Gaan na inhoud

Mcebisi Jonas

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Mcebisi Jonas
Mcebisi Jonas
Jonas in September 2019
Spesiale Gesant na die Verenigde State
Ampsbekleër
Termynaanvang
12 April 2025
Adjunkminister van Finansies
Ampstermyn
26 Mei 2014 – 31 Maart 2017
President Jacob Zuma
Minister Nhlanhla Nene
Des van Rooyen
Pravin Gordhan
Voorafgegaan deur Nhlanhla Nene
Opgevolg deur Sfiso Buthelezi
Ampstermyn
21 Mei 2014 – 31 Maart 2017
Persoonlike besonderhede
Gebore 1960 (65–66 jaar oud)
Uitenhage
Politieke party African National Congress
Eggenoot/-note Matshepo Jonas
Alma mater Vista-universiteit
Rhodes-universiteit
Professie Politikus
Diens/Tak Oos-Kaap

Mcebisi Hubert Jonas (gebore 1960) is 'n Suid-Afrikaanse politikus en sakeman wat tussen Mei 2014 en Maart 2017 die adjunkminister van finansies van Suid-Afrika was. Hy is veral bekend as 'n fluitjieblaser vir staatskaping. In 2016 het hy in die openbaar beweer dat die Gupta-broers hom die pos van minister van finansies onder president Jacob Zuma aangebied het.

Jonas is in Uitenhage in die Oos-Kaap gebore en was 'n anti-apartheidsaktivis in Port Elizabeth en 'n stigterslid van die United Democratic Front. As 'n voormalige hoof van die Oos-Kaapse Ontwikkelingskorporasie, het hy by die Oos-Kaapse Provinsiale Wetgewer aangesluit as 'n verteenwoordiger van die African National Congress (ANC). Tussen 2009 en 2014 was hy 'n lid van die Uitvoerende Raad van die Oos-Kaap onder Premier Noxolo Kiviet. Hy het twee onsuksesvolle veldtogte geloods om provinsiale voorsitter van die Oos-Kaapse ANC te word, in 2006 en weer in 2009.

Jonas het na die 2014 algemene verkiesing by die Nasionale Vergadering aangesluit en is in president Zuma se tweede kabinet as adjunkminister van finansies aangestel. Zuma het hom op 31 Maart 2017 saam met Pravin Gordhan, minister van finansies, afgedank en hy het kort daarna uit die parlement bedank. Hy het sedertdien 'n loopbaan in die sakewêreld begin deur Ntiso Investment Holdings te bestuur. Hy is in April 2018 as spesiale beleggingsgesant aangestel vir president Cyril Ramaphosa en in Desember 2019 as direksievoorsitter van die MTN Groep.

Vroeë lewe en aktivisme

[wysig | wysig bron]

Jonas is in 1960 in Uitenhage in die voormalige Kaapprovinsie (nou die Oos-Kaap) gebore.[1] Hy het aan die Hoërskool Newell in Port Elizabeth gematrikuleer en geskiedenis en sosiologie aan Vista-universiteit gestudeer, waar hy 'n Baccalaureus Artium voltooi het. Hy het later 'n hoër diploma in onderwys aan Rhodes-universiteit behaal.[2]

Jonas het tydens apartheid as tiener in Port Elizabeth aktief in die politiek geraak.[2] In die vroeë 1980's was hy betrokke by die Black Consciousness Movement, onder meer as 'n organiseerder in die Azanian Students' Organisation, en hy was 'n stigterslid van die Oos-Kaapse tak van die United Democratic Front.[2] Hy het later saam met Umkhonto we Sizwe (MK), die gewapende vleuel van die African National Congress (ANC), in ballingskap gegaan. Volgens sy amptelike CV het hy militêre opleiding in Angola en Uganda ontvang en is hy deur die Verenigde Nasies gewerf om 'n opvoedkundige program vir sy mede-MK-kaders te bestuur. [2] Hy het na Suid-Afrika teruggekeer tydens die onderhandelinge om apartheid te beëindig en aktief geword in die nuut gewettigde aktiwiteite van die ANC en die Suid-Afrikaanse Kommunistiese Party in die Oos-Kaap.[2]

