Gaan na inhoud

Iran-oorlog in 2026

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Iran-oorlog in 2026

Datum 28 Februarie 2026–
Ligging Midde-Ooste
Resultaat
Strydende partye
Vlag van Israel Israel
Vlag van Verenigde State van Amerika VSA		 Vlag van Iran Iran
Aanvoerders
Vlag van Israel Benjamin Netanyahu
(eerste minister van Israel)
Vlag van Verenigde State van Amerika Donald Trump
(president van die VSA)		 Vlag van Iran Ali Chamenei☠
(opperleier van Iran)
Vlag van Iran Masoud Pezeshkian
(president van Iran)

Op 28 Februarie 2026 het Israel[1] en die Verenigde State van Amerika[2] ’n aanval geloods, met die kodename Roaring Lion[3] en Operation Shield of Judah, op verskeie stede in Iran.[4][5][6] Ontploffings is aangemeld terwyl die Israeliese minister van verdediging, Israel Katz, ’n aanval deur die Israeliese Weermag (IDF) bevestig het.[7][8] Katz het die aanvalle as ’n “voorkomende aanval” bestempel met die uitgesproke doel om “bedreigings vir die Staat Israel te verwyder”.[9] Israel het daarna ’n noodtoestand afgekondig, met verwysing na die verwagting van ’n Irannese teenaanval.[10] Die Amerikaanse president Donald Trump het aangekondig dat die Verenigde State saam met Israel aanvalle op Iran geloods het, en verklaar dat die doelwit was om Iran se missiel- en militêre vermoëns te vernietig, te verhoed dat dit kernwapens verkry, en uiteindelik die regime omver te werp.[11] Trump het lede van die Islamitiese Revolusionêre Wagkorps (IRGC) versoek om hul wapens neer te lê in ruil vir immuniteit, en gewaarsku dat weiering “sekere dood” sou beteken.[12]

In vergelding het Iran tientalle ballistiese missiele oor die Midde-Ooste gelanseer, gerig op Israel en Amerikaanse militêre basisse in Jordanië, Sirië, Koeweit,[13] Bahrein,[13] Katar, Saoedi-Arabië en die Verenigde Arabiese Emirate. Verder het die Houthi-beweging aangekondig dat hulle aanvalle in die Rooi See sal hervat.[14][15]

In die vroeë oggendure van 1 Maart het Irannese staatsmedia bevestig dat die land se opperleier, Ali Chamenei, in een van die bomaanvalle gesterf het.[16][17][18][19]

Die oorlog se ekonomiese impak, beskryf as die wêreld se grootste voorsieningsontwrigting sedert die energiekrisis van die 1970's,[20] sluit in stygings in olie- en gaspryse, wye ontwrigtings in lugvaart en toerisme, en wisselvalligheid in finansiële markte. Olie- en gasverskepings is ontwrig toe Iran die Straat van Hormuz gesluit het en Israel en Iran energiefasiliteite aangeval het.[21][22][23] Op 19 Maart is die koste van die oorlog vir die Amerikaanse weermag op VS$18 miljard geraam,[24] en die Pentagon het 'n bykomende US$200 miljard versoek.[25] Teen 31 Maart is die koste vir Arabiese lande op meer as VS$120 miljard geraam.[26]

Op 8 April het die Verenigde State, Israel en Iran ooreengekom oor 'n twee weke lange wapenstilstand, die Islamabad-ooreenkoms.[27][28][29]

Agtergrond

[wysig | wysig bron]

Teen laat Desember 2025 het grootskaalse landwye anti-regime-betogings in Iran uitgebreek, grootliks aangevuur deur ’n ekonomiese krisis, die ineenstorting van die Irannese geldeenheid, die Riaal, en stygende pryse. Die betogings, wat oproepe tot regimeverandering ingesluit het, het die grootste omvang bereik sedert die Irannese Rewolusie van 1979,[30] en het na meer as 100 stede oor die land versprei.[31] Die Irannese regime het met gewelddadige onderdrukking gereageer, insluitend slagtings van betogers, met die dodelikste voorvalle op 8 en 10 Januarie 2026.[32] Opperleier Ali Khamenei het persoonlik die landwye moorde tydens die betogings beveel, met goedkeuring van Iran se hoogste staatsliggame.[33][34]

Die geweld is hoofsaaklik deur die Islamitiese Revolusionêre Wagkorps (IRGC) en Basij-magte uitgevoer,[33][32] wat lewendige ammunisie, haelgewere, korrelgewere, gemonteerde masjiengewere en hommeltuie gebruik het. Getuies het bloedbevlekte strate en wydverspreide beserings gerapporteer, terwyl hospitale en lykshuise oorweldig is.[32] Iran het ook die langste internet-afskakeling op rekord ingestel om verslaggewing oor die onrus en die moorde te beperk en kommunikasie tussen betogers te ontwrig.[35] Duisende sterftes is aangemeld, hoewel syfers sterk verskil volgens bron, tesame met massa-arrestasies; volgens HRANA (Human Rights Activists in Iran) is minstens 26 541 mense aangehou.[36] Die dodetal word nou op tienduisende geraam, met die jongste syfers wat wissel tussen 30 000 en 43 000.[37][38]

Tydens ’n nuuskonferensie op 27 Februarie 2026 het die Amerikaanse president Donald Trump verklaar dat die Islamitiese Republiek “ten minste, dit lyk so, 32 000 betogers” doodgemaak het,[39][40][41] ’n syfer soortgelyk aan vroeëre ramings van ongeveer 30 000 deur twee senior amptenare in die Irannese ministerie van gesondheid.[41][37] AP News het berig dat die regering se oorweldigende gebruik van geweld wanhoop onder die Irannese publiek veroorsaak het en hoop op ’n Amerikaanse aanval laat ontstaan het.[42]

