Jothan Msibi
Jotham Zanemvula “Koning Mswazi” Msibi, gebore 3 Junie 1961, soms geskryf as "Jotham Msibi" (oorlede op 7 Januarie 2024) was 'n Suid-Afrikaanse taxibedryfsleier en sakeman wat 'n hoëprofielrol in taxiverenigings en bedryfsliggame gespeel het. Hy word by die Madlanga-kommissie geïmpliseer as die “president” van 'n kriminele netwerk genaamd “Die Firma”, onder wie se sambreel die “Groot Vyf-kartel” opereer.
Rol in die taxibedryf
[wysig | wysig bron]In die vroeë 1990's het hy Santaco gestig en die implementering van roetes, lisensies en verenigings.[1] Die Suid-Afrikaanse Nasionale Taxiraad (SANTACO) het hom in 'n huldeblyk beskryf as "een van die raad se stigters en 'n visionêre leier wat aansienlike bydraes tot die taxisektor gelewer het deur die bedryf se aanvaarding, voorspoed, harmonie en vrede te bevorder."[2]
In Februarie 2000 is Msibi se eksvrou Sara Msibi en haar suster Happy Mgoato in hegtenis geneem nadat hulle betrokke was by die komplot om hom te vermoor.[3]
Mswazi, ook bekend as Ndlondlo, was 27 jaar lank die president van SALLDTBO (Suid-Afrikaanse Plaaslike Langafstand Taxibusorganisasie). In 2025 is hy opgevolg deur Joe 'Ferrari' Sibanyoni. Vusimuzi 'Cat' Matlala het probeer om Joe Sibanyoni namens Msibi te vermoor. Sibanyoni en Mswazi was voorheen taxi-vennote totdat hul verhouding verbrokkel het. Die vredesverdrag is bemiddel deur SANTACO-president Abner Motlhabane Tsebe nadat baie taxibestuurders aan beide kante dood is. Mswazi is oorlede as die voorsitter van Taxi Choice, 'n houermaatskappy vir Zola Taxi Sales wat in 2010 deur Mswazi gestig is. Taxi Choice, deur SANTACO, is 'n aandeelhouer van SA Taxi, 'n filiaal van Transaction Capital. Mnr. Joe 'Ferrari' Sibanyoni is die huidige voorsitter van Taxi Choice.
Madlanga-kommissie
[wysig | wysig bron]In Oktober 2025 het 'n getuie ("Getuie B") getuig dat Msibi geïdentifiseer is as die "president" van 'n kriminele netwerk genaamd "Die Firma", onder wie se sambreel die "Groot Vyf-kartel" opereer.[4] Msibi is beskryf as "gevaarlik" en "meedoënloos" in verband met moorde.[5] Die getuienis het verklaar dat Mswazi blykbaar president was, en die res is van die bestuurders wat die Groot Vyf gevorm het.[6] Daar word beweer dat die kartel betrokke was by afpersing, moord, tenderbedrog, beskermingshandel en infiltrasie van die regstelsel.[7]
Ondersoekers wat voor die kommissie getuig het, het Msibi gekoppel aan die moord op ingenieur Armand Swart. 'n Getuie ("Getuie A") voor die kommissie het gesê dat koeverte met omkoopgeld in die saak aangebied is: "Daar was drie koeverte wat rondgesweef het ... een sal vir die ondersoekbeamptes wees, een sal vir die landdros wees en die laaste een sal vir die aanklaer wees."[7]
Getuienis het aangedui dat Msibi se plaas naby Hammanskraal vir vergaderings deur kartel-medewerkers gebruik is. Een getuie het gesê die plaas was “uiters veilig” en slegs toeganklik vir diegene na aan Msibi.[7]
Msibi is nooit krimineel skuldig bevind nie. Die bewerings bly bewerings gebaseer op beëdigde getuienis en ondersoekende verslaggewing. Voormalige SANTACO-lid Phillip Taaibosch het gesê dat Msibi nie 'n "tsotsi" was nie.[2] Die medestigter van SANTACO, Mandla Gcaba, het gesê dat Msibi oor die jare hard gewerk het om stabiliteit en vrede in die taxibedryf te bring en gewerk het om dit in 'n lewensvatbare besigheid te omskep deur die stigting van die vereniging. Gcaba het bygevoeg dat die posisie van voorsitter van die vrouelessenaar in die taxivereniging nie sou bestaan sonder die druk wat Msibi uitgeoefen het om dit te laat gebeur nie.[8]
Persoonlike lewe
[wysig | wysig bron]Msibi was die broer van Mandla Msibi, die ANC-tesourier in Mpumalanga.[5] Msibi was getroud met Perciah Msibi.
Afsterwe
[wysig | wysig bron]Msibi is op 7 Januarie 2024 in 'n Tshwane-hospitaal oorlede na 'n kort siekbed.[1] Op 11 Januarie 2024 het die Gautengse Departement van Paaie en Vervoer se LUR, Kedibone Daile Tlabela, sy familie besoek om haar meegevoel te betuig.[2] 'n Gedenkdiens is op 12 Januarie 2024 op sy eiendom in die Dinokeng-wildreservaat gehou, met meer as 700 deelnemers wat ongeveer 50 taxiverenigings van al nege provinsies verteenwoordig het.[9] Sy begrafnis is op 14 Januarie by die Wild Life Estates-begraafplaas in Brits, Noordwes, gehou. Sy begrafnis is ook bygewoon deur die voormalige Minister van Polisie van Suid-Afrika, Bheki Cele, en EFF-leier Julius Malema.[10][5]
Sy weduwee Perciah Msibi het sy afsterwe as "'n massiewe verlies" beskryf en sy liefde vir sy familie en sy toewyding aan die bedryf en gemeenskap beklemtoon.<ref name=":1" /
Verwysings
[wysig | wysig bron]- 1 2 Mkhwanazi, Keletso. "Famous taxi boss Mswazi has died". Daily Sun (in American English). Besoek op 2025-11-13.
- 1 2 3 Mkhwanazi, Keletso. "Feared taxi boss laid to rest". Daily Sun (in American English). Besoek op 2025-11-13.
- ↑ "Taxi boss's wife held for hitmen plot". IOL (in Engels). 2005-09-04. Besoek op 2025-11-13.
- ↑ Singh, Orrin. "Late PTA taxi boss Msibi identified as head of criminal network that Big Five cartel operates under". EWN (in Engels). Besoek op 2025-11-13.
- 1 2 3 Dolley, Caryn (2025-11-03). "Beyond the Big Five cartel — a murky mix of taxi boss 'Mswazi', politicians and dodgy private security". Daily Maverick (in Engels). Besoek op 2025-11-13.
- ↑ Online, Central News (2025-10-24). "Witness B Exposes Late Taxi Boss Jothan 'Mswazi' Msibi as Head of 'Big Five' Cartel in Shocking Madlanga Commission Testimony | Central News South Africa" (in Engels). Besoek op 2025-11-13.
- 1 2 3 "Bribes offered for alleged hitmen in Vaal engineer murder to get bail, Madlanga commission hears". TimesLIVE (in Engels). 2025-10-20. Besoek op 2025-11-13.
- ↑ "The man who brought peace to the taxi industry - Scrolla.Africa" (in Engels). 2024-01-15. Besoek op 2025-11-13.
- ↑ Mkhwanazi, Keletso. "PICS: Feared taxi boss remembered". Daily Sun (in American English). Besoek op 2025-11-13.
- ↑ Dube, Vusuthando Percyvil. "'More guns than flowers' – Bheki Cele paints grim picture of taxi industry". News24 (in American English). Besoek op 2025-11-13.