindoestan word amptelik opgegee na die onafhanklikheid op 15 Augustus 1947. Die naam word nog wel gebruik in die daaglikse spraakgebruik. 'n Gewilde patriotiese lied, geskryf deur 'n Indiëse Moslem, Muhammad Iqbal, begin met die sin: "Sare jahaan se acchaa, Hindustan hamaaraa" (Onse Hindoestan is beter as die res van die wêreld).

Die term Indië het veral gebruiklik geword in navolging van die Engelse benaming. Die term Indië is 'n lang tyd gebruiklik in België, maar word na Nederlands voorbeeld nou ook geleidelik vervang deur India. Indië het in die noorde sinoniem geword vir Nederlands-Indië, wat in werklikheid op Indonesië dui.

Geografie[wysig | wysig bron]

Indië se geografie word gekenmerk deur die Himalaja in die verre noorde, die Ganges-, Indus- en Brahmaputra-vlaktes in die weste, noorde en ooste asook die Wes- en Oos-Ghats. Kangchenjunga is met 'n hoogte van 8 586 m Indië se hoogste berg en is in die deelstaat Sikkim geleë.

Indië se heilige rivier, die Ganges, is ook dié land se langste river, gevolg deur die Godavari, die Ganges-sytak Yamuna, Narmada en die Krisjna.

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

Ekonomie[wysig | wysig bron]

Indië is ekonomies in opkoms. In die 1960's was daar nog bitter armoede en selfs hongersnode, maar dié land is nou ná China een van die grootste opkomende ekonomiese magte, lid van die BRICS en die Groep van 20.

Demografie[wysig | wysig bron]

Amptelike tale van Indië[wysig | wysig bron]

Amptelike tale (Sentraal administratief)[wysig | wysig bron]

  1. Hindi
  2. Engels (samewerkende amptelike taal)

Erkende nasionale tale van Indië (Geskeduleerde lys vir amptelike gebruik)[wysig | wysig bron]

Indiese deelstate volgens mees verspreide tale
  1. Assamees (amptelike taal van Assam)
  2. Bengaals (amptelike taal van Tripura en Wes-Bengale)
  3. Bodo (amptelike taal van Assam)
  4. Dogri (amptelike taal van Jammu en Kasjmir)
  5. Engels (amptelike taal van Nagaland)
  6. Gujarati (amptelike taal van Dadra en Nagar Haveli, Daman en Diu en Gujarat)
  7. Hindi (amptelike taal van Arunachal Pradesh, Andaman- en Nicobar-eilande, Bihar, Chandigarh, Chhattisgarh, Delhi, Haryana, Himachal Pradesh, Jharkhand, Madhya Pradesh, Rajasthan, Uttar Pradesh en Uttaranchal)
  8. Kannada (amptelike taal van Karnataka)
  9. Kasjmiri (amptelike taal van Jammu en Kasjmir)
  10. Konkani (amptelike taal van Goa)
  11. Maithili (amptelike taal van Bihar)
  12. Malayalam (amptelike taal van Kerala en Lakshadweep)
  13. Manipuri (Meithei) (amptelike taal van Manipur)
  14. Marathi (amptelike taal van Maharashtra)
  15. Nepalees (amptelike taal van Sikkim)
  16. Oerdoe (amptelike taal van Jammu en Kasjmir, en ook sommige distrikte in Andhra Pradesh, Delhi en Uttar Pradesh)
  17. Oriya (amptelike taal van Orissa)
  18. Pandjabi (amptelike taal van Pundjab, tweede amptelike taal van Delhi)
  19. Sanskrit
  20. Santali
  21. Sindhi
  22. Tamil (amptelike taal van Tamil Nadu en Pondicherry)
  23. Telugu (amptelike taal van Andhra Pradesh)

Religie[wysig | wysig bron]

Verspreiding van godsdienste in Indië volgens Indiese distrikte, 2011-sensus:

   Hindoe

   Moslems

   Christene

   Sikh

   Boeddhiste

   Ander

Religie Bevolking
% 1951
Bevolking
% 1961
Bevolking
% 1971
Bevolking
% 1981
Bevolking
% 1991
Bevolking
% 2001
Bevolking
% 2011[9]
Hindoeïsme 84,1% 83,45% 82,73% 82,30% 81,53% 80,46% 79,80%
Islam 9,8% 10,69% 11,21% 11,75% 12,61% 13,43% 14,23%
Christendom 2,3% 2,44% 2,60% 2,44% 2,32% 2,34% 2,30%
Sikhisme 1,79% 1,79% 1,89% 1,92% 1,94% 1,87% 1,72%
Boeddhisme 0,74% 0,74% 0,70% 0,70% 0,77% 0,77% 0,70%
Djainisme 0,46% 0,46% 0,48% 0,47% 0,40% 0,41% 0,37%
Zoroastrisme 0,13% 0,09% 0,09% 0,09% 0,08% 0,06% n/a
Animisme, ander 0,43% 0,43% 0,41% 0,42% 0,44% 0,72% 0,9%

Sport[wysig | wysig bron]

Die Indiese nasionale hokkiespan tydens die Azlan Shah-beker in 2018
Die Indiese nasionale krieketspan in aksie op Wankhedestadion in 2006

Die meeste en gewildste sportsoorte wat in Indië beoefen word, het hul oorsprong in die Verenigde Koninkryk en het tydens die bestaan van Brits-Indië op die Indiese Subkontinent gevestig.