Aanvalle

[wysig | wysig bron]

Aanvanklike aanvalle

[wysig | wysig bron]
Iran-oorlog in 2026 is in Iran
Iran-oorlog in 2026
Iran-oorlog in 2026
Iran-oorlog in 2026
Iran-oorlog in 2026
Iran-oorlog in 2026
Iran-oorlog in 2026
Iran-oorlog in 2026
Iran-oorlog in 2026
Plekke van Israeliese en Amerikaanse lugaanvalle op 28 Februarie.[43]

Ontploffings is aangemeld nadat die minister van verdediging Israel Katz ’n Israeliese aanval bevestig het.[13][44] The Times of Israel het berig dat Katz die aanvalle as ’n “voorkomende aanval” beskryf het met die doel om “bedreigings vir die Staat Israel te verwyder”.[45]

Onder die teikens was ’n distrik in Teheran waar die Irannese Opperleier Ali Khamenei normaalweg woon; dit huisves ook die presidensiële paleis en die Hoogste Nasionale Veiligheidsraad.[46] Sewe missiele is bevestig om dié gebied te tref.[47]

Daarna het The New York Times berig dat ’n “Amerikaanse amptenaar gesê het dat Amerikaanse militêre aanvalle op Iran aan die gang is”.[48] Amerikaanse amptenare het ook bevestig dat die aanvalle met die Verenigde State gekoördineer is.[49]

Nuusberigte het gemeld dat sirenes in Israel geloei het, terwyl Israel sy burgers gewaarsku het om in beskermde gebiede te bly.[50] Die Amerikaanse ambassadeur in Israel, Mike Huckabee, het Amerikaanse burgers aangemoedig om onmiddellik op te tree wanneer hulle die sirenes hoor,[51] terwyl die Amerikaanse president Donald Trump gewaarsku het dat Amerikaanse lewens moontlik verlore kan gaan.[52] Die Israeliese Ministerie van Gesondheid het gereageer deur hospitale ondergronds te verskuif.[53]

Amerikaanse amptenare het bevestig dat die Verenigde State aanvalle op Iran uitvoer en dit beskryf as “nie ’n klein aanval nie”.[54] Volgens ’n Amerikaanse amptenaar word dosyne Amerikaanse aanvalle uitgevoer deur aanvalsvliegtuie wat vanaf basisse rondom die Midde-Ooste en vanaf een of meer vliegdekskepe opereer.[55] Reuters het berig dat die aanvalle per lug en see uitgevoer word.[56]

Die Fars-nuusagentskap en CNN het verdere ontploffings in ander Irannese stede aangemeld, insluitend Qom, Kermanshah, Isfahan en Karaj.[57][58] In Teheran is missielaanvalle op Universiteitsstraat, in die Jomhouri-gebied en in die noordelike Seyed Khandan-gebied aangemeld.[59] Kommunikasiedienste in Teheran is ná die aanvalle belemmer.[60]

CNN het berig dat die tydsberekening van die aanvalle simboliese betekenis in Judaïsme dra, aangesien dit plaasgevind het kort voor die Joodse fees Poerim op 2 Maart.[61]

Doelverklarings

[wysig | wysig bron]

Twee uur nadat die aanvalle begin het, het die Amerikaanse president Donald Trump ’n verklaring van agt minute uitgereik waarin hy gesê het dat die doel van die Amerikaanse aanvalle in Iran effektief regimeverandering was. Hy het die IRGC aangemoedig om “julle wapens neer te lê en volledige immuniteit te hê, of andersins sekere dood in die gesig te staar.” Hy het bygevoeg: “Lê julle wapens neer. Julle sal regverdig behandel word met volle immuniteit, of julle sal sekere dood in die gesig staar.” Hy het die publiek toegespreek en verklaar: “Die uur van julle vryheid het aangebreek. Bly beskut. Moenie julle huis verlaat nie. Dit is baie gevaarlik buite. Bomme sal oral val,” en gesê: “Wanneer ons klaar is, neem julle regering oor. Dit sal julle s’n wees om te neem. Dit sal waarskynlik julle enigste kans vir geslagte wees.” Hy het afgesluit: “Nou is die tyd om beheer oor julle lot te neem … Dit is die oomblik vir optrede. Moenie dit laat verbygaan nie.”[12]

Kort daarna het Benjamin Netanyahu ’n videoboodskap vrygestel waarin hy gesê het dat Israel en die Verenigde State aanvalle op Iran geloods het “om die eksistensiële bedreiging te verwyder” wat deur wat hy die “terreurbewind in Iran” genoem het, inhou. Hy het gesê dat die gesamentlike optrede “die voorwaardes sal skep vir die dapper Irannese volk om hul lot in eie hande te neem” en die mense van Iran aangemoedig om “die juk van tirannie af te werp.”[62]

Voortgesette aanvalle en wapenstilstand

[wysig | wysig bron]

Deur die hele Maart het Amerikaanse en Israeliese lugaanvalle gemik op Iran se militêre infrastruktuur, energie‑fasiliteite en missieldepots, insluitend die South Pars-gasveld en Qesjm‑eiland, terwyl Iran met ballistiese missiele, hommeltuie en kuber-aanvalle teen VSA-mag­te en Golfstate-allie­rade gereageer het. Die konflik het vinnig geografies versprei, met aanvalle en drone-operasies wat in Bahrein, Koeweit, Saoedi-Arabië, die VAE, Irak en Israel gerapporteer is. Teen die middel van Maart was duisende militêre aanvalle uitgevoer, wat beduidende skade aan Iran se stedelike sentrums, infrastruktuur en energieproduksie veroorsaak het, en burgers het toenemend die gevolge van die gevegte gevoel. Teen die einde van Maart en vroeë April het hoogprofiel-konfrontasies plaasgevind, insluitend die neerskiet van VSA-vliegtuie soos ’n F‑15E en ’n A‑10, verdere gesamentlike VSA–Israeliese aanvalle op I­ranne­se basisse, en aanhoudende missiel- en hommetuig-aktiwiteit van Iran wat sowel militêre as siviele terreine geteiken het. Verslae het toenemende burgerlike slagoffers en skade aan huise, skole en kultuurerfenisterreine aangetoon, veral in Teheran, Ahvaz en die suidelike provinsies, wat die menslike koste van die konflik duidelik weerspieël.

