Juliaanse dag
Die Juliaanse dag is die getal dae wat bereken word vanaf die begin van die huidige Juliaanse periode ('n beginpunt in tyd volgens die Juliaanse kalender). Die stelsel word in die sterrekunde gebruik en word deur die Internasionale Sterrekundige Vereniging aanbeveel. Dit word ook in sagteware gebruik om die tydsverskil tussen twee afsonderlike gebeurtenisse vinnig deur middel van aftrekking te bereken (soos die datum van produksie en die datum waarvoor die produk verkoop moet word).
Die Juliaanse periode is ’n chronologiese interval van 7 980 jaar, afgelei van drie meerjarige siklusse: die belasting-, son- en maansiklus. Die laaste jaar wat tegelykertyd die begin van al drie siklusse was, was 4713 v.C. (−4712),[1] en dit is dus jaar 1 van die huidige Juliaanse periode, wat beteken dat 2026 n.C. jaar 6739 van daardie periode is. Die volgende Juliaanse periode begin in die jaar 3268 n.C. Geskiedkundiges het hierdie periode gebruik om Juliaanse kalenderjare te identifiseer waarin ’n gebeurtenis plaasgevind het wanneer geen spesifieke jaar in die historiese bron aangedui is nie, of wanneer die jaar wat deur vorige geskiedkundiges gegee is, verkeerd was.[2]
Die Juliaanse daggetal (JDG) het dieselfde epog as die Juliaanse periode, maar tel die aantal dae sedert die epog in plaas van die aantal jare. Juliaanse daggetal 0 is toegeken aan die dag wat begin het op Maandag 1 Januarie 4713 v.C. om 12:00 UTC volgens die Juliaanse kalender (24 November 4714 v.C. volgens die Gregoriaanse kalender).[3][4][5]
Die Juliaanse datum (JD) voeg breuke by die Juliaanse dag. Dit dui dus die spesifieke oomblik (dag en tyd) sedert die gedefinieerde beginpunt aan. Die Juliaaanse datum vir 1 Januarie 2013 om 00:30 UTC is 2 456 293,520833.[6]
Universele tyd
[wysig | wysig bron]Die Juliaanse datum word aan die hand van UTC bereken en nie plaaslike tyd nie. Sodoende is die Juliaanse datum vir almal in die wêreld altyd dieselfde en geskik vir wetenskaplike gebruik. Die bogenoemde datum is so gekies dat dit sover bekend val in 'n jaar voor enige opgetekende geskiedenis plaasgevind het.
Verdeling
[wysig | wysig bron]Die Juliaanse dag word as volg verder verdeel:
- 0,1 = 2,4 uur of 144 minute of 8 640 sekondes
- 0,01 = 0,24 uur of 14,4 minute of 864 sekondes
- 0,001 = 0,024 uur of 1,44 minute of 86,4 sekondes
- 0,0001 = 0,0024 uur of 0,144 minute of 8,64 sekondes
- 0,00001 = 0,00024 uur of 0,0144 minute of 0,864 sekondes
Verstreke dae
[wysig | wysig bron]Sedert die begintyd het al byna 2,5 miljoen Juliaanse dae verstryk. JDN 2400000 het op 16 November 1858 geval. JD 2500000 sal op 31 Augustus 2132 om 12:00 val.
Gemodifiseerde Juliaanse datum
[wysig | wysig bron]Een variant van die Juliaanse datum wat kleiner getalle tot gevolg het, is die gemodifiseerde Juliaanse datum (MJD), wat om middernag van Woensdag 17 November 1858 n.C. begin. Dit word so bereken: MJD = JD - 2400000,5. Die MJD is in 1957 deur die Amerikaanse Smithsonian- Astrofisiese Sterrwewag in Cambridge, Massachusetts, ingevoer.
Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ Astronomical Almanac for the year 2017 p. B4, wat aandui dat 2017 jaar 6730 van die Juliaanse Periode is.
- ↑ Grafton, Anthony T. (May 1975) "Joseph Scaliger and historical chronology: The rise and fall of a discipline", History and Theory 14/2 pp. 156–185.}}
- ↑ Dershowitz, N. & Reingold, E.M. (2008). Calendrical Calculations 3de uitg. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-70238-6.
- ↑ Seidelmann, P. Kenneth. (2013). "Introduction to Positional Astronomy" in Sean Urban and P. Kenneth Seidelmann (eds.) Explanatory supplement to the Astronomical Almanac' (3de uitg.) pp. 1–44. Mill Valley, CA: University Science Books. ISBN 978-1-891389-85-6
- ↑ "Astronomical Almanac Online" 2016, Glossary, s.v. Julian date. Verskeie tydskale kan saam met die Juliaanse datum gebruik word, soos aardtyd (TT) of Universele Tyd (UT); in presiese werk moet die tydskaal gespesifiseer word.
- ↑ US Naval Observatory 2005
Skakels
[wysig | wysig bron]
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Nederlandse Wikipedia vertaal.
