Internasionale Atoomenergie-agentskap
Die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) is 'n interregeringsorganisasie wat poog om die vreedsame gebruik van kernenergie te bevorder en die gebruik daarvan vir enige militêre doel, insluitend kernwapens, te belemmer. Dit is in 1957 gestig as 'n outonome organisasie binne die Verenigde Nasies-stelsel;[1][2] hoewel dit deur sy eie stigtingsverdrag beheer word, rapporteer die organisasie aan beide die Algemene Vergadering en die Veiligheidsraad van die Verenigde Nasies, en het sy hoofkwartier by die VN-kantoor in Wene, Oostenryk.
Die IAEA is geskep in reaksie op groeiende internasionale kommer oor kernwapens, veral te midde van toenemende spanning tussen die voorste kernmoondhede, die Verenigde State en die Sowjetunie.[1] Die Amerikaanse president Dwight D. Eisenhower se "Atoms for Peace"-toespraak, wat gevra het vir die stigting van 'n internasionale organisasie om die wêreldwye verspreiding van kernbronne en -tegnologie te monitor, word gekrediteer met die katalisering van die vorming van die IAEA, waarvan die verdrag op 29 Julie 1957 in werking getree het na die bekragtiging deur die VSA.
Die IAEA dien as 'n interregeringsforum vir wetenskaplike en tegniese samewerking oor die vreedsame gebruik van kerntegnologie en kernkrag wêreldwyd. Dit onderhou verskeie programme wat die ontwikkeling van vreedsame toepassings van kernenergie, wetenskap en tegnologie aanmoedig; internasionale waarborge teen die misbruik van kerntegnologie en kernmateriaal bied; en kernveiligheid (insluitend stralingsbeskerming) en kernsekuriteitstandaarde bevorder en implementeer. Die organisasie doen ook navorsing in kernwetenskap en bied tegniese ondersteuning en opleiding in kerntegnologie aan lande wêreldwyd, veral in die ontwikkelende wêreld.[3]
Na die bekragtiging van die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens in 1968, word alle nie-kernmoondhede vereis om 'n veiligheidsooreenkoms met die IAEA te onderhandel, wat die gesag kry om kernprogramme te monitor en kernfasiliteite te inspekteer. In 2005 is die IAEA en sy administratiewe hoof, Direkteur-generaal Mohamed ElBaradei, die Nobelprys vir Vrede toegeken "vir hul pogings om te verhoed dat kernenergie vir militêre doeleindes gebruik word en om te verseker dat kernenergie vir vreedsame doeleindes op die veiligste moontlike manier gebruik word".[4]
Missies
[wysig | wysig bron]Die IAEA word oor die algemeen beskryf as met drie hoofmissies:
- Vreedsame gebruike: Bevordering van die vreedsame gebruik van kernenergie deur sy lidstate,
- Veiligheidsmaatreëls: Implementering van veiligheidsmaatreëls om te verifieer dat kernenergie nie vir militêre doeleindes gebruik word nie, en
- Kernveiligheid: Bevordering van hoë standaarde vir kernveiligheid.[5]
Verwysings
[wysig | wysig bron]- 1 2 "History" (in Engels). IAEA. 8 Junie 2016. Besoek op 8 September 2022.
- ↑ IAEA Factsheet, Geargiveer 13 April 2016 op Wayback Machine, Review Conference of the Parties to the Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons (2015)
- ↑ "International Atomic Energy Agency". Encyclopædia Britannica (in Engels). Besoek op 8 September 2022.
- ↑ "2005 – International Atomic Energy Agency (IAEA) and Mohamed ElBaradei". United Nations.
- ↑ "The IAEA Mission Statement". IAEA. Besoek op 29 Januarie 2012.
