Maja

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Hierdie artikel handel oor die etniese groep. Vir die taal, sien Majaans, en vir die taalfamilie, sien Majatale.
Maja
Tunkan Maia Yucatan.jpg
Hedendaagse Majas in Yucatán, Meksiko
Totale bevolking: ca. 6 miljoen[1][2]
Belangrike bevolkings  in: Dele van die huidige lande Belize, El Salvador, Guatemala, Honduras en Meksiko
Taal: Majatale, Spaans, Engels en Kreools
Geloofsoortuiging: Christendom (Katolisisme en Protestantisme), Majageloof, Islam
Verwante etniese groepe: Indiane en Mestizo

Die Majas is 'n etniese groep en die nasate van die gelyknamige Meso-Amerikaanse beskawing wat in die huidige lande Belize, El Salvador, Guatemala, Honduras en Meksiko se Yucatán-skiereiland woon. Die historiese middelpunt van die beskawing was in die hedendaagse Meksikaanse deelstate Yucatán, Campeche en Quintana Roo. Die belangrikste taal van die Majas is Majaans, een van die oorblywende Majatale. Hedendaags is die meeste Majas tweetalig met Spaans as tweede taal.

Ligging van die Majaanse beskawing in Meso-Amerika
Verspreiding van Majatale in Sentraal-Amerika
Die Kukulkanpiramide in Chichén Itzá, Yucatán-skiereiland, Meksiko

Die Majas is veral bekend vir hul kuns, argitektuur, wiskundige en sterrekundige stelsel, vir die kalender wat deur die Asteke oorgeneem en aangepas is en die hoogsontwikkelde skryfstelsel, wat ook vir getalle gebruik is. Die Majaskryfstelsel is die enigste wat vandag uit die pre-Colombiaanse Amerika bekend is.

Die klassieke tydperk van die Majabeskawing het gestrek van 250 tot 900 n.C.. Die Majas het nie 'n verenigde land gestig nie en het in onafhanklike stadstate gewoon. Die state het op hul hoogtepunt rofweg die huidige lande Meksiko, Guatemala en die noorde van Belize beslaan. Bekende ruïnestede sluit in Calakmul, Chichén Itzá, Copán, El Mirador, Joya de Cerén, Palenque, Quiriguá, Tikal en Uxmal.

Die Majastate is vernietig deur die Spaanse Conquistadore onder leiding van Francisco de Montejo wat Yucatán verower het en Pedro de Alvarado wat Guatemala verower het. Tydens die Kasteoorlog tussen 1847 en 1901 het die Majas in die Meksikaanse gebied teen die bewind van die Republiek van Yucatán en later teen die Meksikaanse staat gerebelleer.

Sien ook[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (es) Lorenzo Ochoa; Patricia Martel(dir.) (2002). Lengua y cultura mayas. UNAM. p. 170. ISBN 9703200893. 
  2. (en) Nations, James D. (1 Januarie 2010). The Maya Tropical Forest: People, Parks, and Ancient Cities. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-77877-1. 

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]


Vlag van Meksiko Geskiedenis van Meksiko Wapen van Meksiko
Meso-AmerikaOlmekeMixtekeToltekeTeotihuacáneZapotekeMajaTlaxcaltekeAsteke
KolonisasieSpaanse verowering van die Asteekse Ryk (1519–1521) • Spaanse verowering van Yucatan (1527–1697) • Nieu-Spanje (1535–1821) • Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog (1810–1821)
1821–1864Eerste Meksikaanse Keiserryk (1821–1823) • Texaanse Onafhanklikheidsoorlog (1835–1836) • Koekoorlog (1838) • Meksikaans-Amerikaanse Oorlog (1846–1848) • Kasteoorlog (1847–1901) • Hervormingsoorlog (1857–1861) • Franse intervensie in Meksiko (1861–1867)
1864–1929Tweede Meksikaanse Keiserryk (1864–1867) • Meksikaanse Rewolusie (1910–1920) • Cristero-oorlog (1926–1929)
Moderne geskiedenisChiapas-konflik (1994) • Dwelmoorlog in Meksiko (2006–hede)