Medium formaat

Gewilde voorbeelde van mediumformaatfilmkameras.

Medium formaat of mediumformaat het tradisioneel verwys na ’n filmformaat in fotografie en verwante kameras en toerusting wat film gebruik. Deesdae verwys die term na film- én digitale kameras wat beelde opneem op media groter as die 24 x 36 mm wat in 35 mm-fotografie gebruik word, maar kleiner as 100 x 130 mm (wat as grootformaatfotografie beskou word).

In digitale fotografie verwys medium formaat óf na kameras wat aangepas is vanaf mediumformaatkameras van filmfotografie óf na kameras wat sensors gebruik wat groter is as dié van ’n 35 mm-filmraam. Sommige voordele van digitale mediumformaatkameras sluit in sensors met hoër resolusie, beter laeligvermoë in vergelyking met tradisionele 35 mm- digitale enkellensreflekskameras (DSLR-kameras) en ’n wyer dinamiese omvang.

Kenmerke

’n Groottevergelyking tussen mediumformaat- (links) en 35 mm-film. Mediumformaatfilm het nie die gaatjies van 35 mm-film nie.

Mediumformaatkameras wat sedert die 1950’s vervaardig is, is oor die algemeen minder outomaties as kleiner kameras van dieselfde tyd. Outofokus het byvoorbeeld in 1977 in 35 mm-kameras beskikbaar geword, maar eers in die laat 1990’s in mediumformaatkameras.

Vanweë die groter grootte van die film of digitale sensor (twee tot ses keer groter as 35 mm), is die hoofvoordeel van mediumformaatfotografie dat beelde van baie hoër resolusie vervaardig kan word. Dit laat groter vergrotings toe, asook gladder toonoorgange sonder die korrelrigheid of vaagheid wat kenmerkend sou wees van soortgelyk vergrote beelde van kleiner filmformate. Die groter filmgrootte laat ook beter beheer oor die velddiepte en dus meer fotografiese kreatiwiteit toe.

In vergelyking met 35 mm is die hoofnadele toeganklikheid en prys. Terwyl 35 mm-kameras, -film en -foto-ontwikkelingsdienste algemeen beskikbaar en goedkoop is, is medium formaat gewoonlik beperk tot professionele fotografiewinkels en dit kan baie duur wees. Mediumformaatkameras is ook geneig om groter as hulle 35 mm-eweknieë te wees.

Filmhantering

Mediumformaat-film is gewoonlik rolfilm, wat gewoonlik 8 tot 32 foto's op een rol toelaat voordat herlaai nodig is. Dit is minder as 35 mm-kassette, wat gewoonlik 12 tot 36 foto’s per rol neem. Daar word ietwat daarvoor gekompenseer deurdat die meeste mediumformaatstelsels uitruilbare filmhouers gebruik, wat fotograwe in staat stel om rolle vinnig te wissel sodat hulle meer foto's kan neem voordat nuwe film gelaai of die filmtipe verander moet word.

Filmkoste per foto hou direk verband met die hoeveelheid film wat gebruik word; dus, hoe groter die filmformaat, hoe duurder is elke foto. ’n Grootformaatnegatief is aansienlik duurder as ’n mediumformaatbeeld, wat weer aansienlik duurder as ’n 35 mm-raampie is.

35 mm-kassette is oor die algemeen makliker om in en uit ’n kamera te laai as mediumformaatrolle. ’n 35 mm-kasset word eenvoudig in die kamera geplaas, en in die meeste gemotoriseerde kameras is dit al wat nodig is; die kamera laai die film outomaties en rol dit terug sodat dit net uitgehaal kan word. Baie min mediumformaatkameras is gemotoriseer. Rolfilm het ook nie tandgaatjies nie; dus verg laai dikwels dat die merking op die agterpapier van die film met die merking op die kamera belyn moet word, en met aflaai moet die agterpapier versigtig vasgemaak word om die film teen lig te beskerm.

Stelselkameras

Baie professionele mediumformaatkameras is stelselkameras, wat beteken hulle het verskeie uitruilbare komponente. Soos die meeste 35 mm-SLR’s, ondersteun hierdie kameras gewoonlik verskillende lense, maar by mediumformaatstelselkameras is dit ook standaard om verskillende opwindingstelsels, soekers en kamera-agterkante te ondersteun. Hierdie buigsaamheid is een van die belangrikste voordele van mediumformaatfotografie.

Digitale mediumformaat

Digitale fotografie het sy verskyning in die mediumformaatwêreld gemaak met die ontwikkeling van digitale kamera-agterkante, wat aan baie stelselkameras geheg kan word. Digitale agterkante is ’n soort kamera-agterkant wat elektroniese sensors bevat wat die kamera in ’n digitale kamera omskep. Hierdie agterkante word hoofsaaklik deur professionele fotograwe gebruik. Soos met film, lewer hulle – vanweë die groter beeldskyfgrootte (tot twee keer dié van ’n 35 mm-filmraampie en dus tot 40 keer dié van die sensor in ’n tipiese mik-en-druk-kamera) – meer pieksels as verbruikersvlakkameras en het hulle laer geraasvlakke. Kenmerke soos waaierverkoeling verbeter ook die beeldgehalte van ateljeemodelle.

Dié mark het in 1992 begin toe Leaf Systems Inc. sy eerste digitale kamera-agterkant (4 megapieksels) uitgereik het. Dit is aanvanklik op Sinar-ateljeekameras gemonteer en later op mediumformaateenhede. Teen die laat 1990’s het verskeie maatskappye digitale agterkante van verskillende soorte vervaardig.

In die 2000’s het die aantal vervaardigers van beide mediumformaatstelsels van hoë gehalte en digitale agterkante begin afneem. Die gewildheid van digitale SLR’s het die verkope van mediumfilmformaatstelsels verminder, terwyl die groot ontwikkelingskoste van digitale mediumformaatstelsels beteken het nie alle vervaardigers kon winsgewend meeding nie.

Vroeg in 2014 is die eerste mediumformaatkameras vervaardig met ’n sensor wat beter beeldgehalte bied. Phase One en Hasselblad het dieselfde 50MP CMOS-sensor gebruik wat deur Sony vervaardig is. Ook die Pentax 645Z gebruik ’n 51MP CMOS-sensor.

Fujifilm het sy GFX-reeks van digitale mediumformaatkameras begin met die bekendstelling van die 50MP GFX 50S-model in Januarie 2017, en het sedert middel 2024 sewe kameras in die GFX-reeks.

Skakels

• Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Filmformate.

• Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.