Gaan na inhoud

Moord op Babita Deokaran

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie

Babita Deokaran was 'n Suid-Afrikaanse fluitjieblaser wat vermoor is omdat sy korrupsie by die Gautengse Departement van Gesondheid aangemeld het. Sy het daar as finansiële rekeningkundige beampte gewerk en was waarnemende hoofdirekteur.

Die moord

[wysig | wysig bron]

Deokaran is omstreeks 08:00 SAST op 23 Augustus 2021 doodgeskiet terwyl sy op pad huis toe was nadat sy haar dogter by die skool afgelaai het.[1] 'n Onbekende voertuig het langs haar voertuig ingetrek en verskeie skote is afgevuur nadat sy voor haar huis in Johannesburg-Suid, Gautengprovinsie, Suid-Afrika, geparkeer het, wat tot haar dood gelei het.[2][3] Die saak het aansienlike kontroversie in Suid-Afrika veroorsaak gegewe Deokaran se status as 'n teenkorrupsie-fluitjieblaser en die gebrek aan beskerming wat die staat aan haar gebied het. Ten tye van haar dood was Deokaran die waarnemende hoof- finansiële beampte by die Gautengse Provinsiale Regeringsdepartement van Gesondheid.[4][5]

Daar is in die media berig dat haar dood gekoppel was aan 'n korrupte COVID-19 PBT-verkrygingskandaal ter waarde van R332 miljoen (gelykstaande aan VS$20 miljoen)[6] binne die Gauteng Provinsiale Departement van Gesondheid.[7][8] 'n Beampte van die Suid-Afrikaanse Spesiale Ondersoekeenheid het bevestig dat Deokaran 'n sleutelgetuie in die ondersoek was om 'n sindikaat-groepering te ontbloot wat voordeel uit staatskorrupsie sou trek.[2][9] Deokaran was vir meer as 'n jaar voor haar dood op spesiale verlof terwyl die ondersoek aan die gang was.[6]

Ondersoek

[wysig | wysig bron]

'n Buurman het die polisie meegedeel dat hy 'n verdagte BMW verskeie kere voor die voorval by die moordtoneel gesien het.[2] Hierdie inligting het die owerhede in staat gestel om die voertuig terug te speur na 'n voormalige lid van die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag wat in die Pretoria-gebied woon.[2] Die inhegtenisneming van ses verdagtes het hierop gevolg.[10] 'n Passasier in Deokaran se voertuig ten tyde van die moord het ook belangrike getuienis gelewer wat tot die inhegtenisnemings bygedra het.[11] Die Sunday Times het berig dat Deokaran vir meer as 'n maand voor haar dood deur haar vermeende sluipmoordenaars agtervolg en dopgehou is.[12] Die Sunday Times-berig het ook verklaar dat CCTV-kameras in die gebied net voor die sluipmoord op geheimsinnige wyse gedeaktiveer is, terwyl gesofistikeerde toesigsagteware moontlik gebruik is om Deokaran se selfoon te moniteer en haar bewegings te onthul.[12][13]

Die media het berig dat die ses verdagtes gehuurde sluipmoordenaars was,[11] met Cape Talk wat berig het dat hulle na bewering R2 miljoen betaal is.[14] News24 het berig dat die volgende verdagtes, Nhlanganiso Ndlovu, Siphakanyisa Dladla, Zitha Radebe, Simphiwe Mazibuko, Sanele Mbele, Phakamani Radebe, drie dae na die aanval in hegtenis geneem is; hulle het ook berig dat meer arrestasies waarskynlik in die toekoms sal plaasvind.[15] As gevolg van watervoorsieningsprobleme wat die Johannesburgse landdroshof raak, is die borgtogverhoor uitgestel tot 30 November 2021.[16]

Ná die moord op Deokaran is die uitvoerende hoof van die Tembisa-hospitaal en die hoof- finansiële beampte van die Provinsiale Departement van Gesondheid geskors.[17]

Phakamani Radebe het beweer dat voormalige minister van gesondheid, Zweli Mkhize, hulle elk R400 000 vir die moord betaal het, maar het later die verklaring teruggetrek.[18] Nuwe bewyse mag die meesterbrein agter Babita se moord openbaar.[19]