Veldhokkie is Indië se suksesvolste Olimpiese sport en die Indiese nasionale hokkiespan kon tot dusver ag goue, een silwer en twee bronsmedaljes tydens Olimpiese Somerspele verower. Indië het die Hokkiewêreldbeker van 1975 gewen en was die naaswenner van die Hokkiewêreldbeker 1973. Indië het ook drie van dié toernooie gehuisves: 1982, 2010 en 2018.

Krieket is Indië se gewildste sport.[10] Die Indiese nasionale krieketspan kon die Krieketwêreldbeker 1983 en Krieketwêreldbeker 2011 wen en het by die Krieketwêreldbeker 2003 as naaswenner geëindig. Indië was die wenner van die Wêreld Twintig20 (2007) in Suid-Afrika, het die IKR Kampioenetrofee van 2002 met Sri Lanka gedeel en die IKR Kampioenetrofee van 2013 gewen. Die Indiese Premierliga (IPL) word as gewildste krieketliga wêreldwyd beskou en lok veral toeskouers van die Indiese Subkontinent, maar ook Suid-Afrika, die Britse Eilande en Wes-Indië.

Indië was gasheer of mede-gasheer van verskeie internasionale sportgeleenthede: die Suid-Asiatiese Spele van 1951 en 1982; die krieketwêreldbekers van 1987, 1996 en 2011; die Hokkiewêreldbeker 2010 en die Statebondspele 2010. Vanaf 2011 tot 2013 is die Indiese Grand Prix op die Buddh Internasionale Renbaan in Uttar Pradesh aangebied, al drie wedrenne is deur Sebastian Vettel gewen.

Sien ook[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. 1,0 1,1 (en) "National Symbols | National Portal of India". India.gov.in. Besoek op 30 April 2018. 
  2. 2,0 2,1 (en) "Profile | National Portal of India". India.gov.in. Besoek op 30 April 2018. 
  3. (en) "World Population Prospects: The 2017 Revision". ESA.UN.org (custom data acquired via website). United Nations Department of Economic and Social Affairs, Population Division. Besoek op 30 April 2018. 
  4. (en) "Population Enumeration Data (Final Population)". Census of India. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 22 May 2016. Besoek op 30 April 2018. 
  5. (en) "A – 2 DECADAL VARIATION IN POPULATION SINCE 1901" (PDF). Census of India. Geargiveer (PDF) vanaf die oorspronklike op 30 April 2016. Besoek op 30 April 2018. 
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 (en) "World Economic Outlook Database, April 2018 – Report for Selected Countries and Subjects". Internasionale Monetêre Fonds. Besoek op 30 April 2018. 
  7. (en) "Human Development Report 2016 Summary" (PDF). Verenigde Nasies. Besoek op 30 April 2018. 
  8. (en) "Income Gini coefficient". United Nations Development Program. Besoek op 30 April 2018. 
  9. (en) "Population by religious community – 2011". 2011 Census of India. Office of the Registrar General & Census Commissioner. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 25 Augustus 2015. Besoek op 25 Augustus 2015. 
  10. (en) Bill Russell (8 Augustus 2017). "Top 10 Most Popular Sports In India". Besoek op 30 April 2018. 

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]


 
Lande en gebiede in Asië

Lande: Afghanistan | Armenië2 | Azerbeidjan1 | Bahrein | Bangladesj | Bhoetan | Broenei | Egipte | Filippyne | Georgië1 | Indië | Indonesië | Irak | Iran | Israel | Japan | Jemen | Jordanië | Kambodja | Kasakstan1 | Katar | Kirgisië | Koeweit | Laos | Libanon | Maledive | Maleisië | Mianmar | Mongolië | Nepal | Noord-Korea | Oesbekistan | Oman | Oos-Timor | Pakistan | Rusland1 | Saoedi-Arabië | Singapoer | Siprus2 | Sirië | Volksrepubliek China | Sri Lanka | Suid-Korea | Tadjikistan | Thailand | Turkmenistan | Turkye1 | Verenigde Arabiese Emirate | Viëtnam

Omstrede gebiede: Abchasië - Nagorno-Karabakh - Noord-Siprus - Palestina - Republiek China (Taiwan) - Suid-Ossetië

Afhanklike gebiede: Australië: Kerseiland - Kokoseilande | Verenigde Koninkryk: Akrotiri en Dhekelië2 - Britse Indiese Oseaangebied | Volksrepubliek China: Hongkong - Macau

1. Land deels in Europa. 2. Geografies in Asië, maar gereeld beskou as deel van Europa a.g.v. kulturele en historiese oorwegings.

Lande van: Afrika - Europa - Noord-Amerika - Oseanië - Suid-Amerika