Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie
Die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie (KVBA) is ’n onafhanklike liggaam wat arbeidsdispute in Suid-Afrika besleg. Dit verskaf gratis dienste aan sowel werkgewers as werknemers om geskille op te los. Alhoewel die KVBA oor ’n verskeidenheid statutêre funksies beskik, is dit veral bekend vir sy rol in die beslegting van arbeidsgeskille deur middel van versoening, bemiddeling en arbitrasie. Sedert sy stigting het dit reeds miljoene sake hanteer, wat bygedra het tot groter toeganklikheid vir gewone werkers en die vermindering van afhanklikheid van die Arbeidshof. [1]
Geskiedenis
[wysig | wysig bron]Die KVBA is formeel in November 1996 gestig na die aanvaarding van die Wet op Arbeidsverhoudinge van 1995. Die stigting daarvan was 'n beduidende keerpunt in die post-apartheid Suid-Afrika se raamwerk vir arbeidsverhoudinge, met die doel om bekostigbare en toeganklike geskilbeslegtingsdienste aan beide werkers en werkgewers te bied. Die KVBA het verskeie gefragmenteerde en dikwels ontoeganklike stelsels vervang en arbeidsgeskilbeslegting onder een onafhanklike liggaam gesentraliseer.[2]
Struktuur en Befondsing
[wysig | wysig bron]Die KVBA funksioneer onafhanklik, hoewel dit befondsing van die Departement van Werk en Arbeid ontvang. Dit word toesig gehou deur 'n beheerliggaam onder voorsitterskap van dr. Cornelia Carol September, met adv. Cameron Morajane as direkteur.[3]
Funksies
[wysig | wysig bron]Die KVBA is gemagtig om 'n verskeidenheid funksies kragtens die Wet op Arbeidsverhoudinge te verrig.
Dit sluit in:[4]
- Die oplossing van geskille deur middel van versoening, bemiddeling en arbitrasie.
- Fasilitering van vakbonderkenning en kollektiewe bedinging .
- Ingryping in grootskaalse afleggings of stakings in die werkplek.
- Verskaf opleiding en leiding in die nakoming van arbeidswetgewing en geskilvoorkoming.
- Akkreditering van bedingingsrade en private agentskappe om soortgelyke geskilbeslegtingsfunksies uit te voer.
Daarbenewens speel die KVBA 'n adviserende rol in die ontwikkeling van arbeidsbeleid en doen navorsing oor indiensnemingstendense en geskiltendense.
Gevallelading en Impak
[wysig | wysig bron]Sedert sy ontstaan het die KVBA meer as 3,8 miljoen arbeidsgeskille hanteer. Dit sluit sake in wat wissel van onbillike ontslag tot diskriminasie en loongeskille. Die geskilbeslegtingsmeganismes word as meer doeltreffend en bekostigbaar beskou in vergelyking met litigasie in die Arbeidshof.[5]
Die Kommissie het ongeveer 193 000 saakverwysings gedurende die 2023/24- boekjaar ontvang, met 'n gemiddelde skikkingskoers van meer as 70%. Die Kommissie handhaaf 'n 30-dae-venster om die meeste geskille deur middel van versoening op te los, wat help om agterstande in die arbeidsregstelsel te verlig.
Ten spyte van sy suksesse, het die KVBA kritiek gekry oor vertragings in arbitrasieverrigtinge, teenstrydige uitsprake en hulpbronbeperkings . Vakbonde en werkgewers het soms kommer uitgespreek oor die onpartydigheid van sekere kommissarisse . Begrotingsbesnoeiings, veral in 2020 en 2021, het die KVBA se vermoë om sy diensleweringsteikens te bereik, beïnvloed, wat openbare kommer oor toegang tot geregtigheid vir kwesbare werkers laat ontstaan het.[6]
Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ Bernikow, Ronald (2007). "Ten years of the CCMA – An assessment for labour". Law, Democracy & Development (in Engels). 11 (1): 13–24. ISSN 2077-4907.
- ↑ Benjamin, Paul (2009). "Conciliation, Arbitration and Enforcement: The CCMA's Achievements and Challenges" (in English): 34. Besoek op 25 Julie 2025.
{{cite journal}}: Cite journal requires|journal=(hulp)AS1-onderhoud: onerkende taal (link) - ↑ "CCMA". Besoek op 25 Julie 2025.
- ↑ "About us – CCMA". www.ccma.org.za. Besoek op 25 Julie 2025.[dooie skakel]
- ↑ "CCMA". www.ccma.org.za. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 22 Julie 2025. Besoek op 25 Julie 2025.
- ↑ "Labour Law (CCMA Budgetary Constraints) - The Current Crisis Being Created by the CCMA's Budgetary Constraints". Allardyce & Partners. www.allardyce.co.za. 13 September 2021. Besoek op 25 Julie 2025.