John von Neumann

John von Neumann
John von Neumann in Los Alamos
Gebore	Neumann János Lajos (1903-12-28)28 Desember 1903 Boedapest, Hongarye
Sterf	8 Februarie 1957 (op 53) Washington, D.C., Verenigde State
Nasionaliteit	Verenigde State
Beroep	Wiskundige, fisikus, rekenaarwetenskaplike en ingenieur
Bekend vir	Wiskundige formulering van kwantummeganika, Spelteorie, Spektraalteorie, Ergodiese teorie, von Neumann-algebras, Lys van dinge vernoem na John von Neumann
Ouer(s)	Neumann Miksa en Kann Margit

John von Neumann (/vɒn ˈnɔɪmən/ von NOY-mən; Hongaars: Neumann János Lajos [ˈnɒjmɒn ˈjaːnoʃ ˈlɒjoʃ]; 28 Desember 1903 – 8 Februarie 1957) was 'n Hongaarse en Amerikaanse wiskundige, fisikus, rekenaarwetenskaplike en ingenieur. Von Neumann het miskien die breedste dekking van enige wiskundige van sy tyd gehad, deur suiwer en toegepaste wetenskappe te integreer en groot bydraes tot baie velde te lewer, insluitend wiskunde, fisika, ekonomie, rekenaarkunde en statistiek. Hy was 'n pionier in die bou van die wiskundige raamwerk van kwantumfisika, in die ontwikkeling van funksionele analise, en in spelteorie, deur konsepte soos sellulêre outomate, die universele konstruktor en die digitale rekenaar bekend te stel of te kodifiseer. Sy analise van die struktuur van selfreplikasie het die ontdekking van die struktuur van DNS voorafgegaan.

Gedurende die Tweede Wêreldoorlog het von Neumann aan die Manhattan-projek gewerk. Hy het die wiskundige modelle agter die plofbare lense ontwikkel wat in die inploffing-tipe kernwapen gebruik word. Voor en na die oorlog het hy konsultasies gevoer vir baie organisasies, insluitend die Kantoor van Wetenskaplike Navorsing en Ontwikkeling, die Leër se Ballistiese Navorsingslaboratorium, die Gewapende Magte Spesiale Wapensprojek en die Oak Ridge Nasionale Laboratorium. Op die hoogtepunt van sy invloed in die 1950's het hy 'n aantal komitees van die Departement van Verdediging voorgesit, insluitend die Strategiese Missielevalueringskomitee en die Interkontinentale Ballistiese Missiel (IKBM) Wetenskaplike Advieskomitee. Hy was ook 'n lid van die invloedryke Atoomenergiekommissie wat in beheer was van alle atoomenergie-ontwikkeling in die land. Hy het 'n sleutelrol gespeel saam met Bernard Schriever en Trevor Gardner in die ontwerp en ontwikkeling van die Verenigde State se eerste IKBM-programme. In daardie tyd is hy beskou as die land se voorste kenner van kernwapens en die toonaangewende verdedigingswetenskaplike by die Amerikaanse Departement van Verdediging.

Von Neumann se bydraes en intellektuele vermoë het lof ontvang van kollegas in fisika, wiskunde en verder. Toekennings wat hy ontvang het, wissel van die Medalje van Vryheid tot 'n krater op die Maan wat na hom vernoem is.