Inkorting

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Broom icon.svg Hierdie artikel moet skoongemaak of andersins verbeter word.
Hierdie artikel voldoen nie tans aan die hoë gehaltestandaarde waarna Wikipedia streef nie. Voel vry om self in te spring en verbeterings te maak, en verwyder hierdie kennisgewing ná die tyd. Vir meer hulp, sien die redigeringshulp. Daar is moontlik kommentaar in die artikel of op die besprekingsblad oor wat verbeter moet word.

Morfologie

<<Inkorting>> Woorde word nie slegs gevorm deur 'n aantal items ten opsigte van mekaar te rangskik nie. Dit gebeur veel eerder dat een of meer items geprosesseer word. Wanneer daar 'n sistematiese vermindering plaasvind ten einde 'n woord te vorm, noem ons dit reduksie. Woorde in Afrikaans kan op verskeie maniere gereduseer word om nuwe woorde te vorm. Inkorting vorm deel van die reduksieproses. Die proses vind plaas deurdat 'n woord uit 'n grondwoord gevorm word deur die grondwoord te reduseer, byvoorbeeld interkom < interkommunikasiestelsel. Sulke woorde het meer trefkrag en is uiteraard woordekonomies. Wanneer inkortings gebruik word om nuwe woorde te vorm, is die kriteria tweerlei van aard: <<Knipsels>> of <<Inkortings sonder inagneming>> of "clippings" Die grondwoord word hiervolgens gereduseer sonder inagneming van die morfologiese struktuur van die grondwoord. So byvoorbeeld is Admin uit administrasie geknip sonder inagneming van die morfologiese struktuur van administrasie, naamlik ad-min-istr-asie. Hierdie knipsels is veral in sleng, in gesinstaal, aanspreektitels en eiename soos name van plekke volop. Voorbeelde: Dak < Dakotavliegtuig, dok < dokter/doktor, kam < kamermaat, memo < memorandum, Potch < Potchefstroom, Retha < Margaretha. <<Knipsels>> of <<Inkortings met inagneming>> Hier word korter woorde op die basis van langeres gevorm met inagneming van die morfologiese struktuur en word die grondwoord of oorspronklike woord se betekenis behou. Inkorting met inagneming kan aan die linkerkant, regterkant of in die middel van die grondwoord of multiwoordeenheid plaasvind. Voorbeelde hiervan is avokado < avokadopeer = regterkant

                     foon < telefoon = linkerkant
                     riempiesbank < riempiesmatbank = middel

Hierdie vorm van inkorting kom meestal voor in formele taalgebruik. Voorbeelde: kernsentrale < kernkragsentrale, Rand < Witwatersrand, sentrale < telefoonsentrale, traanrook < traangasrook, witgatkoffie < witgatwortelkoffie.