Gaan na inhoud

Kreatiewe vernietiging

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie

Kreatiewe vernietiging (Duits: schöpferische Zerstörung) is 'n konsep in ekonomie wat 'n proses beskryf waarin nuwe innovasies ouer innovasies vervang en verouderd maak.[1] Die konsep word gewoonlik geïdentifiseer met die ekonoom Joseph Schumpeter,[2][3][4] wat dit afgelei het van die werk van Karl Marx en dit gewild gemaak het as 'n teorie van ekonomiese innovasie en die sakesiklus. Dit staan ook soms bekend as Schumpeter se stormwind. In Marxistiese ekonomiese teorie verwys die konsep meer breedweg na die gekoppelde prosesse van die ophoping en vernietiging van rykdom onder kapitalisme.[5][6][7]

Die Duitse sosioloog Werner Sombart word erken[4] vir die eerste gebruik van hierdie terme in sy werk Krieg und Kapitalismus (Oorlog en Kapitalisme, 1913).[8] In die vroeëre werk van Marx impliseer die idee van kreatiewe vernietiging of uitwissing (Vernichtung) egter nie net dat kapitalisme vorige ekonomiese ordes vernietig en herkonfigureer nie, maar ook dat dit voortdurend bestaande rykdom moet devalueer (hetsy deur oorlog, verwaarlosing of gereelde en periodieke ekonomiese krisisse) om die grondslag te baan vir die skepping van nuwe rykdom.[5][6][7]

In Kapitalisme, Sosialisme en Demokrasie (1942) het Joseph Schumpeter die konsep ontwikkel uit 'n noukeurige lees van Marx se denke. In teenstelling met Marx – wat aangevoer het dat die kreatief-vernietigende kragte wat deur kapitalisme ontketen is, uiteindelik tot die ondergang daarvan as 'n stelsel sou lei – het Schumpeter die evolusionêre aard van kapitalistiese ekonomieë versterk, die bekommernisse van statiese mededingingsanalise (d.w.s. markkonsentrasie) afgeskaal en die belangrikheid van dinamiese mededingingsanalise (d.w.s. bedreiging van toetrede, nuwe tegnologieë en produksiemiddele, mededinging in dimensies anders as prys) beklemtoon. In sy woorde: "Hierdie proses van Kreatiewe Vernietiging is die essensiële feit van kapitalisme. Dit is waaruit kapitalisme bestaan en waarin elke kapitalistiese onderneming moet leef [...] Die probleem wat gewoonlik gevisualiseer word, is hoe kapitalisme bestaande strukture administreer, terwyl die relevante probleem is hoe dit hulle skep en vernietig. Solank dit nie erken word nie, doen die ondersoeker 'n betekenislose werk. Sodra dit erken word, verander sy uitkyk op kapitalistiese praktyk en die sosiale resultate daarvan aansienlik".[9] Ten spyte hiervan het die term later gewildheid verwerf binne hoofstroom-ekonomie as 'n beskrywing van prosesse soos afskaling om die doeltreffendheid en dinamiek van 'n maatskappy te verhoog. Die Marxistiese gebruik is egter behou en verder ontwikkel in die werk van sosiale wetenskaplikes soos David Harvey,[10] Marshall Berman,[11] Manuel Castells[12] en Daniele Archibugi.[13]

In moderne ekonomie is kreatiewe vernietiging een van die sentrale konsepte in die endogene groeiteorie.[14] In Why Nations Fail, 'n gewilde boek oor langtermyn ekonomiese ontwikkeling, argumenteer Daron Acemoglu en James A. Robinson dat die hoofrede waarom lande stagneer en in agteruitgang gaan, die bereidwilligheid van die heersende elites is om kreatiewe vernietiging te blokkeer, 'n voordelige proses wat innovasie bevorder.[15]