Op 7 April 2026 het VSA-president Donald Trump, kort nadat hy op sy mikrojoernaaldiens Truth Social gewaarsku het dat “’n hele beskawing vanaand sal sterf” indien geen ooreenkoms met Iran bereik word nie, ’n tweeweekse wapenstilstand met Iran aangekondig.[63] Die ooreenkoms is gefasiliteer deur Pakistaanse bemiddeling en gebaseer op Teheran se voorneme om die Straat van Hormoes weer oop te stel — ’n kritieke see‑roete wat Iran vroeër in die konflik effektief gesluit het deur skippassage te beperk, wat die internasionale olie‑ en handelsverkeer ernstig ontwrig het. Die aankondiging het die ooreenkoms beskryf as ’n wederkerige wapenstilstand, bedoel om lugaanvalle en ander aanvalle tydelik te staak en moontlik die weg te baan vir breër onderhandelinge, alhoewel die besonderhede van Iran se formele aanvaarding aanvanklik onseker gebly het.[64]

Die dag daarna het die Israeliese eerste minister Benjamin Netanyahu aangekondig dat die wapenstilstand nie Israel se lugaanvalle op teikens in Libanon insluit nie, wat Iran laat dreig het om uit die skietstilstandsooreenkoms te onttrek.[65][66]

Reaksies

[wysig | wysig bron]

Iran

[wysig | wysig bron]

Islamitiese Republiek

[wysig | wysig bron]

Iran se Ministerie van Buitelandse Sake het ’n teenreaksie belowe terwyl Irannese magte Amerikaanse basisse regoor die Persiese Golf aangeval het.[67][68] Die Opperste Nasionale Veiligheidsraad van Iran het gesê die land is geteiken deur ’n "brutale lugoperasie" wat deur die VSA en Israel uitgevoer is, en verklaar: "Dit het weer eens tydens onderhandelinge plaasgevind, en die vyand verbeel hom dat die veerkragtige Irannese nasie deur hierdie lafhartige dade aan hul kleinlike eise sal oorgee."[69]

Irannese opposisie

[wysig | wysig bron]

Baie Iraniërs binne Iran het die gesamentlike Amerikaans-Israeliese aanvalle op Iran gevier en verwelkom.[70][71] ’n Aanvanklike video het sommige Irannese burgers gewys wat lag en feesvier nadat hulle ’n lugaanval in Iran aanskou het op wat hulle die "leier se huis" genoem het.[72] ’n Ander video het ’n vrou in Iran gewys wat die aanvalle vier terwyl sy "Dood aan Chamenei" uitroep.[73]

Onder reaksies van die Irannese diaspora het Reza Pahlavi Iraniërs aangemoedig om gereed te maak om die protesaksies wat vroeër in die jaar plaasgevind het te hervat terwyl die Islamitiese Republiek volgens hom "ineenstort". Hy het die weermag en veiligheidsmagte versoek om hulle by die publiek te skaar eerder as by die regerende bestel, en het die Amerikaanse optrede teen Iran as ’n "humanitêre ingryping" beskryf terwyl hy Trump versoek het om burgerlike skade te vermy.[74] Maryam Rajavi, die leier van die "Nasionale Raad van Weerstand van Iran", het die vorming van ’n oorgangsregering aangekondig en beide die Islamitiese Republiek en die Sjah op X verwerp.[75] Lede van die Irannese diaspora het vierende solidariteitsbyeenkomste gehou te midde van die Amerikaans-Israeliese aanvalle op Iran.[76]

Regsposisie

[wysig | wysig bron]

Verenigde State regsposisie

[wysig | wysig bron]
Kaart getiteld "Operasie Epic Fury Tydlyn – Eerste 100 Ure" wat gebruik is tydens perskonferensie by die Pentagon op 4 Maart 2026.  

Baie regs- en militêre kenners het gesê dat Amerikaanse optrede in Iran 'n tipe is wat kongresmagtiging vereis. Hulle het ook die gereelde gebruik van die woord "oorlog" in die Trump-administrasie se kommunikasie oor die aanvalle opgemerk, wat verdere geloofwaardigheid verleen aan die bewering dat die Trump-administrasie die kongres se oorlogsmagte omseil het. Marco Rubio het gesê dat die Trump-administrasie die Oorlogsmagte-resolusie gevolg het, maar het bevraagteken of dit wetlik bindend was.[77] Verskeie Amerikaanse presidente en administrasies het oorloë of militêre operasies sonder kongresgoedkeuring van stapel gestuur,[78] regskundiges het egter aangevoer dat Trump se optrede in Iran onderskei kan word van vorige nie-gemagtigde gebruike van geweld omdat die "spekulatiewe voorkomende" regverdiging vir hierdie oorlog relatief swak is wanneer dit gemeet word aan vorige binnelandse en internasionale regsrasionele.[79]

Internasionale reg

[wysig | wysig bron]

