Niggiemoorde
| Niggiemoorde | ||
 | ||
| Volksblad artikels oor die niggiemoorde | ||
| Land | Suid-Afrika | |
| Misdaad | Moord en verkragting | |
| Misdaadbesonderhede | ||
| Plek | Odendaalsrus | |
| Datum(s) | 10 Januarie 1966 | |
| Slagoffers | Magrieta (Issie) Fourie en Petronella Nel | |
| Getal gedood | 2 | |
| Metode | Verkrag en vermoor | |
| Vonnisbesonderhede | ||
| Aangekeer | 1984 | |
| Vonnis | 10 jaar op appèl verander na 6 | |
Die niggiemoorde of murasiemoorde het op 10 Januarie 1966 in Odendaalsrus plaasgevind en het nasionale nuusdekking geniet. John David Theron betrokke by die misdaad is in 1984 tot 10 jaar veroordeel wat later op appèl na 6 jaar verminder is. Sy broer Barend Theron, die beweerde moordenaar, het selfmoord gepleeg voordat enige verdagtes geïdentifiseer kon word. In 1976 het hy kop eerste uit die derde verdieping van die Capitol Hotel in Bloemfontein gespring.[1] Die verhaal is gedramatiseer in die KykNET-reeks Niggies wat in 2025 uitgesaai is.
Voorval
[wysig | wysig bron]Petronella (Petro) Nel het saam met haar ouers op Odendaalsrus gewoon. Sy was 12 jaar oud. Haar niggie, Magrieta (Issie) Fourie, ook 12 jaar oud, het ten tye van hierdie voorval by Petronella Nel gekuier. Haar tuiste was in Zambië.
Maandagmiddag, 10 Januarie 1966, het die niggies die Nel-woning verlaat om by die munisipale swembad te gaan swem. Johan David Theron en sy broer, Barend, het op dieselfde Maandag hulle huis in Elsburg, Oos Rand, verlaat op pad na Kimberley. Gedurende die middag het hulle deur Odendaalsrus gery. Die Theron-broers het die niggies opgelaai en na 'n ou verlate Freddies-myndubbelverdiepinggebou geneem. Die gebou is ongeveer 1,2 km van die swembad af. Hulle is al vier die gebou in.
Die niggies is versoek om tot seks toe te stem, maar hulle het geweier. Barend Theron het toe 'n pistool te voorskyn gebring en die niggies beveel om hulle klere uit te trek. Hulle wou nie. Beskuldigde het Magrieta Fourie kaal uitgetrek en haar hande met elektriese draad agter haar rug vasgebind. Barend Theron het Petronella Nel na die eerste verdieping toe geneem. Hy het Magrieta Fourie se klere, skoene, swemklere en handdoek saamgeneem. John Theron het Magrieta Fourie, wat nog 'n maagd was in 'n kluis op die grondvloer verkrag.
Daarna het Barend Theron vir Magrieta Fourie doodgeskiet. Hy het Petronella Nel, wie se hande en voete vasgebind was, ook doodgeskiet. Die Theron-broers het die toneel verlaat, hulle plan om Kimberley toe te ry laat vaar en terug na Elsburg gegaan. Die niggies se lyke is die volgende dag gevind.[2]
Andre Fourie die broer van (Issie) Fourie moes na die niggies die dag omsien, maar het dit nie gedoen nie en te laat by die swembad aangekom. Andre Fourie wou ‘n dokter word maar het ‘n eed by die graf afgelê dat hy die skuldige sou vang en het by die Suid-Afrikaanse Polisie (SAP) aangesluit. Hy was ook later betrokke by oplos van saak.[3]
Vonnisoplegging 1984
[wysig | wysig bron]
In 1984, 19 jaar na die voorval het John Theron, een van die verkragters, ‘n selmaat in die tronk in sy vertroue geneem en die misdaad erken. Johan Theron en Diederick Steenkamp verskyn toe op 27 Maart 1984 op aanklagte van moord en verkragting in die hof op Odendaalsrus. Johan Theron het gesê dat hy hulle nie vermoor het nie. Steenkamp het ‘n alibi gehad en is later vrygespreek. Theron se ouer broer, Barend, word as die eintlike belhamel agter die treurspel beskou. Hy was ‘n man met ‘n selfbeeldprobleem. Sy een hand was gebreklik en hy het dit altyd met ‘n kous bedek. Almal was bang vir dié gewelddadige bullebak wat drank en dagga misbruik het.[1]
Die verhoor van John Theron het plaasgevind in die Rondgaande Hof op Odendaalsrus, voor R Smuts en een assessor. Hy het skuldig gepleit en 'n skriftelike verklaring van hom is ingevolge artikel 112 (2) van Wet 51 van 1977 aan die Verhoorhof voorgelê. Die vonnis van 10 jaar gevangenisstraf is opgelê aan hom.[2]
Appèlsaak 1985
[wysig | wysig bron]Die vonnis is in ‘n Hooggeregshof van Suid-Afrika se Appèlafdeling hersien en dit was gestel dat John Theron vyftien en ‘n half jaar oud was tydens die misdaad en die hof het bevind dat sy broer 'n oorheersende invloed op hom as 15-jarige uitgeoefen het. Die hof se bevinding was dus: “Die tersaaklike faktore wat in oorweging geneem moet word, blyk reeds volledig uit alles wat hierbo gesê is. Met inagneming daarvan, is ek van oordeel dat 'n vonnis van 6 jaar gevangenisstraf gepas is. Die appèl slaag. Die vonnis van 10 jaar gevangenisstraf wat die appellant opgelê is, word tersyde gestel en vervang deur 'n vonnis van 6 jaar gevangenisstraf.”[2]
Mediadekking
[wysig | wysig bron]Die moorde op die twee niggies het destyds die land se verbeelding aangegryp. Chris (Molie) Moolman, destyds Goudveldse verteenwoordiger van Die Volksblad, het die eerste berigte oor die moorde geskryf. Moolman het die storie op sy gewone oggendrondes by die speurhoof in Welkom bekom. Binne ‘n uur was ‘n verslag op die nuusredakteur, Gert Terblanche, se lessenaar. Hennie van Deventer, destyds hoofsubredakteur die Volksblad was gewaarsku om op die voorblad voorsiening te maak vir die artikel.[1]
Niggies-televisiereeks
[wysig | wysig bron]Niggies is 'n Afrikaanse riller wat op die niggiemoorde geskoei is en was vanaf 25 Maart tot 6 Mei 2025 vir die eerste keer op kykNET vertoon. Die riller is geskryf deur Saartjie Botha en Philip Rademeyer.[4]
Verwysings
[wysig | wysig bron]- 1 2 3 Hennie van Deventer (25 Maart 2025). "Scoop Van Niggiemoorde: Pad Na Die Voorblad". hennievandeventer.co.za. Besoek op 24 April 2025.
- 1 2 3 Hooggeregshof van Suid-Afrika Appèlafdeling Uitspraak, Saak No 391/1982. In die saak tussen John David Theron en die Staat. Verhoordatum 22 November 1985, Leweringsdatum 29 November 1985. Uitspraak.
- ↑ Jaco Hough-Coetzee, 15 Mei 2025. Die Pyn wat hom gery het. Huisgenoot.
- ↑ Sarie.com-span, Sarie, 28 Maart 2025. "Vyf dinge wat jy moet weet oor kykNET se nuwe dramareeks ‘Niggies’". Besoek op 2 April 2025.