Limnothrissa miodon
| Kapenta | |
|---|---|
 | |
Wetenskaplike klassifikasie  | |
| Domein: | Eukaryota |
| Koninkryk: | Animalia |
| Filum: | Chordata |
| Klas: | Actinopterygii |
| Orde: | Clupeiformes |
| Familie: | Clupeidae |
| Genus: | Limnothrissa |
| Spesie: | L. miodon |
| Binomiale naam | |
| Limnothrissa miodon (Boulenger, 1906) | |
Die kapenta (Limnothrissa miodon) is 'n varswatervis wat natuurlik voorkom in die Tanganjikameer in Zambië en ook losgelaat is in die Zambezistelsel. In Engels staan die vis bekend as die Kapenta of Lake Tanganyika sardine. Die vis staan bekend as kapenta of matemba in Zambië, Malawi en Zimbabwe, dagala of lumpu in Burundi en isambaza in Rwanda.
Voorkoms
[wysig | wysig bron]Limnothrissa miodon is gewoonlik ongeveer 10 cm lank, sy maksimum lengte is 17 cm. Stolothrissa tanganicae is kleiner op 7 cm (maksimum 10 cm). Die vis het klein, dun skubbe. Die lyf is torpedovormig met kort vinne. Die pektorale vinne is laag op die lyf en die stertvin diep gevurk. Die onderste kaak steek verby die bokaak. Die vis het 'n deurskynende kleur met 'n silwer band vanaf die kieue tot by die stert.
Habitat
[wysig | wysig bron]Die vis leef tot op dieptes van 35 m in groot skole saam in die dag en sprei uitmekaar in die nag. Hulle vreet hoofsaaklik soöplankton en klein insekte. Hulle broei van September tot Maart. Die vis is 'n gewilde prooi vir die tiervis.
Vissery
[wysig | wysig bron]
Die visse word snags met kapenta-skuite gevang; hierdie uitrustings gebruik LED-ligte of keroseenlampe om die visse na die tuig te lok.[2] 'n Saknet wat ongeveer ses meter in deursnee en ongeveer 8 tot 10 meter lank is, word dan gebruik om die vis van enigiets vanaf 40 meter boontoe te bring.[3]
Volhoubaarheid
[wysig | wysig bron]Die Tanganyika-sardientjie is 'n term vir twee verwante spesies (Tanganyikameersardyn, Limnothrissa miodon en Tanganyikameersprot, Stolothrissa tanganicae), wat albei klein, planktonetende, pelagiese, varswater-sardientjies is wat van die Tanganjikameer in Zambië afkomstig is. Hulle vorm die grootste biomassa van pelagiese visse in die Tanganjika- en Malawimeer, wat in groot skole in die oop meer swem, en koppeute en moontlik jellievisse vreet. Hulle belangrikste roofdiere is vier spesies Lates wat ook endemies is aan die Tanganjikameer, en verwant is aan (maar nie dieselfde as) die Nylbaars in die Victoriameer. Al hierdie pelagiese visse het in die laaste twee dekades aan oorbevissing gely.