Die aanvalle tussen die VSA en Israel op Iran in 2026 word wyd as onwettig beskou onder die internasionale reg, aangesien dit die VN-Handves se verbod op die gebruik van geweld skend, omdat die aanvalle nie aan die kriteria vir selfverdediging voldoen nie en geen magtiging van die Veiligheidsraad van die Verenigde Nasies het nie.[80][81] Daar is geen erkende regsbasis vir voorkomende oorlog of gewelddadige regimeverandering nie.[82] Die aanvalle word dus as 'n aggressieoorlog beskou [83][84][85] wat die hoogste oorlogsmisdaad is.[86][87]

Ben Saul, spesiale rapporteur van die Verenigde Nasies oor Menseregte en Teen-terrorisme, het verklaar dat Iran nie uraan verryk het tot die punt waar dit 'n kernwapen gebou het nie, dat kenners saamgestem het dat Iran nie 'n kernwapen besit nie, en dat die saak nêrens naby selfverdediging teen 'n dreigende aanval was nie.[80] Don Rothwell, 'n professor in internasionale reg aan die Australiese Nasionale Universiteit, het verklaar dat die VN-Veiligheidsraad nie 'n resolusie aangeneem het om Iran aan te val nie en geen regsbasis gehad het om die gebruik van geweld te regverdig nie.[80] Die Law Society Journal het opgemerk dat die aanval op Iran tydens aktiewe onderhandelinge teen die beginsels van goeie trou was wat in Artikel 2(2) van die VN-Handves uiteengesit word. [88] Volgens The Guardian het Iran kragtens internasionale reg die reg om Amerikaanse en Israeliese militêre teikens aan te val na hul aanvalle op Iran, maar Iranse aanvalle teen burgerlikes en teen lande wat nie partye by die konflik is nie, is onwettig.[81] Die blokkering van die Straat van Hormuz deur Iran is beskryf as 'n skending van die VN-Konvensie oor die Seereg.[89]

Geopolitieke implikasies

[wysig | wysig bron]

Talle kritici en ontleders het die VSA-Israeliese aanval geïdentifiseer met 'n meer oop omhelsing van imperialisme deur die Trump-administrasie.[90][91] Die VSA-Israeliese aanval word wyd beskou as 'n "oorlog van keuse".[92] 'n Aantal Amerikaanse en Israeliese amptenare, insluitend Hegseth,[93] het godsdienstige regverdigings vir die oorlog gemaak.[94][95] Volgens sommige ontleders was die oorlog 'n terugslag vir Russiese invloed in die streek. Die ontleders het egter ook opgemerk dat dit die Verenigde State van die oorlog in Oekraïne kan aflei.[96]

Die oorlog is beskryf asof dit verskeie voordele en nadele vir Chinese geopolitieke belange inhou. Die BBC het berig dat die sluiting van die Straat van Hormoes en die oorlog in Iran Chinese belange in lande wat op Golflande se olie staatmaak, kan verswak.[97] Amerikaanse aggressie in Iran het in die Chinese retoriek ingespeel wat China as "'n pilaar van stabiliteit in teenstelling met 'n onvoorspelbare Amerika" beskryf. Ontleders het opgemerk dat China belange in beide Iran en in die Golfstate het, en dat Golfstate dalk nouer bande met China kan soek nadat hulle aanvalle van Iran in die gesig gestaar het as gevolg van hul VSA-belyning. Ontleders het egter ook gewys op die verlies van afgemerkte gesanksioneerde olie en die inflasionêre impak van olieskaarste as potensiële ekonomiese nadele van die oorlog.[98]

Gilbert Achcar het gesê dat die VSA 'n gemoderniseerde weergawe van kanonbootdiplomasie beoefen.[99] Gokay en Hamourtziadou het die aanval op Iran verbind met 'n langdurige patroon van Amerikaanse ingrypings in die streek. Hulle het ook die aanval op Iran te midde van onderhandelinge gekoppel aan die geskiedenis van die Verenigde State se verbreking van verdragte tydens westelike uitbreiding.[100] Saeed Shah het geskryf dat baie in die Globale Suide nie die oorlog beskou as die morele doel wat die VSA en baie van sy bondgenote beweer het nie, en dat hulle die oorlog eerder as 'n mislukking van diplomasie en 'n daad van aggressie teen 'n swakker nasie beskou. Internasionale betrekkinge-kundiges het gesê dat die erosie van internasionale reg nasies in die Globale Suide onseker laat voel en meer geneig is om 'n koalisie teen Amerikaanse belange te ondersteun.[101] 'n Analise van Iran International dui daarop dat Saoedi-Arabië en die Verenigde Arabiese Emirate hulself moontlik posisioneer vir 'n meer aktiewe rol in die stryd teen Iran.[102]

Ekonomiese impak

[wysig | wysig bron]

In Maart 2026 het Forbes berig dat die Verenigde State se militêre intervensie teen Iran reeds enorme koste vir Amerikaanse belastingbetalers veroorsaak het. Volgens Pentagon‑bronne het die oorlog se eerste week meer as $6 miljard gekos, en sommige beraamings plaas die daaglikse koste tussen ongeveer $1 miljard en $2 miljard per dag, afhangende van hoe intens die operasies is. Die hoë koste sluit munitie‑gebruik, vliegoperasies, die ontplooiing van vliegtuie en skepe, en verlies aan duur militêre toerusting in. Baie van hierdie uitgawes is nie reeds in die bestaande verdedigingsbegroting ingesluit nie, wat die regering moontlik sal dwing om ekstra fondse by die Kongres te versoek.[103]

Op 11 Maart het verskeie groot energie‑ondernemings, waaronder Shell en TotalEnergies, aan hul kliënte meegedeel dat hulle force majeure (onmoontlike nakoming van kontrakte) “op hul Katar‑LNG‑verskaffings” verklaar het weens ’n onverwagte stillegging van die LNG‑produksie in Katar.