Mediadekking

[wysig | wysig bron]

Deokaran se moord het aansienlike aandag in die media ontvang. Die Daily Maverick het 'n hoofartikel gepubliseer waarin dit bevraagteken word waarom openbare amptenare ruim beskermingsbesonderhede ontvang het, terwyl getuies wat ernstige dade van korrupsie aanmeld, soos Deokaran, geen beskerming ontvang het nie, wat vrae laat ontstaan oor die Suid-Afrikaanse regering se verbintenis tot die bekamping van korrupsie in Suid-Afrika.[20] Ná die sluipmoord het die Suid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa verklaar dat meer staatsbeskerming aan fluitjieblasers in die stryd teen korrupsie gebied moet word.[21]

'n Ondersoek deur News24 het tot die gevolgtrekking gekom dat die tesourier-generaal van die African National Congress (ANC) in Ekurhuleni, Sello Sekhokho, 'n aantal ondernemings bedryf het wat na bewering by korrupte transaksies met die Gautengse Departement van Gesondheid betrokke was. News24 het berig dat Deokaran kort voor haar sluipmoord kommer uitgespreek het oor die aard van hierdie transaksies. Sekhokho het die bewerings van News24 ontken.[22]

Veroordelings

[wysig | wysig bron]

Die ses mans wat by die sluipmoord betrokke was, is in die Johannesburgse Hooggeregshof tot 'n gesamentlike 95 jaar gevangenisstraf gevonnis op die vooraand van die tweede herdenking van die sluipmoord.[23] Hadebe en Mbhele is tot 22 jaar gevangenisstraf gevonnis op aanklagte van moord. Radebe en Mazibuko is tot 15 jaar vir moord gevonnis. Dladla is tot 8 jaar vir moord en 7 jaar gevangenisstraf gevonnis op aanklagte van die besit van 'n vuurwapen en ammunisie (15 jaar in totaal). Ndlovu is tot 6 jaar gevangenisstraf vir moord gevonnis.[23]

Nadraai

[wysig | wysig bron]

Die ses mans wat betrokke was, het nog drie mans geïmpliseer. Een van die drie, Khanyisani Mpungose, is in Germiston vermoor, vier maande na Deokaran se sluipmoord.[24]

Verdere verwikkelinge (2024-2025)

[wysig | wysig bron]

Die Spesiale Ondersoekeenheid (SIU) sê dat hulle in die finale stadium van hul ondersoek na die moord en verwante verkrygingsindikate is. In Julie 2025 het SIU-hoof advokaat Andy Mothibi aan die openbare uitsaaier gesê dat ondersoekbeamptes "die ondersoek finaliseer" en die laaste bewysstukke saamstel.[25][26]

Die SIU en ander beriggewing sê die Deokaran-ondersoek het verskeie sindikate ontmasker wat by die plundering van tenderfondse by Tembisa en ander fasiliteite betrokke was; die SIU het sake verwys vir verdere optrede en dissiplinêre stappe in die gesondheidsdepartement.[27][28]

Alhoewel die ses snellertrekkers skuldig bevind is, beklemtoon ondersoekbeamptes en die familie dat die mense wat die moord georganiseer/gekontrakteer het, nog nie aan die pen gebring is nie; die familie hou aan om druk uit te oefen vir arrestasies.[29] Politieke partye en die burgerlike samelewing hernu in die openbaar die oproepe dat wetstoepassing die organiseerders moet vind.[30][31] Daar was bewerings oor hoe die moord uitgevoer is en vrae oor voorafgaande hantering van ondersoeke. News24 beweer dat die Valke eens 'n snellerman in aanhouding gehad het en hom vrygelaat het, wat hernude ondersoek na polisieprosesse tot gevolg gehad het. Die beriggewing is deel van 'n voortdurende ondersoek na korrupsie en die saak.[32]