Vroeë post-apartheidloopbaan

[wysig | wysig bron]

Gedurende die vroeë post-apartheid-era het Jonas verskeie poste in ontwikkelingsbeplanning in die Oos-Kaap beklee. Hy was onder andere 'n hoofbestuurder by Afesis-corplan, daarna die HUB by die Oos-Kaapse Sosio-Ekonomiese Raadgewende Raad van 1997 tot 1999, en daarna die HUB van die Sentrum vir Belegging en Bemarking in die Oos-Kaap van 1999 tot 2000. [2] Tussen 2000 en 2004 was hy uitvoerende hoof van die Oos-Kaapse Ontwikkelingskorporasie (ECDC), 'n entiteit in staatsbesit.[2] Daarbenewens was hy 'n lid van die ANC se Provinsiale Uitvoerende Komitee in die Oos-Kaap tussen 1997 en 2004.[2]

Jonas het die ECDC bitter verlaat, tydens 'n raadsvergadering in November 2004 afgedank.[3] Sy afdanking is beskou as deel van 'n "suiwering" binne die ANC, gelei deur Nosimo Balindlela, premier van die Oos-Kaap wat bondgenote van Balindlela se mededingers, Enoch Godongwana en Makhenkesi Stofile geteiken het.[3] Ná sy vertrek by ECDC is Jonas en twee senior ECDC-amptenare aangekla op kriminele aanklagte, en daarvan beskuldig dat hulle beleggers bedrieg het in 'n transaksie waarby die ECDC betrokke was.[3] In September 2005 is die aanklagte teen hulle teruggetrek, met regter Dayalin Chetty in die Oos-Kaapse hooggeregshof wat bevind het dat daar "nie 'n greintjie bewyse was wat die beskuldigdes selfs in 'n klein mate impliseer nie".[4]

In Desember 2006 het Jonas die ANC se provinsiale verkiesingskonferensie by Fort Hare in Alice bygewoon, waar hy een van twee kandidate was vir verkiesing as provinsiale voorsitter van die Oos-Kaapse ANC. Jonas is beskou as in lyn met die opkomende nasionale politikus Jacob Zuma, terwyl sy teenstander, Stone Sizani, 'n ondersteuner was van die huidige president Thabo Mbeki, Zuma se primêre mededinger.[5][6] Hy het ook die ondersteuning van die uittredende provinsiale voorsitter, Makhenkesi Stofile, gehad.[5] Sizani het hom egter met net minder as 200 stemme geklop, oor 'n totaal van 1 509 stembriewe.[7]

Jonas het nietemin in 2007 teruggekeer na die ANC se provinsiale uitvoerende komitee.[2] Later daardie jaar het hy by die Oos-Kaapse Provinsiale Wetgewer aangesluit, 'n ANC-setel gevul, en hy was die voorsitter van die wetgewer se Portefeuljekomitee oor Menslike Nedersettings vir die volgende twee jaar.[2]

Oos-Kaapse Uitvoerende Raad: 2009–2014

[wysig | wysig bron]

Jonas is in die algemene verkiesing van April 2009 vir 'n volle termyn in die Oos-Kaapse wetgewer verkies.[8] Op hierdie stadium was Jonas se politieke invloed in die provinsie op sy hoogtepunt, en die Mail & Guardian het hom as 'n voorloper vir verkiesing as Premier van die Oos-Kaap beskou.[9] Noxolo Kiviet is egter verkies, en in Mei 2009 het sy hom in die Oos-Kaapse Uitvoerende Raad as lid van die Uitvoerende Raad (LUR) vir Finansies, Ekonomiese Ontwikkeling en Omgewingsake aangestel.[10]