Hierdie stap volg nadat staatsonderneming QatarEnergy sy LNG‑uitsette by ’n 77 miljoen ton per jaar‑aanleg opgeskort en self force majeure op versending verklaar het, wat veroorsaak is deur onlangse ontwrigting in die streek.[104]

Die ekonomie van Iran, reeds in krimp onder sanksies, het verder skade aan infrastruktuur en inkomsteverliese ervaar.[105] Teen 6 Maart is reeds ongeveer 4 000 burgerlike geboue deur die Amerikaanse en Israeliese lugaanvalle beskadig.[106] Intelligensieverslae meen dat, ten spyte van die ekonomiese skade deur die Amerikaanse en Israeliese aanvalle, dit onwaarskynlik is dat die Irannese regime op kort termyn sal omvergewerp word, en dat dit nie die gefragmenteerde Irannese opposisie sal help om aan bewind te kom nie.[107]

Sien ook

[wysig | wysig bron]

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. ↑ "Israel launches surprise attack on Iran | The Jerusalem Post". The Jerusalem Post | JPost.com (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  2. ↑ "US carrying out strikes against Iran, three US officials say". CNN (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  3. ↑ "Live updates: US, Israel attack Iran in 'preemptive strike,' Trump posts video on Truth Social". CNN (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  4. ↑ "Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran". Yahoo News (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  5. ↑ "Witnesses say they hear an explosion in Iran's capital, Tehran - The Boston Globe". BostonGlobe.com (in Engels). Besoek op 28 Februarie 2026.
  6. ↑ "Strikes reported in multiple Iranian cities, state media says". CNN (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  7. ↑ "Israel Launches 'Preemptive Strike' On Iran; Explosions Reported In Tehran". Free Press Journal (in Engels). Besoek op 28 Februarie 2026.
  8. ↑ India, Today News (28 Februarie 2026). "Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran". India Today (in Engels). Besoek op 28 Februarie 2026.
  9. ↑ "Israel, US attacking Iran; explosions seen in Tehran; Israelis told to stay near safe rooms after sirens wail". The Times of Israel. Besoek op 28 Februarie 2026.
  10. ↑ Liebermann, Oren (28 Februarie 2026). "Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country". CNN (in Engels). Besoek op 28 Februarie 2026.
  11. ↑ Boxerman, Aaron; Pager, Tyler; Fassihi, Farnaz; Bergman, Ronen (28 Februarie 2026). "U.S. and Israel Strike Iran: Live Updates". The New York Times (in Engels). ISSN 0362-4331. Besoek op 28 Februarie 2026.
  12. 1 2 Magid, Jacob (28 Februarie 2026). "Trump indicates goal of Iran strikes is to topple regime; tells Iranian people: 'When we're finished, take over your government'". The Times of Israel (in Engels). ISSN 0040-7909. Besoek op 28 Februarie 2026.
  13. 1 2 3 Smoke seen in Bahrain, Qatar and Kuwait as Iran retaliates against strikes (in Engels). Besoek op 28 Februarie 2026 – via AP News.
  14. ↑ Murphy, Ann-Marie (28 Februarie 2026). "How Trump's deportation plan could affect the US economy". BBC News. Besoek op 28 Februarie 2026.
  15. ↑ AP (28 Februarie 2026). "Iranian-backed Houthis say they'll resume attacks on Israel and on shipping routes". The Times of Israel (in Engels). ISSN 0040-7909. Besoek op 28 Februarie 2026.
  16. ↑ "Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says". BBC (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  17. ↑ "Iranian state media say country's supreme leader is dead". AP News (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 1 Maart 2026.
  18. ↑ "Iran Confirms Khamenei Killed In US-Israel Strikes, Announces 40-Day Mourning". News18. 1 Maart 2026. Besoek op 1 Maart 2026.
  19. ↑ "Ayatollah Ali Khamenei: Supreme leader dead, Iran TV confirms as 40-day mourning declared". Gulf News. 1 Maart 2026. Besoek op 1 Maart 2026.
  20. ↑ Lindner, Emmett (13 Maart 2026). "Echoes of the '70s in What's Now the Largest Oil Shock Ever". The New York Times (in American English). ISSN 0362-4331. Besoek op 23 Maart 2026.
  21. ↑ Elliott, Rebecca F.; Eavis, Peter (28 Februarie 2026). "Oil Shipments in Persian Gulf Already Disrupted by Iran Attack". The New York Times.
  22. ↑ Nevitt, Mark (15 Maart 2026). "Legal and Operational Issues in the Strait of Hormuz: Transit Passage Under Fire". Just Security (in American English). Besoek op 18 Maart 2026.
  23. ↑ "US, Israel defend strikes at UN as Iran alleges 'war crime'". Philstar.com. Besoek op 2 Maart 2026.
  24. ↑ Verwysingfout: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named guardianCost
  25. ↑ "White House seeks $200bn in military funding in wake of Iran war". BBC News. 19 Maart 2026. Besoek op 23 Maart 2026.
  26. ↑ Verwysingfout: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named arabCountriesCost
  27. ↑ "Iran ceasefire deal a partial win for Trump - but at a high cost". www.bbc.com (in Engels). 8 April 2026. Besoek op 8 April 2026.
  28. ↑ "US-Iran 2-week ceasefire: What's in Tehran's 10-point proposal to end the war". The Times of India. 8 April 2026. ISSN 0971-8257. Besoek op 8 April 2026.