Die regering en die voormalige Minister van Gesondheid, Joe Phaahla, het die skulderkennings en vonnisoplegging in die openbaar verwelkom toe dit plaasgevind het en het gewys op voortgesette werk om ondersoeke af te handel en fluitieblasers te beskerm;[33] die SIU het gesê dat dit verdere polisie-/NVG-aksie ondersteun om die meesterbreine op te spoor.[27] In September 2025 het die Spesiale Ondersoekeenheid sy tussentydse verslag vrygestel na 'n ondersoek na bewerings van plundering en wanadministrasie by Tembisa-hospitaal. Een van die individue wat groot punte op tenders behaal het, is Hangwani Maumela, wat minstens R415 miljoen verdien het danksy kontrakte wat deur Tembisa-hospitaal toegeken is. Maumela is president Cyril Ramaphosa se neef uit 'n vorige huwelik.[34][35]

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. ↑ Ngqakamba, Sesona. "Gauteng health department shocked by fatal shooting of senior official outside her home". News24 (in American English). Besoek op 31 Augustus 2021.
  2. 1 2 3 4 Cruywagen, Vincent (28 Augustus 2021). "DM168 AGE OF THE ASSASSIN: Slain whistle-blower Babita Deokaran potentially unveiled a criminal syndicate at the Department of Health". Daily Maverick (in Engels). Besoek op 31 Augustus 2021.
  3. ↑ Kumari, Kritika. "Who is Babita Deokaran? Murdered In Johannesburg, Seven People Arrested, Husband, Daughter!". getindianews.com (in American English). Besoek op 31 Augustus 2021.[dooie skakel]
  4. ↑ Bhengu, Lwandile. "Seven people arrested for murder of Gauteng health dept official Babita Deokaran". News24 (in Engels). Besoek op 4 September 2021.
  5. ↑ Cruywagen, Vincent (28 Augustus 2021). "DM168 AGE OF THE ASSASSIN: Slain whistle-blower Babita Deokaran potentially unveiled a criminal syndicate at the Department of Health". Daily Maverick (in Engels). Besoek op 4 September 2021.
  6. 1 2 "Babita Deokaran biography, Origin, Position, Age, family, assassination -" (in American English). 27 Augustus 2021. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 31 Augustus 2021. Besoek op 31 Augustus 2021.
  7. ↑ Haffajee, Ferial (24 Augustus 2021). "GAUTENG: SIU confirms Babita Deokaran, mowed down after dropping child at school, was a witness in the R332m PPE scandal". Daily Maverick (in Engels). Besoek op 31 Augustus 2021.
  8. ↑ Bhengu, Lwandile. "'There is a relationship' - Makhura on link between Babita Deokaran murder and PPE corruption". News24 (in American English). Besoek op 31 Augustus 2021.
  9. ↑ Uys, Tina; Radulovic, Ugljesa (2 Januarie 2025). "Truth to Power: A Historical Overview of Whistleblowing in South Africa". South African Review of Sociology. 55 (1): 95–112. doi:10.1080/21528586.2025.2493730. ISSN 2152-8586.
  10. ↑ Evans, Julia (30 Augustus 2021). "AGE OF THE ASSASSIN: Six suspects accused of murdering whistle-blower Babita Deokaran appear in court". Daily Maverick (in Engels). Besoek op 31 Augustus 2021.
  11. 1 2 Cruywagen, Vincent (30 Augustus 2021). "AGE OF THE ASSASSIN: Passenger in slain Babita Deokaran's car is key to identification of hired killers". Daily Maverick (in Engels). Besoek op 31 Augustus 2021.
  12. 1 2 "Digital sleuthing and an alert neighbour: Inside Babita Deokaran assassination arrests". TimesLIVE (in Engels). Besoek op 31 Augustus 2021.
  13. ↑ Staff Writer. "Hitmen used advanced tech to disable cameras and spy on whistleblower's phone" (in American English). Besoek op 31 Augustus 2021.
  14. ↑ "Babita Deokaran hitmen were paid around R2 million – Sunday Times". CapeTalk (in Engels). Besoek op 31 Augustus 2021.