Die ANC se volgende provinsiale verkiesingskonferensie is in September 2009 in Oos-Londen gehou. Jonas het in 'n hewige stryd vir die provinsiale voorsitterskap gestaan en teen sy kollega in die Uitvoerende Raad, Phumulo Masualle, gestaan.[11] Jonas was op 'n teenkommunistiese platform [12] die vermoedelike voorloper in die wedloop, nadat hy die steun van die meeste van die sittende regering gewen het, sowel as van die party se groot takke in die Amathole-distrik en OR Tambo-distrik.[13][14] Die stemming is egter blykbaar geswaai deur Masualle se besluit om nasionale minister Gugile Nkwinti as sy lopende maat te kies, en Masualle het Jonas verslaan met 1 031 stemme teen 930.[15] Jonas het ook nie daarin geslaag om herverkiesing te word tot die Provinsiale Uitvoerende Komitee nie.[2]

Op 27 November 2010 het Premier Kiviet 'n groot herskommeling van die provinsiale regering aangekondig. In die herskommeling is die gesogte finansiële portefeulje uit Jonas se opdrag verwyder en aan Masualle gegee; Jonas het daarna as LUR vir Ekonomiese Ontwikkeling, Omgewingsake en Toerisme gedien.[16][17] Hy het in daardie rol aangehou tot die volgende algemene verkiesing in Mei 2014.[2]

Adjunkminister van Finansies: 2014–2017

[wysig | wysig bron]

In die algemene verkiesing van Mei 2014 is Jonas vierde op die ANC se partylys vir die Oos-Kaapse kiesafdeling verkies vir 'n ANC-setel in die Nasionale Vergadering, die laerhuis van die Suid-Afrikaanse Parlement.[1] Op 25 Mei 2014, met die aankondiging van sy tweede termyn kabinet, het president Jacob Zuma hom as adjunkminister van finansies aangestel.[18] Hy was aanvanklik Nhlanhla Nene se adjunkminister van finansies. In 'n omstrede herskommeling op 9 Desember 2015 is Nene egter afgedank en vervang deur die onbekende agterbanker Des van Rooyen.[19] Dae later is Van Rooyen verwyder en op sy beurt deur Pravin Gordhan vervang.[20]

Gupta-bewerings: 2016

[wysig | wysig bron]

Die Engelse Financial Times het op 8 Maart 2016 Jonas se bewering gedruk dat die Gupta-broers hom die pos van minister van finansies aangebied het kort voordat Van Rooyen die pos gekry het, wat impliseer dat die Guptas beduidende invloed oor kabinetsaanstellings gehad het.[21] Jonas het gesê dat hy die aanbod onmiddellik van die hand gewys het omdat “dit 'n bespotting maak van ons swaarverdiende demokrasie”.[22] Die Guptas het die bewering ontken,[23] asook Zuma, wat die Parlement daaraan herinner het dat net hy die mag het om ministers aan te stel.[24]

Die debat het groot omstredenheid ontketen oor die vermoedelike staatskaping van die Zuma-administrasie.[25][26][27] Boonop het die politikus Vytjie Mentor en staatsamptenaar Themba Maseko albei na vore gekom met hul eie beskuldigings oor onbehoorlike voorstelle deur die Guptas.[28][29]

Jonas is ook deur die Openbare Beskermer, Thuli Madonsela, ondervra as deel van haar ondersoek na staatskaping, en Madonsela se verslag het bykomende besonderhede van sy ontmoeting met die Guptas onthul, insluitend dat hy 'n uitbetaling van R600 miljoen aangebied is, benewens die pos van Minister van Finansies, en dat Duduzane Zuma en Fana Hlongwane albei by die vergadering teenwoordig was.[30]

Ontslag: 2017

[wysig | wysig bron]

Op 27 Maart 2017 was Jonas en Gordhan in Londen, Engeland, besig om 'n internasionale beleggerskou van stapel te stuur, toe Zuma se kantoor hulle beveel het om hul aanbiedings te kanselleer en na Suid-Afrika terug te keer.[31] Zuma het in die vroeë oggendure van 31 Maart ’n groot kabinetskommeling aangekondig waarin beide Jonas en Gordhan afgedank is. Hulle is onderskeidelik deur Sfiso Buthelezi en Malusi Gigaba vervang.[32]

