Londense Moltrein
London Underground
Moltreinstelsel van Londen
Opening
10 Januarie 1863
Bedryf deur
London Underground Limited
Totale lengte
402 kilometer
Stasies
272 in gebruik (262 besit)
Spoorwydte
Standaardspoorwydte van 1 435 mm
Elektrifisering
Vierde spoor, 630 of 750 volt gelykstroom
Kaart van die moltreinnetwerk
Die Londense Moltrein (Engels: London Underground; alledaags bekend as The Tube) is ’n snelvervoerstelsel waarvan die treine oor groot dele ondergronds loop (bekend as ’n moltreinstelsel of eenvoudig moltrein). Die Londense Moltrein bedien Groot-Londen (Greater London) en sommige aangrensende home counties soos Buckinghamshire, Essex en Hertfordshire in Engeland.[1]
Die Moltrein het sy oorsprong in die Metropolitan Railway, wat op 10 Januarie 1863 geopen is as die wêreld se eerste ondergrondse passasierspoorlyn.[2] Die Metropolitan is nou deel van die Circle, District, Hammersmith & City en Metropolitan-lyne. Die eerste lyn wat ondergrondse elektriese treine gebruik het, die City & South London Railway in 1890, is nou deel van die Noord-lyn.
Die netwerk het uitgebrei tot 11 lyne met 400 km se spoorlyn.[3] Tog dek die Moltrein nie die meeste suidelike dele van Groot-Londen nie; daar is slegs 33 Moltreinstasies suid van die rivier Teems.[4] Die stelsel se 272 stasies hanteer gesamentlik tot 5 miljoen passasiersritte per dag.[5] In 2023/24 is die Moltrein vir 1 181 miljard passasiersritte gebruik.
Die eerste tonnels is net onder die grondoppervlak gebou met die uitgrawings-en-bedekking-metode (cut-and-cover); later is kleiner, byna sirkelvormige tonnels op ’n dieper vlak gegrawe—wat gelei het tot die bynaam The Tube. Ten spyte van sy naam is slegs 45% van die stelsel ondergronds; baie van die netwerk in die buitenwyke van Londen is bo die grond.[3]
Die vroeë treinlyne, wat oorspronklik aan verskeie privaatmaatskappye behoort het, is vroeg in die 20ste eeu onder die Underground-handelsmerk saamgevoeg, en uiteindelik in 1933 saam met die ondergrondse lyne en busdienste gekonsolideer onder London Transport, wat beheer is deur die London Passenger Transport Board (LPTB). Die huidige operateur, London Underground Limited (LUL), is ’n ten volle besitte filiaal van Transport for London (TfL), die statutêre liggaam wat verantwoordelik is vir Londen se vervoernetwerk. Vanaf 2015 is 92% van die operasionele uitgawes deur passasiersgelde gedek.[6] Die Travelcard-kaartjie is in 1983 bekendgestel, en die Oyster card, ’n kontaklose kaartstelsel, in 2003.[7] Kontaklose betalings met bankkaarte is in 2014 ingevoer—die eerste sodanige gebruik op ’n openbare vervoerstelsel.[8][9]
Die LPTB het verskeie nuwe stasiegeboue, plakkate en openbare kunswerke in ’n modernistiese styl opdrag gegee.[10][11][12] Die skematiese Tube-kaart, ontwerp deur Harry Beck in 1931, is in 2006 as ’n nasionale ontwerpikoon aangewys en sluit nou ander vervoerstelsels in benewens die Moltrein, soos die DLR, London Overground, Thameslink, Elizabeth-lyn en Tramlink. Ander bekende Londense Moltrein-handelsmerke sluit in die roset-embleem en die Johnston-lettertipe, ontwerp deur Edward Johnston in 1916.
Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ "An overview of the British rail industry" (PDF). Office of Rail and Road. 19 Desember 2014. Geargiveer (PDF) vanaf die oorspronklike op 3 April 2016. Besoek op 5 Januarie 2017.
- ↑ Lee, Charles E (1973). The Metropolitan Line. London: London Transport. p. 7. ISBN 0-85329 033 4.
- 1 2 Attwooll, Jolyon (5 Augustus 2015). "London Underground: 150 fascinating Tube facts". The Daily Telegraph. London. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Januarie 2022.
- ↑ May, Jack (31 Maart 2017). "Why are there so few tube lines in South London?". City Monitor. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 Mei 2021. Besoek op 10 Oktober 2019.
- ↑ "Daily Ridership". Transport for London. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 24 Januarie 2017. Besoek op 22 Julie 2016.
- ↑ "Annual Report and Statement of Accounts 2011/12" (PDF). Transport for London. pp. 98, 100. Geargiveer (PDF) vanaf die oorspronklike op 20 Desember 2015. Besoek op 25 Oktober 2015.
- ↑ "Annual Report and Statement of Accounts 2011/12" (PDF). TfL. p. 11. Geargiveer (PDF) vanaf die oorspronklike op 20 Desember 2015. Besoek op 25 Oktober 2015.
- ↑ Transport for London (9 September 2014). "Contactless payment on London Underground". Persberig. https://tfl.gov.uk/info-for/media/press-releases/2014/september/contactless-payment-on-london-underground. Besoek op 20 November 2017.
- ↑ Transport for London (13 July 2016). "Licencing London's contactless ticketing system". Persberig. https://tfl.gov.uk/info-for/media/press-releases/2016/july/licencing-london-s-contactless-ticketing-system. Besoek op 20 November 2017.
- ↑ "Design in Relation to the Problem: The London Underground". Commercial Art & Industry: 38–59. 1932. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 15 Mei 2021. Besoek op 21 November 2017.
- ↑ Sagittarius (1928). "Celebrities of Advertising II: Frank Pick". Commercial Art & Industry: 168–9. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Desember 2017. Besoek op 21 November 2017.
- ↑ Barman, Christian (1948). "Frank Pick and his Influence on Design in England". Graphis: 70–73. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 15 Mei 2021. Besoek op 21 November 2017.
Eksterne skakels
[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Londense Moltrein.
| Internasionaal | |
|---|---|
| Nasionaal | |
| Geografies | |
| Ander | |
