Lys van stigters van godsdienstige tradisies

Hierdie lys is 'n lys van historiese figure wat gekrediteer word met die stigting van godsdienste of godsdienstige filosofieë, of wat ouer bekende godsdienstige tradisies gekodifiseer het. Die lys sluit diegene in wat 'n spesifieke hoof denominasie binne 'n groter godsdiens gestig het.

Legendaries/semi-histories

Tradisionele stigter	Godsdienstige tradisie gestig	Historiese stigter(s)	Lewe van historiese stigter
Abraham (verbond met God) Moses (godsdienstige wet)	Judaïsme	Jahwiste^{[n 1]}	c. 13de^[1]^[2]^[3] tot die 8ste eeu v.C.^{[n 2]}
Laozi	Taoïsme	Zhuang Zi	369 v.C. – 286 v.C.

Antieke (voor 500 n.C.)


Stigter naam	Godsdienstige tradisie gestig	Leeftyd van stigter
Achenaten	Atenisme	c. 1353 v.C. – 1336 v.C.^[4]
Zoroaster	Zoroastrisme	c. 1000 v.C. ^[5]
Nebukadnesar II	het die Etemenanki gebou, Mardoek as die beskermgod van Babilon gevestig	c. 634 v.C. – 562 v.C.

Middeleeuse tot Vroegmoderne (500–1800 n.C.)

Stigter naam	Godsdienstige tradisie gestig	Leeftyd van stigter
Bodhidharma	Zen, meer spesifiek Chan Boeddhisme	5de of 6de eeu
Mohammed	Islam	c. 570–632

Nuwe godsdienstige bewegings (na 1800)

Stigter naam	Godsdienstige tradisie gestig	Leeftyd van stigter
Joseph Smith	Mormonisme	1805–1844
Aleister Crowley	Thelema	1875–1947
Charles Fox Parham	Pinksterbeweging	1873–1929
Gerald Gardner	Wicca	1884–1964
Marcus Garvey	Rastafarianisme	1887–1940
L. Ron Hubbard	Dianetika en Sciëntologie	1911–1986
Li Hongzhi	Falun Gong	gebore 1951 of 1952

Notas

↑ Die godsdiens van die Israeliete van Ystertydperk I was gebaseer op 'n kultus van voorouers en die aanbidding van familiegode, die "gode van die vaders". Met die opkoms van die monargie aan die begin van die Ystertydperk II het die konings hul familiegod, JHWH (Jahweh), as die god van die koninkryk bevorder, maar buite die koninklike hof het godsdiens steeds beide politeïsties en familiegesentreerd gebly. As sodanig word na hierdie stigtersgroep verwys as "Jahwiste".
↑ Israel verskyn in die historiese rekord in die laaste dekades van die 13de eeu v.C., heel aan die einde van die Laat Bronstydperk, toe die Kanaänitiese stadstaatstelsel besig was om te eindig. In die woorde van argeoloog William Dever, "was die meeste van diegene wat hulself Israeliete genoem het ... inheemse Kanaäniete of was voorheen Kanaäniete". Die aanbidding van JHWH (Jahwe) alleen het op sy vroegste met Elia in die 9de eeu v.C. begin, maar meer waarskynlik met die profeet Hosea in die 8ste; selfs toe het dit die bekommernis van 'n klein groepie gebly voordat dit in die ballingskap en vroeë na-ballingskap tydperk oorheers het.

Verwysings

↑ Albertz 1994, p. 61.
↑ Grabbe 2008, pp. 225–6.
↑ Killebrew, Ann E. (2005). Biblical Peoples and Ethnicity: An Archaeological Study of Egyptians, Canaanites, Philistines, and Early Israel, 1300–1100 B.C.E. Society of Biblical Literature. ISBN 978-1-58983-097-4.
↑ Hornung, Erik (1999). Akhenaten and the Religion of Light. Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-8725-5.
↑ Melton 2003, p. 191.

[1] Die godsdiens van die Israeliete van Ystertydperk I was gebaseer op 'n kultus van voorouers en die aanbidding van familiegode, die "gode van die vaders". Met die opkoms van die monargie aan die begin van die Ystertydperk II het die konings hul familiegod, JHWH (Jahweh), as die god van die koninkryk bevorder, maar buite die koninklike hof het godsdiens steeds beide politeïsties en familiegesentreerd gebly. As sodanig word na hierdie stigtersgroep verwys as "Jahwiste".

[5] Israel verskyn in die historiese rekord in die laaste dekades van die 13de eeu v.C., heel aan die einde van die Laat Bronstydperk, toe die Kanaänitiese stadstaatstelsel besig was om te eindig. In die woorde van argeoloog William Dever, "was die meeste van diegene wat hulself Israeliete genoem het ... inheemse Kanaäniete of was voorheen Kanaäniete". Die aanbidding van JHWH (Jahwe) alleen het op sy vroegste met Elia in die 9de eeu v.C. begin, maar meer waarskynlik met die profeet Hosea in die 8ste; selfs toe het dit die bekommernis van 'n klein groepie gebly voordat dit in die ballingskap en vroeë na-ballingskap tydperk oorheers het.

[Albertz1994p61-2] Albertz 1994, p. 61.

[Grabbe_2008,_pp._225–6-3] Grabbe 2008, pp. 225–6.

[4] Killebrew, Ann E. (2005). Biblical Peoples and Ethnicity: An Archaeological Study of Egyptians, Canaanites, Philistines, and Early Israel, 1300–1100 B.C.E. Society of Biblical Literature. ISBN 978-1-58983-097-4.

[Hornung-6] Hornung, Erik (1999). Akhenaten and the Religion of Light. Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-8725-5.

[Melton2003p191-7] Melton 2003, p. 191.

[n 1]

[1]

[2]

[3]

[n 2]

[4]

[5]