Senior ANC-leiers, insluitende adjunkpresident Cyril Ramaphosa en hoofsweep Jackson Mthembu, het die herskommeling erg gekritiseer,[33] wat onenigheid teen Zuma in die party laat ontstaan het en die Daily Maverick daartoe gelei het om Jonas en Gordhan as "die gesig van die weerstandsbeweging" te bestempel.[34] Hul afdankings was een van die griewe wat tydens die sogenaamde #ZumaMustFall-betogings vroeg in April 2017 uitgespreek is.[35] Intussen het die ANC op 6 April bevestig dat Jonas uit die Parlement bedank het in die nadraai van die herskommeling. Sy bedanking het op 31 Maart in werking getree, die dag waarop die herskommeling aangekondig is.[36] In Mei het hy gesê dat die situasie in Suid-Afrika "verder as korrupsie gegaan het. Dit is 'n ware staatsgreep."[37]

Latere loopbaan

[wysig | wysig bron]

Politiek

[wysig | wysig bron]

Voormalige adjunkpresident Ramaphosa het Zuma einde Februarie 2018 as president vervang, en sy staatsrede het 'n verbintenis tot 'n ambisieuse beleggingsdryf ingesluit. In April 2018 het hy aangekondig dat hy Jonas en drie ander – Trevor Manuel, Phumzile Langeni en Jacko Maree – as sy spesiale gesante oor beleggings aangestel het, met die taak om te help om die teiken van VS$ 100 miljard in nuwe buitelandse belegging oor vyf jaar te bereik.[38]

Jonas het in Augustus 2018 voor die Zondo-kommissie getuig, wat onder regter Raymond Zondo gevorm is om die beweerde kaping van Zuma se administrasie te ondersoek. Jonas het 'n volledige verslag gegee van sy beweerde ontmoeting met Ajay Gupta in Oktober 2015.[39][40] Bykomend tot sy vorige weergawe het hy beweer dat Gupta gedreig het om hom dood te maak.[41][42] Hy het weer in Maart 2019 voor die Zondo-kommissie vir kruisondervraging verskyn.[43] Die finale verslag van die Zondo-kommissie het tot die gevolgtrekking gekom dat Jonas geloofwaardige bewyse gelewer het van die Guptas se invloed op Zuma.[44]

Jonas het in Augustus 2019 sy boek, After Dawn: Hope after State Capture, bekendgestel wat ’n politieke en ekonomiese program bied om van staatskaping in Suid-Afrika te herstel.[45]

Besigheid

[wysig | wysig bron]

In Junie 2018 het Mcebisi by die MTN Groep aangesluit as 'n onafhanklike nie-uitvoerende direkteur,[46] en hy is in Desember 2019 bevorder tot raadsvoorsitter, wat Phuthuma Nhleko opgevolg het.[47][48] Hy het in September 2018 by die direksie van Magda Wierzycka se Sygnia aangesluit en in November 2018 by die direksie van Northam Platinum.[49]

Hy staan aan die hoof van Ntiso Investment Holdings, wat 'n toonaangewende vennoot is in die konsortium wat in Oktober 2023 Apex Group se swart ekonomiese bemagtigingsvennoot geword het.[50] Nadat die transaksie gefinaliseer is, het Jonas uit die direksie van Sygnia bedank om 'n botsing van belange te vermy.[51]

