Gaan na inhoud

Mylpale in die Geskiedenis van die Afrikaanse Letterkunde

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie

Mylpale in die Geskiedenis van die Afrikaanse Letterkunde onder redaksie van P.J. Nienaber, J.H. Senekal en T.C. Bothma (Tweede, Hersiene Uitgawe, 1951),[1] bied 'n oorsig van die ontwikkeling van Afrikaanse letterkunde, met 'n sterk klem op die verskillende outeurs wat deurslaggewend was in die vorming van die letterkundige tradisie. Die boek ondersoek die Afrikaanse liriek, prosa, letterkundige kritiek en drama, en identifiseer belangrike figure in elke genre.

Die afdeling oor "Die Afrikaanse Liriek" begin met 'n bespreking van die voorlopers, waaronder die "Lied ter ere van de Swellendamsche en diverse andere helden bij de bloedige actie aan Muisenberg in dato 7 Augustus 1795" genoem word as die eerste Afrikaanse gedig. "Kaatje Kekkelbek" deur Rex en Bain word ook bespreek, en die vroeë rympies in Vrystaatse koerante deur H.C. van den Berg en P.P. Hugo word genoem. D.C. Esterhuyse word uitgelig vir sy digbundeltjie van 1861, beskou as die eerste Afrikaanse digbundel. President F.W. Reitz word geprys as die eerste Afrikaanse digter wat "om zijn zelves willen" gedig het, en sy werke soos "Vijftig Uitgesogte Afrikaanse Gedigte" en "Oorlogs- en andere Gedichten" word genoem, met spesifieke verwysing na gedigte soos "Klaas Gezwint en zijn Paert" en "Ter Nagedachtenis van Kommandant Louw Wippenaar".

Die Eerste Tydperk in die Afrikaanse Beweging word bespreek, met die Genootskap van Regte Afrikaners (G.R.A.) en "Die Afrikaanse Patriot" as sentrale figure. C.P. Hoogenhout word as die belangrikste figuur uit hierdie tydperk uitgelig, met sy volksliedere en gedigte oor nasionale gebeurtenisse. Ander digters uit hierdie tydperk sluit in ds. S.J. du Toit, dr. Arnoldus Pannevis, A.J. Herholdt, dr. J.C. Voigt, J.D. Cilliers, Jan Lion Cachet, M.H. Neser, W.H. Maskew en Melt Brink. Die Oorgangstydperk word kortliks aangeraak, met verwysing na Joubert Reitz en Gustav Preller. Die Tweede Tydperk in die Afrikaanse Beweging word dan bespreek, met Eugène Marais en Gordon Tomlinson as voorlopers. Die "Driemanskap" van Jan F.E. Celliers, Totius en C. Louis Leipoldt word in detail bespreek, asook die Tweede Groep van die Eerste Geslag, bestaande uit D.F. Malherbe, A.G. Visser, C.J. Langenhoven en H.H. Joubert.

Die Geslag van 1920 word behandel, met H.A. Fagan, A.D. Keet, J.R.L. van Bruggen, Toon van den Heever en Theo Wassenaar as sleutelfigure. Ander digters van 1920 en later word genoem, asook die klassikus T.J. Haarhoff. Die Geslag van 1934 word bespreek, met C.M. van den Heever, I.D. du Plessis en S. Ignatius Mocke as voorlopers, gevolg deur die Groep van 1934, bestaande uit W.E.G. Louw, N.P. van Wyk Louw, Uys Krige en Elisabeth Eybers. Die Digters van Veertig (Veertigers) word breedvoerig bespreek, met J. Nel van der Merwe, Ernst van Heerden, D.J. Opperman, S.J. Pretorius, S.V. Petersen, Olga Kirsch, Elizabeth C.M. du Toit, H. v. d. Merwe Scholtz, G.A. Watermeyer en Bartho Smit as sleutelfigure. Ander digters van Veertig word ook kortliks genoem. Laastens word "Die Digters van Vyftig" bespreek, met 'n spesiale vermelding van Dr. S.J. du Toit as vertaler, gevolg deur Ina Rousseau, P.J. Philander, Peter Blum, Adam Small en A.J.J. Visser.

Die afdeling oor "Die Prosa" begin met voor 1900, met Louis Henri Meurant, C.P. Hoogenhout, S.J. du Toit, Jan Lion Cachet en M.H. Neser as belangrike figure. Na 1900 word die prosa verdeel in verskeie temas, waaronder Lewensbeskrywings, Herinneringe en Dagboeke, Krygsgevangene- en Konsentrasiekampe, Die Dorslandtrek en Die Historiese Roman. Die Verhaal, Volkskuns, Die Sosiale en Ekonomiese Tema (met spesifieke fokus op verskillende bevolkingsgroepe) word bespreek. Die temas Voortbestaan (insluitend Die Plaaslewe, Die Visserslewe, Die Volkstryd, Die Pioniersdrif, Die Grootstadslewe, Die Kleindorpslewe, Die Boswerkers en Delwers en Mynwerkers) word bespreek, asook Etiese Temas (Godsdiens en die Moderne Jeug, Die Liefde en Die Huweliksprobleem). Die Dierverhaal word ook behandel, met spesifieke verwysing na vermenslikte diere, realistiese dierverhale (psigologies beskrywe en romanties) en wetenskaplike dierverhale.

Die afdeling oor "Die Literêre Kritiek" word kortliks bespreek, met vermelding van kritici voor 1900, 1900-1920, 1920-1930 en 1930 tot Hede. Die afdeling oor "Die Drama" bespreek die Eerste en Tweede Tydperk, met verskeie subkategorieë soos Klug, Blyspel en Romantiese Toneelspel, Historiese Drama, Vertaling, Komiese Drama, Ander Werke, Die Versdrama, Bly- en Klugspel, Algemeen-Menslike Drama (Tradisionele of Gewoon-menslike Drama en Kontemporêre Probleemdrama), Eenbedryf met Gemengde Motiewe, Bybeldrama, Kinderdrama, Toneel en Rolprent.

In die algemeen bied "Mylpale" 'n breë oorsig van die belangrikste skrywers wat die Afrikaanse letterkunde gevorm het. Die boek plaas spesiale klem op die poësie en die verskillende digtersgenerasies, maar gee ook aandag aan die prosa, kritiek en drama. Die bespreking van skrywers strek van die vroegste pogings tot die digters en skrywers van die middel van die 20ste eeu.

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. Nienaber, P.J., Senekal, J.H. en Bothma, T.C. 1951. Mylpale in die Geskiedenis van die Afrikaanse Letterkunde. Kaapstad: Afrikaanse Pers-Boekhandel.