Gaan na inhoud

Intertropiese konvergensiesone

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Die intertropiese konvergensiesone is sigbaar as 'n gordel wolke wat die Aarde naby die ewenaar omring.

Die intertropiese konvergensiesone[1] is die gebied waar die noordoostelike en die suidwestelike passaatwinde bymekaarkom.

Dit is in wese 'n gordel om die aarde wat bekend is om sy windstiltes en wat derhalwe vir seilskepe groot uitdagings skep. Die omring die Aarde naby die termiese ewenaar, alhoewel die spesifieke posisie daarvan seisoenaal wissel. Wanneer dit naby die geografiese ewenaar voorkom, staan dit bekend as die naby-ewenaar trog. Wanneer die Intertropiese konvergensiesone ingetrek word en saamsmelt met 'n moesonagtige sirkulasie, word dit somtyds na verwys as 'n "moeson-trog" ('n term wat meer algemeen voorkom in Australië en dele van Asië).

Gordel

[wysig | wysig bron]

Hierdie gebied van lae lugdruk in die Atlantiese Oseaan en die Stille Oseaan lê tussen 5° noorderbreedte en 5° suiderbreedte, maar die breedte van die strook kan wissel tussen 20° noord en 20° suid. Die presiese ligging van die band van lae druk wissel met die seisoene: in Januarie is die meer suid, in Julie meer noord. Dit beweeg dus nader aan die halfrond met die somerseisoen. Die doldrums staan wetenskaplik bekend as die ekwatoriale of intertropiese konvergensiesone, want die noordoospassaatwind uit die noordelike halfrond waai suidwes en die suidoospassaatwind uit die suidelike halfrond waai noordwes en kom hier saam. Deur die sterk verwarming van die seewater deur die son by die ewenaar word vogtige lug in die atmosfeer opwaarts geforseer. Soos die lug opstyg koel dit af en val kwaai reënbuie en is daar min of geen oppervlaktewind. Die gevolg is onstabiele weer met wolke en donderstorms veral aan die weskuste van Afrika en sentraal Amerika.

Gevaar

[wysig | wysig bron]

In die era van seilskepe was skepe soms vir dae en soms selfs weke in die windstiltes vasgekeer en het voedsel en drinkwater opgeraak en verveling onder die matrose begin intree. Vir moderne skepe is dit nie meer ‘n probleem nie, omdat hulle deur motore aangedryf word en radar gebruik. Seiljagvaarders probeer so vinnig as moontlik deur die gebied seil om te verhoed dat hulle ‘n vertraging oploop weens die onvoorspelbare weerpatrone. Teenswoordig hou die doldrums meer gevaar in vir die lugvaart as die skeepvaart. Weens die baie donderstorms vermy vliegtuie dikwels daardie deel van die lugruim. Op 1 Junie 2009 het Air France-vlug 447 op sy reis van Rio de Janeiro na Parys in die Atlantiese Oseaan neergestort waarskynlik omdat dit deur donderstorms en onweersbuie gevlieg het met die gevolg van ysvorming aan die navigasieapparatuur.

Letterkunde

[wysig | wysig bron]

In die gedig ‘’The Rime of the Ancient Mariner’’ verwys Samuel Taylor Coleridge na die doldrums.

Meteorologie

[wysig | wysig bron]

Die ITKS is oorspronklik van die 1920's tot die 1940's as die Intertropiese Front ( ITF ) bekend, maar na die erkenning van die belangrikheid van windveldkonvergensie in tropiese weer in die 1940's en 1950's, is die term Intertropiese Konvergensiesone ( ITKS ) egter toegepas. [2]

Die ITKS verskyn as 'n band wolke, tipies donderstorms, wat die aardbol naby die ewenaar omring. In die Noordelike Halfrond beweeg die passaatwinde in 'n suidwestelike rigting vanaf die noordooste, terwyl hulle in die Suidelike Halfrond noordwes vanaf die suidooste beweeg. Wanneer die ITKS noord of suid van die ewenaar geposisioneer is, verander hierdie rigtings volgens die Coriolis-effek wat deur die Aarde se rotasie veroorsaak word. Byvoorbeeld, wanneer die ITKS noord van die ewenaar geleë is, verander die suidoostelike passaatwind na 'n suidwestewind soos dit die ewenaar kruis. Die ITKS word gevorm deur vertikale beweging wat hoofsaaklik voorkom as die konvektiewe aktiwiteit van donderstorms wat deur sonverhitting aangedryf word, wat effektief lug intrek; dit is die passaatwinde. [3] Die ITKS is effektief 'n spoorder van die stygende tak van die Hadley-sel en is nat. Die droë dalende tak is die perdebreedtegrade .

Die ligging van die ITKS wissel met die seisoene. Dit stem rofweg ooreen met die ligging van die termiese ewenaar. Aangesien die hittekapasiteit van lug oor die see groter is as lug oor land, is migrasie meer prominent oor land. Oor die oseane, waar die konvergensiesone beter gedefinieer is, is die seisoenale siklus meer subtiel, aangesien die konveksie beperk word deur die verspreiding van oseaantemperature. [4] Soms vorm 'n dubbele ITKS, met een noord en 'n ander suid van die ewenaar, waarvan die een gewoonlik sterker is as die ander. Wanneer dit gebeur, vorm 'n smal rif van hoë druk tussen die twee konvergensiesones.

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. "ITCZ". National Weather Service.
  2. Barry, Roger Graham; Chorley, Richard J. (1992). Atmosphere, weather, and climate. Londen: Routledge. ISBN 978-0-415-07760-6. OCLC 249331900. Atmosphere, weather, and climate.
  3. "Inter-Tropical Convergence Zone". JetStream - Online School for Weather. NOAA. 24 Oktober 2007. Besoek op 4 Junie 2009.
  4. "Inter Tropical Convergence Zone (ITCZ) - SKYbrary Aviation Safety". www.skybrary.aero (in Engels). Besoek op 12 April 2018.

Bibliografie

[wysig | wysig bron]
  • oceanservice.noaa.gov
  • study.com/academy/lesson/doldrums-definition-location.html
  • www.topper.com