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. ↑ "Schumpeter's Theory of Creative Destruction - Engineering and Public Policy - College of Engineering - Carnegie Mellon University". www.cmu.edu (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 5 Oktober 2023. Besoek op 13 Augustus 2023.
  2. ↑ Ulgen, Faruk (2017). "Creative Destruction". Encyclopedia of Creativity, Invention, Innovation and Entrepreneurship. pp. 1–8. doi:10.1007/978-1-4614-6616-1_407-2. ISBN 978-1-4614-6616-1. S2CID 240686671.
  3. ↑ Loesche, Frank; Torre, Ilaria (2020). "Creative Destruction". Encyclopedia of Creativity (Third uitg.). pp. 226–231. doi:10.1016/B978-0-12-809324-5.23696-1. ISBN 9780128156155. S2CID 242692186.
  4. ↑ 4,0 4,1 Reinert, Hugo; Reinert, Erik S. (2006). "Creative Destruction in Economics: Nietzsche, Sombart, Schumpeter". Friedrich Nietzsche (1844–1900). The European Heritage in Economics and the Social Sciences. Vol. 3. pp. 55–85. doi:10.1007/978-0-387-32980-2_4. ISBN 978-0-387-32979-6.
  5. ↑ 5,0 5,1 Marx, Karl; Engels, Friedrich (2002) [1848]. The Communist Manifesto. Moore, Samuel (trans. 1888). Harmondsworth, UK: Penguin. p. 226. ISBN 978-0-14-044757-6. Besoek op 7 November 2010.
  6. ↑ 6,0 6,1 Marx, Karl (1993) [1857]. Grundrisse: Foundations of the Critique of Political Economy (rough draft). Nicolaus, Martin (trans. 1973). Harmondsworth, UK: Penguin. p. 750. ISBN 978-0-14-044575-6. Besoek op 7 November 2010.
  7. ↑ 7,0 7,1 Marx, Karl (1969) [1863]. Theories of Surplus-Value: "Volume IV" of Capital. Vol. 2. London: Lawrence & Wishart. pp. 495–96. ISBN 9780853151944. Besoek op 10 November 2010.
  8. ↑ Describing the way in which the destruction of forests in Europe laid the foundations for nineteenth-century capitalism, Sombart writes: "Wiederum aber steigt aus der Zerstörung neuer schöpferischer Geist empor" ("Again, however, from destruction a new spirit of creation arises").Sombart, Werner (1913). Krieg und Kapitalismus (in Duits). München. p. 207. ISBN 978-0-405-06539-2. Besoek op 7 November 2010.{{cite book}}: AS1-onderhoud: plek sonder uitgewer (link)
  9. ↑ Schumpeter, Joseph A. (1994) [1942]. Capitalism, Socialism and Democracy. London: Routledge. p. 139. ISBN 978-0-415-10762-4. Besoek op 23 November 2011.
  10. ↑ Harvey, David (2007) [1982]. Limits to Capital (2nd uitg.). London: Verso. pp. 200–03. ISBN 978-1-84467-095-6. Besoek op 7 November 2010.
  11. ↑ Berman, Marshall (1988). All that is Solid Melts into Air: The Experience of Modernity. Ringwood, Vic: Viking Penguin. ISBN 978-0-86091-785-4. Besoek op 7 November 2010.
  12. ↑ Castells, Manuel (2000) [1996]. The Rise of the Network Society (2nd uitg.). Oxford: Blackwell Publishers. ISBN 978-0-631-22140-1. Besoek op 7 November 2010..
  13. ↑ Archibugi, Daniele; Filippetti, Andrea (2003). Innovation and Economic Crisis. Lessons and Prospects from the Economic Downturn. London: Routledge. ISBN 978-0-415-74559-8. Besoek op 25 Junie 2016..
  14. ↑ Aghion, Philippe; Howitt, Peter (1998). Endogenous growth theory. Cambridge, MA.: MIT Press. ISBN 9780262011662. Besoek op 29 Desember 2023.
  15. ↑ Acemoglu, Daron; Robinson, James A. (2012). Why nations fail: the origins of power, prosperity and poverty (1st uitg.). New York: Crown Publishers. p. 100. ISBN 978-0307719218. Besoek op 2 November 2024.
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Kreatiewe_vernietiging&oldid=2850862"