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. 1 2 "Mcebisi Jonas". People's Assembly (in Engels). Besoek op 7 Julie 2024.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 "Mcebisi Hubert Jonas, Mr". South African Government. Besoek op 7 Julie 2024.
  3. 1 2 3 "'Heavy hand' behind hotel deal". The Mail & Guardian (in Engels). 15 September 2005. Besoek op 7 Julie 2024.
  4. ↑ "E Cape ruling exposes political ploy". The Mail & Guardian (in Engels). 23 September 2005. Besoek op 7 Julie 2024.
  5. 1 2 "A fight to crown a king". The Mail & Guardian (in Engels). 24 November 2006. Besoek op 29 Julie 2023.
  6. ↑ "'Patronage cost the left'". The Mail & Guardian (in Engels). 8 Desember 2006. Besoek op 23 Julie 2023.
  7. ↑ "Stone Sizani named as Eastern Cape ANC leader". The Mail & Guardian (in Engels). 3 Desember 2006. Besoek op 29 Julie 2023.
  8. ↑ "Eastern Cape MPLs elected April 22". PoliticsWeb (in Engels). 30 April 2009. Besoek op 7 Julie 2024.
  9. ↑ "Governing against the tide". Mail & Guardian (in Engels). 10 Mei 2009. Besoek op 18 Maart 2023.
  10. ↑ "Full list of provincial cabinet members". Politicsweb. 18 Mei 2009. Besoek op 19 Januarie 2023.
  11. ↑ "Stage set for tense ANC election battle in Eastern Cape". The Mail & Guardian (in Engels). 11 September 2009. Besoek op 7 Julie 2024.
  12. ↑ "Masualle is not 'seeking revenge'". The Mail & Guardian (in Engels). 19 September 2009. Besoek op 23 Julie 2023.
  13. ↑ "Knives out in Eastern Cape ANC". The Mail & Guardian (in Engels). 21 Augustus 2009. Besoek op 23 Julie 2023.
  14. ↑ "Masualle, Jonas in face-off for top provincial ANC post". News24 (in American English). 10 September 2009. Besoek op 23 Julie 2023.
  15. ↑ "ANC wrestles with funding at Eastern Cape conference". The Mail & Guardian (in Engels). 14 September 2009. Besoek op 23 Julie 2023.
  16. ↑ "10 new ministries for E Cape". News24 (in American English). 27 November 2010. Besoek op 19 Januarie 2023.
  17. ↑ "Eastern Cape Provincial Government and Cabinet composition". South African Government. 27 November 2010. Besoek op 19 Januarie 2023.
  18. ↑ "Zuma's Cabinet: Nene for Gordhan, Nathi for Nathi". The Mail & Guardian (in Engels). 25 Mei 2014. Besoek op 2 Julie 2024.
  19. ↑ Letsoalo, Matuma (9 Desember 2015). "Nhlanhla Nene removed as finance minister". Mail & Guardian. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Januarie 2016. Besoek op 5 Januarie 2016.
  20. ↑ Munusamy, Ranjeni (14 Desember 2015). "Zuma climbs down, Gordhan takes up SA's rescue mission". Daily Maverick. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 9 Januarie 2016. Besoek op 5 Januarie 2016.
  21. ↑ England, Andrew (8 Maart 2016). "South Africa: The power of the family business". Financial Times. Besoek op 13 Januarie 2022.
  22. ↑ "'Guptas offered me Finance Minister position' – Mcebisi Jonas". The Mail & Guardian (in Engels). 16 Maart 2016. Besoek op 7 Julie 2024.
  23. ↑ England, Andrew (16 Maart 2016). "S Africa minister alleges Guptas offered him Treasury chief role". Financial Times. Besoek op 13 Januarie 2022.
  24. ↑ "Zuma defends relationship with Guptas – report". News24. 23 Maart 2016. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 28 Maart 2016. Besoek op 30 Maart 2016.
  25. ↑ "Parliament must deal with 'state capture' – DA". News24. 27 Maart 2016. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 Maart 2016. Besoek op 30 Maart 2016.
  26. ↑ "South Africa Gupta row: Mcebisi Jonas 'offered job'". BBC News (in Engels). 16 Maart 2016. Besoek op 7 Julie 2024.
  27. ↑ "Social media explodes after Jonas statement". The Mail & Guardian (in Engels). 16 Maart 2016. Besoek op 7 Julie 2024.