  15. ↑ "Babita Deokaran murder: More arrests expected after six accused make first court appearance". www.polity.org.za (in Engels). Besoek op 31 Augustus 2021.
  16. ↑ Bhengu, Lwandile (19 November 2021). "Babita Deokaran murder: Bail hearing postponed after water cuts affect court precinct". News24. Besoek op 19 November 2021.
  17. ↑ Farmer, Ben; Thornycroft, Peta (11 Oktober 2022). "Mystery of murdered whistleblower who uncovered hospital corruption". The Telegraph (in British English). ISSN 0307-1235. Besoek op 30 November 2022.
  18. ↑ Shapiro, Tevya Turok (21 Julie 2023). "Silenced – why Babita Deokaran was murdered". Daily Maverick (in Engels). Besoek op 27 Augustus 2023.
  19. ↑ Khan, Nadia (18 Julie 2025). "Babita Deokaran Murder: New evidence may expose mastermind". IOL (in Engels). Besoek op 20 Julie 2025.
  20. ↑ Heywood, Mark (31 Augustus 2021). "Maverick Citizen: Tuesday Editorial: Babita Deokaran: How not to get away with murder". Daily Maverick (in Engels). Besoek op 31 Augustus 2021.
  21. ↑ "SA must do more to keep whistleblowers safe, says Ramaphosa after Babita Deokaran's killing". BusinessLIVE (in Engels). Besoek op 31 Augustus 2021.
  22. ↑ Investigations, News24. "SILENCED | From boerewors to bandages: Inside ANC leader's R100 million health tender jackpot". News24 (in Engels). Besoek op 30 November 2022.{{cite web}}: CS1 maint: numeric names: authors list (link)
  23. 1 2 "Babita Deokaran's killers sentenced on eve of second anniversary of whistle-blower's murder".
  24. ↑ "Babita Deokaran's 'assassin' died two years ago". TimesLIVE (in Engels). Besoek op 27 Augustus 2023.
  25. ↑ https://www.sabcnews.com/sabcnews/investigations-at-tembisa-hospital-are-finalised-siu-head/
  26. ↑ "Babita Deokaran murder probe 'almost done' - SIU". Jacaranda FM. Besoek op 23 Augustus 2025.
  27. 1 2 siuadmin (23 Augustus 2023). "SIU welcomes sentencing of six men linked to the murder of Babita Deokaran". Special Investigating Unit (in American English). Besoek op 23 Augustus 2025.
  28. ↑ Pongweni, Takudzwa (22 Augustus 2025). "Babita Deokaran's assassination spotlighted at symposium on corruption in Gauteng's Department of Health". Daily Maverick (in Engels). Besoek op 23 Augustus 2025.
  29. ↑ Patel, Faizel (23 Augustus 2025). "Remembering Babita Deokaran: Family calls on Ramaphosa for justice [VIDEO]". The Citizen (in Engels). Besoek op 23 Augustus 2025.
  30. ↑ Khumalo, Ntokozo (23 Augustus 2025). "ActionSA renews calls to find the masterminds behind Babita Deokaran's murder". EWN. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 23 Augustus 2025. Besoek op 25 Augustus 2025.
  31. ↑ Hlakotsa, Neria (22 Augustus 2025). "Babita Deokaran's family calls for arrest of mastermind in her murder". SABC News.{{cite news}}: AS1-onderhoud: url-status (link)
  32. ↑ Cowan, Kyle. "SILENCED | Hawks had Deokaran's triggerman in handcuffs – and let him go". News24 (in Engels). Besoek op 23 Augustus 2025.
  33. ↑ "Minister Joe Phaahla welcomes guilty plea and sentencing in Babita Deokaran murder case | South African Government". www.gov.za. Besoek op 23 Augustus 2025.
  34. ↑ Maromo, Jonisayi (29 September 2025). "'I appreciate why China executes corrupt people: Minister Motsoaledi reacts to R2 billion Tembisa Hospital corruption". IOL (in Engels). Besoek op 29 September 2025.
  35. ↑ Maromo, Jonisayi (29 September 2025). "R2 billion looted: SIU uncovers 'devastating plunder of public funds' at Tembisa Hospital". IOL (in Engels). Besoek op 29 September 2025.

26°16′29″S 28°01′19″O / 26.27472°S 28.02194°O / -26.27472; 28.02194

Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Moord_op_Babita_Deokaran&oldid=2843063"