  29. ↑ Chance, Lex Harvey, Sophia Saifi, Nina Giraldo, Aditi Sangal, Michael Rios, Kit Maher, Zachary Cohen, Alayna Treene, Kristen Holmes, Jeremy Diamond, Jennifer Hansler, Mitchell McCluskey, Ramishah Maruf, Samantha Delouya, Max Saltman, Sarah Ferris, Eyad Kourdi, Kylie Atwood, Matt Egan, Nic Robertson, Lauren Said-Moorhouse, Christopher Lamb, Sharon Braithwaite, Rebekah Riess, Elise Hammond, Dana Karni, Zeena Saifi, Ellis Kim, Maureen Chowdhury, Annie Grayer, Catherine Nicholls, Michelle Velez, Tal Shalev, Betsy Klein, Nadeen Ebrahim, Sarah Tamimi, Joseph Ataman, Becky Anderson, Aileen Graef, Jim Sciutto, Helen Regan, Laura Sharman, Chris Isidore, Billy Stockwell, Oliver Sherwood, Hanna Ziady, Brad Lendon, Jessie Yeung, John Liu, Tim Lister, Satish Cheney, Ally Barnard, Mohammed Tawfeeq, Rashard Rose, Manveena Suri, Aleena Fayaz, Jerome Taylor, Matthew (7 April 2026). "Live updates: Trump agrees to two-week ceasefire with Iran". CNN (in Engels). Besoek op 8 April 2026.{{cite web}}: AS1-onderhoud: meer as een naam (link)
  30. ↑ "Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest". Le Monde (in Engels). 13 Januarie 2026. Besoek op 25 Januarie 2026.
  31. ↑ "Inside an exiled prince's plan for regime change in Iran". Politico (in Engels). 13 Januarie 2026. Besoek op 25 Januarie 2026.
  32. 1 2 3 "The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran's internet blackout". CNN (in Engels). 23 Januarie 2026. Besoek op 25 Januarie 2026.
  33. 1 2 "Khamenei ordered killings with approval of top state bodies, sources say". www.iranintl.com (in Engels). 13 Januarie 2026. Besoek op 25 Januarie 2026.
  34. ↑ Fassihi, Farnaz; Varghese, Sanjana; Browne, Malachy; Behrooz, Parin (25 Januarie 2025). "How Iran Crushed a Citizen Uprising With Lethal Force". The New York Times.
  35. ↑ Elwelly, Elwely; Erickson, Bo (14 Januarie 2026). "Trump urges Iranians to keep protesting, saying 'help is on its way'". Reuters.
  36. ↑ Wintour, Patrick (24 Januarie 2026). "Trump says US 'armada' heading to Middle East as Iran death toll put above 5,000". The Guardian (in Engels). ISSN 0261-3077. Besoek op 25 Januarie 2026.
  37. 1 2 Serjoie, Kay Armin; Saberi, Roxana; Jamalpour, Fatemeh (25 Januarie 2026). "Iran Protest Death Toll Could Top 30,000: Local Officials". Time (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 25 Januarie 2026. Besoek op 25 Januarie 2026.
  38. ↑ Naz, Darya (20 Januarie 2026). "Latest Human Rights Report: 43,000 Killed in the Crackdown on Protests in Iran For Immediate Release". International Centre for Human Rights (in Engels). Besoek op 25 Januarie 2026.
  39. ↑ "Trump keeps world waiting on his plans for Iran after State of the Union". www.bbc.com (in Engels). 25 Februarie 2026. Besoek op 27 Februarie 2026.
  40. ↑ "Trump says 32,000 people were killed in Iran's crackdown on protesters - CBS News". www.cbsnews.com (in Engels). 20 Februarie 2026. Besoek op 27 Februarie 2026.
  41. 1 2 "Iran Accuses U.S. of Spreading 'Big Lies' After Trump Speech | TIME".
  42. ↑ "Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown". AP News (in Engels). 19 Februarie 2026. Besoek op 27 Februarie 2026.
  43. ↑ Marsi, Edna Mohamed,Federica. "US AND ISRAEL ATTACK IRAN; EXPLOSIONS HEARD IN ISRAEL". Al Jazeera (in Engels). Besoek op 28 Februarie 2026.{{cite web}}: AS1-onderhoud: meer as een naam (link)
  44. ↑ "Explosions rock Tehran as Israel launches 'preventive attack' on Iran". India Today (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  45. ↑ Liebermann, Oren (28 Februarie 2026). "Israel launches strike against Iran, declares state of emergency across country". CNN (in Engels). Besoek op 28 Februarie 2026.
  46. ↑ "Update from Erica Solomon and Farnaz Fassihi". The New York Times (in Engels). 28 Februarie 2026. ISSN 0362-4331. Besoek op 28 Februarie 2026.
  47. ↑ "Explosions were heard near Iran's Supreme Leader's residence and office". CNN (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  48. ↑ "Live Updates: Israel Says It has Launched an Attack on Iran". The New York Times. Besoek op 28 Februarie 2026.
  49. ↑ "Attack coordinated with the United States, Israeli source tells CNN". CNN (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  50. ↑ "ISRAEL ATTACKS IRAN". Al Jazeera (in Engels). Besoek op 28 Februarie 2026.
  51. ↑ "US Ambassador to Israel encourages US citizens to take "immediate action" at sound of sirens". CNN (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  52. ↑ "Trump warns US lives may be lost in mission in Iran". CNN (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  53. ↑ "Israeli hospitals shift underground as Health Ministry orders highest readiness level". CNN (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  54. ↑ "US carrying out strikes against Iran, three US officials say". CNN (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  55. ↑ "Update from Eric Schmitt". The New York Times (in Engels). 28 Februarie 2026. ISSN 0362-4331. Besoek op 28 Februarie 2026.