In onlangse jare was daar 'n bestendige afname in die kapentabevolking.[4] Om die kapentabevolking te handhaaf het sekere lande dit onwettig gemaak om vir kapenta in vlak water (minder as 20 meter) te hengel, aangesien die kapenta in hierdie vlak water broei,[5] en het lisensies ingestel om visvang te beheer en te monitor.[4]
Voedsel
[wysig | wysig bron]
Dit is 'n belangrike bron van voedsel in die Karibadamomgewing waar tot 25 000 ton per jaar gevang word. Kapenta word gewoonlik in die son gedroog op 'n skoon oppervlak soos betonblaaie, rotse of nette. Die droog op rakke lewer die beste resultate.[6] Droging neem een of meer dae, afhangende van die weer. Ongelukkig val die kapenta-seisoen saam met die reënseisoen wanneer die visse saamdrom [7] en dit is dalk nie altyd moontlik om uit te droog nie, wat na-oes verliese veroorsaak. Hierdie verliese is meestal ekonomies van aard aangesien laer kwaliteit gedroogde vis 'n laer prys behaal. In die ergste geval word die gedroogde vis as hoendervoer gebruik. Sout voor droog is 'n oplossing: kapenta word gesout teen 'n verhouding van normaalweg 2,5 kg per 30 kg (1 lb per 12 lb) vis, en gedroog in die warm Zambezivallei-son. Dit is 'n uiters belangrike stapelvoedsel wat verkoelingsvrye proteïene aan mense van Afrika verskaf. ’n Koppie gedroogde kapenta kan ’n gesin voed. Gedroogde kapenta word verkies bo die effens bitter gedroogde dagaa van die Victoriameer, maar arm mense sal dagaa koop weens die laer prys daarvan.
In Zimbabwe word gedroogde kapentavis met uie, tamaties en grondboonpoeier vlak gebraai. Dit word saam met die tradisionele mieliemeelstapelgereg genaamd isitshwala of sadza geëet.
Vars kapenta word ook in plastieksakkies verpak en gevries. Bevrore kapenta is gewild, maar duurder as gedroogde kapenta. Vars kapenta word nie in markte verkoop nie, behalwe in vissersdorpies.
Dit is 'n belangrike werkverskaffer en bydraer tot die ekonomieë van die gebiede waarin dit gevang word.[8]
Sien ook
[wysig | wysig bron]Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ Rachel ndlovu (2006). "Limnothrissa miodon". IUCN Red List of Threatened Species. 2006: e.T60754A12406200. doi:10.2305/IUCN.UK.2006.RLTS.T60754A12406200.en. Besoek op 16 November 2021.
- ↑ Mgana, Huruma; Kraemer, Benjamin M.; O’Reilly, Catherine M.; Staehr, Peter A.; Kimirei, Ismael A.; Apse, Colin; Leisher, Craig; Ngoile, Magnus; McIntyre, Peter B. (22 Oktober 2019). "Adoption and consequences of new light-fishing technology (LEDs) on Lake Tanganyika, East Africa". PLOS ONE (in Engels). 14 (10): e0216580. Bibcode:2019PLoSO..1416580M. doi:10.1371/journal.pone.0216580. ISSN 1932-6203. PMC 6805052. PMID 31639142.
- ↑ "Fish Farming in Zimbabwe". Zimbabwe Fishing. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Januarie 2011. Besoek op 22 Mei 2012.
- 1 2 "ZAMBIA: Lake Tanganyika fishing industry adrift", IRIN Africa.
- ↑ "17 kapenta rigs impounded during sting operation" Geargiveer 29 Julie 2014 op Wayback Machine, Bumi Hills Anti Poaching Unit, 17 August 2011
- ↑ Mutsekwa, S.E. "Post-harvest handling of kapenta (Limnothrissa miodon) at Lake Kariba, Zimbabwe". Proceedings of the symposium on post-harvest fish technology, Cairo, Egypt, 21–22 October 1990. FAO. Besoek op 19 September 2012.
- ↑ Pearce, M.J. "Some effects of Lates spp. on pelagic and demersal fish in Zambian waters of Lake Tanganyika". Lewis, D. (ed.), 1988 Predator-prey relationships, population dynamics and fisheries productivities of large African lakes. CIFA Occas. Pap., (15): 154 p. FAO. Besoek op 19 September 2012.
- ↑ Madamombe, Loveness. "The economic development of the kapenta fishery lake Kariba (Zimbabwe/Zambia)" (PDF). Norwegian College of Fishery Science, University of Tromsø. Besoek op 22 Mei 2012.
Bronnelys
[wysig | wysig bron]- A Complete Guide to the FRESHWATER FISHES of Southern Africa. Paul Skelton. 2001. ISBN 978-1-86872-643-1