  28. ↑ England, Andrew (17 Maart 2016). "Pressure on South Africa's Jacob Zuma grows over Gupta storm". Financial Times. Besoek op 13 Januarie 2022.
  29. ↑ Maromo, Jonisayi (23 Maart 2016). "Leaders weigh in on 'pornographic' levels of state capture in SA". Mail & Guardian (in Engels). Besoek op 13 Januarie 2022.
  30. ↑ "The day I turned down R600 million from the Guptas – Mcebisi Jonas". Sunday Times. 3 November 2016. Besoek op 7 Julie 2024.
  31. ↑ "Rand dives after Zuma orders Gordhan, Jonas to return from UK". The Mail & Guardian (in Engels). 27 Maart 2017. Besoek op 7 Julie 2024.
  32. ↑ "President Jacob Zuma has fired finance minister Pravin Gordhan". Mail & Guardian. 30 Maart 2017. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 4 April 2017. Besoek op 12 April 2017.
  33. ↑ Onishi, Norimitsu; Chanmarch, Sewell (31 Maart 2017). "Firing of South Africa's Finance Minister Widens a Political Rift". The New York Times. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 7 Desember 2017.
  34. ↑ Munusamy, Ranjeni (31 Maart 2017). "Pravin Gordhan and Mcebisi Jonas: The Faces of the Resistance". Daily Maverick (in Engels). Besoek op 7 Julie 2024.
  35. ↑ Frassinelli, Pier Paolo (22 April 2017). "Survey sheds light on who marched against Zuma and why". Mail & Guardian (in Engels). Besoek op 14 Januarie 2022.
  36. ↑ "Mcebisi Jonas resigns as ANC MP". The Mail & Guardian (in Engels). 6 April 2017. Besoek op 7 Julie 2024.
  37. ↑ "Shadow state created: Jonas". IOL. 19 Mei 2017. Besoek op 8 Julie 2024.
  38. ↑ "President Cyril Ramaphosa on launch of the New Investment Drive". South African Government. 16 April 2018. Besoek op 7 Julie 2024.
  39. ↑ "State capture inquiry: Jonas tells the inside story of Nhlanhla Nene's firing". Sunday Times. 24 Augustus 2018. Besoek op 7 Julie 2024.
  40. ↑ Bezuidenhout, Jessica (24 Augustus 2018). "What the Guptas wanted from Mcebisi Jonas". Daily Maverick (in Engels). Besoek op 7 Julie 2024.
  41. ↑ "State capture inquiry: 8 things you need to know about Mcebisi Jonas, the Guptas & state capture". Sunday Times. 24 Augustus 2018. Besoek op 7 Julie 2024.
  42. ↑ "South Africa Zuma inquiry: Gupta 'threatened to kill' over bribe offer". BBC News (in Engels). 24 Augustus 2018. Besoek op 7 Julie 2024.
  43. ↑ "Jonas stands by his state capture testimony". The Mail & Guardian (in Engels). 15 Maart 2019. Besoek op 7 Julie 2024.
  44. ↑ Ferreira, Emsie (29 April 2022). "Zuma was the Guptas' puppet, Zondo finds". The Mail & Guardian (in Engels). Besoek op 7 Julie 2024.
  45. ↑ "Mcebisi Jonas launches After Dawn in Hyde Park, Johannesburg". Alex News (in American English). 17 Augustus 2019. Besoek op 7 Julie 2024.
  46. ↑ "Mcebisi Jonas appointed to MTN board". BusinessTech. 7 Mei 2018. Besoek op 7 Julie 2024.
  47. ↑ "Mcebisi Jonas officially begins new role as MTN board chair". News24. 18 Desember 2019. Besoek op 29 Desember 2019.
  48. ↑ "MTN Revamps Board With a Who's Who of African Heavyweights". Bloomberg.com (in Engels). 3 Mei 2019. Besoek op 7 Julie 2024.
  49. ↑ "Mcebisi Jonas joins boards of Sygnia and Northam Platinum". The Mail & Guardian (in Engels). 3 September 2018. Besoek op 7 Julie 2024.
  50. ↑ "Mcebisi Jonas-led consortium becomes Apex Group's new BEE partner". Business Day. 16 Oktober 2023. Besoek op 7 Julie 2024.
  51. ↑ "Mcebisi Jonas resigns from Sygnia after Apex investment". Business Day. 18 Oktober 2023. Besoek op 7 Julie 2024.

Eksterne skakels

[wysig | wysig bron]
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Mcebisi_Jonas&oldid=2827783"