  56. ↑ "Iran crisis live: Explosions in Tehran as Israel announces strike". 28 Februarie 2026.
  57. ↑ "Update from Erika Solomon". The New York Times (in Engels). 28 Februarie 2026. ISSN 0362-4331. Besoek op 28 Februarie 2026.
  58. ↑ "Strikes reported in multiple Iranian cities, state media says". CNN (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  59. ↑ "US, Israel launch attack on Iran, explosions across Tehran". Al Jazeera (in Engels). Besoek op 28 Februarie 2026.
  60. ↑ "ISRAEL ATTACKS IRAN; US OFFICIAL SAYS US TOOK PART IN STRIKES". Al Jazeera (in Engels). Besoek op 28 Februarie 2026.
  61. ↑ "Timing of US-Israel attack on Iran bears symbolic meaning in Judaism". CNN (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  62. ↑ "Netanyahu says Israel, US launched strikes to 'remove the existential threat' posed by Iran". The Times of Israel (in Engels). 28 Februarie 2026. ISSN 0040-7909. Besoek op 28 Februarie 2026.
  63. ↑ Magdy, -Samy; Magdy, Associated Press Samy; Press, Associated (7 April 2026). "Trump pulls back on Iran threats after warning a 'civilization will die tonight' if deal isn't reached". PBS News (in Engels). Besoek op 7 April 2026.
  64. ↑ "Donald Trump says he has agreed two-week ceasefire with Iran". The Guardian (in Engels). 7 April 2026. Besoek op 7 April 2026.
  65. ↑ Staff, Al Jazeera. "Netanyahu says US-Iran ceasefire 'does not include Lebanon'". Al Jazeera (in Engels). Besoek op 8 April 2026.
  66. ↑ "Tasnim: Iran may withdraw from ceasefire deal if attacks on Lebanon continue". Apa.az (in Engels). Besoek op 8 April 2026.
  67. ↑ "Iran targets US bases across Persian Gulf states, IRGC-aligned outlet says". www.iranintl.com (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  68. ↑ "Iran decries attacks, vows response as it appeals to Security Council". www.iranintl.com. 28 Februarie 2026.
  69. ↑ Marsi, Edna Mohamed,Federica. "US AND ISRAEL ATTACK IRAN; TEHRAN FIRES BACK, EXPLOSIONS ACROSS REGION". Al Jazeera English (in Engels). Besoek op 28 Februarie 2026.{{cite web}}: AS1-onderhoud: meer as een naam (link)
  70. ↑ Madadi, Afshin (28 Februarie 2026). "Iranians cheer US strikes in street". The Telegraph. Besoek op 28 Februarie 2026.
  71. ↑ "مردم فریاد «مرگ بر خامنه‌ای» سر دادند". www.iranintl.com (in Persies). 28 Februarie 2026.
  72. ↑ "Video: Iranians laugh as they witness airstrikes". Iran International (in Engels). 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  73. ↑ "سر دادن فریاد «مرگ بر خامنه‌ای» در تهران". www.iranintl.com (in Persies). 28 Februarie 2026.
  74. ↑ "Prince Pahlavi calls on Iranians to get ready to return to streets". Iran International. 28 Februarie 2026. Besoek op 28 Februarie 2026.
  75. ↑ writer, Staff (28 Februarie 2026). "Announcement of provisional government by the National Council of Resistance of Iran |". People's Mojahedin Organization of Iran (in American English). Besoek op 28 Februarie 2026.
  76. ↑ "تجمع ایرانیان مقیم برلین، همزمان با حملات آمریکا و اسرائیل به جمهوری اسلامی" – via www.iranintl.com.
  77. ↑ Bagchi, Aysha. "'Might makes right'? Why experts have fears for rule of law". USA TODAY (in American English). Besoek op 17 Maart 2026.
  78. ↑ Barrow, Bill (5 Maart 2026). "Congress hasn't officially declared war since WWII. Here's how presidential war powers have played out since then". PBS News (in American English). Associated Press. Besoek op 18 Maart 2026.
  79. ↑ Mohamed 'Arafa (6 Maart 2026). "No Authorization, No Imminence, No Plan: The Iran Strikes and the Rule of Law". Jurist News (in American English). Besoek op 24 Maart 2026.
  80. 1 2 3 Yosufzai, Rashida (1 Maart 2026). "Were the Israeli-US strikes on Iran legal under international law? These experts say no". SBS News (in Engels). Besoek op 9 Maart 2026.
  81. 1 2 Siddique, Haroon (2 Maart 2026). "What is the legality of the US and Israeli attacks on Iran?". The Guardian (in Engels). ISSN 0261-3077. Besoek op 10 Maart 2026.
  82. ↑ Cáceres, Juan Zahir Naranjo; Brincat, Shannon (1 Maart 2026). "Neither preemptive nor legal, US-Israeli strikes on Iran have blown up international law". The Conversation (in American English). Besoek op 10 Maart 2026.
  83. ↑ "Red Flag Alert: Israel-U.S. War of Aggression against Iran". Lemkin Institute for Genocide Prevention and Human Security. 12 Maart 2026.
  84. ↑ "What You Need to Know about The U.S. War on Iran". American Friends Service Committee. 9 Maart 2026.
  85. ↑ "UN Experts Denounce Aggression on Iran and Lebanon, Warn of Devastating Regional Escalation". Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights. 12 Maart 2026.
  86. ↑ The International Military Tribunal for Germany (1946), Judgment of the International Military Tribunal for the Trial of German Major War Criminals: The Nazi Regime in Germany, http://avalon.law.yale.edu/imt/judnazi.asp#common
  87. ↑ Broomhall, Bruce (2003). International justice and the International Criminal Court (2nd uitg.). Oxford University Press. p. 46. ISBN 978-0-19-925600-6.
