Konflik van die Ordes
Die Konflik van die Ordes, 'n langdurige sosio-politieke stryd in die vroeë Romeinse Republiek, het 'n fundamentele rol gespeel in die vorming van die Romeinse staat. Hierdie konflik het hoofsaaklik tussen die patrisiërs, die aristokratiese elite, en die plebejers, die gewone burgers, gewoed. Die patrisiërs het 'n monopolie op politieke mag en sosiale status gehad, terwyl die plebejers uitgesluit was van belangrike besluitneming en dikwels ekonomiese en sosiale ongelykheid ervaar het. Die stryd tussen hierdie twee groepe het oor eeue gestrek en uiteindelik gelei tot beduidende politieke hervormings en die uitbreiding van burgerregte.[1]
Aanvanklik was die Romeinse samelewing streng gestratifiseer. Die patrisiërs was die afstammelinge van die oorspronklike stigters van Rome en het 'n bevoorregte posisie geniet. Hulle het die Senaat oorheers, die hoogste amptenare gelewer en beheer oor godsdienstige rites gehad. Die plebejers, wat die meerderheid van die bevolking uitgemaak het, was meestal boere, ambagsmanne en handelaars. Hulle het geen politieke seggenskap gehad nie en was onderhewig aan die gesag van die patrisiërs. Hierdie ongelykheid het tot groot ontevredenheid onder die plebejers gelei, wat gevoel het dat hulle uitgebuit en onderdruk word.[1]
Die eerste tekens van die Konflik van die Ordes het in die vroeë 5de eeu v.C. begin verskyn. Die plebejers het begin om vir meer politieke regte en sosiale gelykheid te eis. Een van die vroeë sleutelkwessies was skuld. Baie plebejers het in die skuld geraak en kon nie hul verpligtinge nakom nie, wat gelei het tot hul verslawing deur patrisiese skuldeisers. Dit het 'n groot bron van woede en frustrasie geword en het die plebejers gemobiliseer vir aksie. In 494 v.C. het die plebejers 'n massiewe staking, bekend as die "secessio plebis," geloods. Hulle het die stad verlaat en 'n militêre kamp buite Rome opgerig, wat effektief die stad se ekonomie en militêre mag verlam het.[1]
Hierdie daad van verset het die patrisiërs gedwing om toe te gee. Die plebejers het die reg verkry om hul eie amptenare, die Tribune van die Plebs, te kies. Die Tribune het die mag gehad om veto oor enige wet of amptelike besluit uit te spreek wat die plebejers nadelig kon beïnvloed. Hierdie stap was 'n belangrike oorwinning vir die plebejers en het hulle 'n mate van politieke beskerming gebied. Daarbenewens is die "Concilium Plebis," 'n vergadering van die plebejers, erken as 'n amptelike liggaam wat bindende besluite kon neem.[1]
Deur die loop van die volgende twee eeue het die plebejers voortgegaan om vir meer regte te veg. In die middel van die 5de eeu v.C. is die "Twaalf Tafels" opgestel, 'n kode van wette wat op 'n openbare forum vertoon is. Dit was 'n beduidende stap in die rigting van regsgelykheid, aangesien dit die wette vir almal bekend gemaak het en die arbitrêre toepassing van geregtigheid deur die patrisiërs beperk het. Die plebejers het ook druk uitgeoefen vir die reg om met patrisiërs te trou, wat uiteindelik in 445 v.C. toegestaan is. Hierdie stap het die sosiale gaping tussen die twee groepe begin verklein.[1]
In die 4de eeu v.C. het die plebejers begin om vir toegang tot die hoogste staatsampte te eis, insluitend die konsulaat. Na 'n lang stryd is die "Licinies-Sextiese Wette" in 367 v.C. aanvaar. Hierdie wette het bepaal dat ten minste een van die twee konsuls elke jaar 'n plebejer moes wees. Dit was 'n reuse deurbraak vir die plebejers en het hulle 'n direkte rol in die bestuur van die Republiek gegee. Met verloop van tyd het plebejers ook ander belangrike ampte begin vul, soos dié van praetor, quaestor en censor.[1]
Teen die 3de eeu v.C. het die Konflik van die Ordes in wese tot 'n einde gekom. Die plebejers het gelykheid met die patrisiërs bereik en was in staat om 'n aktiewe rol in die politieke lewe van Rome te speel. Die versmelting van die patrisiese en plebejiese elite het gelei tot die vorming van 'n nuwe regerende klas, die "nobilitas." Hierdie nuwe elite het 'n gedeelde belang gehad in die handhawing van die stabiliteit en die uitbreiding van die Romeinse mag.[1]
Die Konflik van die Ordes het 'n diepgaande impak op die ontwikkeling van die Romeinse Republiek gehad. Dit het gelei tot die uitbreiding van burgerregte, die ontwikkeling van 'n meer verteenwoordigende regering en die skepping van 'n sterk en veerkragtige staat. Die lesse wat geleer is uit hierdie konflik, het die Romeine gehelp om toekomstige sosiale en politieke uitdagings aan te pak en het 'n blywende nalatenskap in die Westerse politieke tradisie gelaat.
Sien ook
[wysig | wysig bron]Verwysings
[wysig | wysig bron]Bronnelys
[wysig | wysig bron]- Ihne, Wilhelm. Researches Into the History of the Roman Constitution. William Pickering. 1853.
- Johnston, Harold Whetstone. Orations and Letters of Cicero: With Historical Introduction, An Outline of the Roman Constitution, Notes, Vocabulary and Index. Scott, Foresman and Company. 1891.
- Mommsen, Theodor. Roman Constitutional Law. 1871-1888
- Tighe, Ambrose. The Development of the Roman Constitution. D. Apple & Co. 1886.
- Von Fritz, Kurt. The Theory of the Mixed Constitution in Antiquity. Columbia University Press, New York. 1975.
- The Histories by Polybius
- Cambridge Ancient History, Volumes 9–13.
- A. Cameron, The Later Roman Empire, (Fontana Press, 1993).
- M. Crawford, The Roman Republic, (Fontana Press, 1978).
- E. S. Gruen, "The Last Generation of the Roman Republic" (U California Press, 1974)
- F. Millar, The Emperor in the Roman World, (Duckworth, 1977, 1992).
- A. Lintott, "The Constitution of the Roman Republic" (Oxford University Press, 1999)