  88. ↑ "Neither preemptive nor legal, US‑Israeli strikes on Iran have blown up international law". Law Society Journal (in Australian English). 2 Maart 2026. Besoek op 9 Maart 2026.
  89. ↑ "Iran's blatant violations of international maritime laws". Arab News (in Engels). 25 Julie 2019. Besoek op 18 Maart 2026.
  90. ↑ Tait, Robert (1 Maart 2026). "Trump's current war on Iran picks up where a longstanding enmity left off". The Guardian (in Engels). ISSN 0261-3077. Besoek op 16 Maart 2026.
  91. ↑ Martin, Peter; Martin, Eric (1 Maart 2026). "Trump's Iran Strikes Usher in an Era of Unrestrained American Power". Bloomberg. 'Trump is duidelik 'n imperialistiese president. Hy is duidelik iemand wat behep is met sy eie mag in terme van die ontplooiing van ons weermag,' het die Demokratiese senator van New Jersey, Andy Kim, gesê.
  92. ↑ "Mission accomplished? The 2003 boast that haunts today's Iran conflict". BBC News (in Engels). 13 Maart 2026. Besoek op 16 Maart 2026.
  93. ↑ Jaffe, Greg; Dias, Elizabeth (20 Maart 2026). "Hegseth Invokes Divine Purpose to Justify Military Might". The New York Times (in American English). ISSN 0362-4331. Besoek op 20 Maart 2026.
  94. ↑ Shamim, Sarah. "Why are the US and Israel framing the ongoing conflict as a religious war?". Al Jazeera (in Engels). Besoek op 20 Maart 2026.
  95. ↑ Ramirez, Marc (5 Maart 2026). "Faith and the Middle East: How religion could fuel a wider war". USA TODAY (in Engels). Besoek op 20 Maart 2026.
  96. ↑ "Great Power Spillover from the Iran War: Implications for China, Russia, Turkey, and Europe". The Washington Institute (in Engels). Besoek op 18 Maart 2026.
  97. ↑ "Iran conflict and China: How it is unsettling Beijing and its ambitions". BBC News (in Engels). 5 Maart 2026. Besoek op 18 Maart 2026.
  98. ↑ Leahy, Joe; White, Edward; Lewis, Leo; Tudor, Daniel (24 Maart 2026). "China's leaders hunt for strategic gains from US quagmire in Iran". Financial Times.
  99. ↑ Abu-Manneh, Bashir; Achcar, Gilbert (9 Maart 2026). "Middle East Wars Are Still About Oil and Empire". Jacobin (in Engels). Besoek op 10 Maart 2026. 'n Mens kan sê dat die Verenigde State onder Trump, in sy tweede termyn, verskuif het na 'n gemoderniseerde weergawe van die negentiende-eeuse 'kanonbootdiplomasie', toe groot moondhede hul wil oor swakker state afgedwing het deur te dreig om hulle te bombardeer, of deur hulle eintlik te bombardeer as hulle weerbarstig was. Daar was toe geen besorgdheid oor die aard van regerings nie – slegs die naakte wil om imperialistiese belange op swakker lande op te lê.
  100. ↑ Hamourtziadou, Lily; Gokay, Bulent (9 Maart 2026). "The Geopolitical Implications of the Iran War". E-International Relations (in American English). Besoek op 10 Maart 2026. Die huidige Amerikaanse diplomasie met Iran kan gekenmerk word as 'n uitbreiding van 'n imperiale modus operandi, wat 'n patroon weerspieël waarin ooreenkomste as hefboompunte dien, afhangende van volle nakoming en verwerp word wanneer opperbelangrike belange eskalasie noodsaak. Kritici beweer dat die benadering wat deur die Trump-administrasie gevolg is, wat militêre operasies integreer met 'n binêre keuse tussen oorgawe en konflik, historiese imperiale patrone van oorheersing illustreer.
  101. ↑ Shah, Saeed (3 Maart 2026). "'Imperialist undertones': global south condemns US-Israeli war with Iran". The Guardian (in Engels). ISSN 0261-3077. Besoek op 10 Maart 2026. Siphamandla Zondi, professor in politiek aan die Universiteit van Johannesburg, het gesê dat oorloë in die Weste as 'n morele doel beskou word, terwyl konflik in die globale suide as boos en 'n mislukking om as volwassenes op te tree, beskou word. Hy het gesê dat die VSA en Israel sommige lande deur die Abraham-ooreenkomste oorreed het om Israel diplomatieke erkenning te gee, en geweld teen ander gebruik het. 'Dit is 'n oorlog van oorheersing en ondergeskiktheid, daarom het dit imperialistiese ondertone en motiewe,' het Zondi gesê. 'Dit maak die wêreld onveilig vir ons almal.'
  102. ↑ "Persian Gulf states weighing deeper role in war against Iran - WSJ". Iran International (in Engels). 24 Maart 2026. Besoek op 24 Maart 2026.
  103. ↑ "Why Trump's War With Iran Is Costing Nearly $1 Billion A Day—At Least". Forbes (in Engels). 10 Maart 2026. Besoek op 11 Maart 2026.
  104. ↑ "Exclusive: Shell declares force majeure to clients who buy Qatari LNG, sources say". Reuters (in Engels). 11 Maart 2026. Besoek op 11 Maart 2026.
  105. ↑ Luca Bindelli (2 Maart 2026). "US-Israel-Iran conflict: macroeconomic and investment scenarios". Lombard Odier. Besoek op 2 Maart 2026.
  106. ↑ "TRT World - Israeli-US strikes damage over 4,000 civilian buildings across Iran". www.trtworld.com (in Engels). Besoek op 8 Maart 2026.
  107. ↑ "TRT World - Large-scale war 'unlikely' to topple Iran's military, clerical structure — intelligence report". www.trtworld.com (in Engels). Besoek op 8 Maart 2026.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Iran-oorlog_in_2026&oldid=2899832"