Ouderdomsdiskriminasie

'n Plakkaat by 'n protesaksie ten ondersteuning van transgender mense waarop daar staan "No Ageism" (Geen ouderdomsdiskriminasie)

Ouderdomsdiskriminasie (Engels: Ageism) verwys na diskriminasie teen individue of groepe ten opsigte van hul ouderdom weens negatiewe en onakkurate stereotipering. Die term is vir die heel eerste keer in 1969 deur Amerikaanse dokter Robert N. Butler gebruik om te verwys na hierdie tipe diskriminasie teen ouer mense. Ouderdomsdiskriminasie affekteer wel vir beide jong en ouer mense.

Volgens 'n verslag wat in 2023 deur die Centre for Ageing Better gepubliseer is, is daar drie vorme van ouderdomsdiskriminasie:

1. Institusionele ouderdomsdiskriminasie: dit is wanneer oudersdomsdiskriminasie deel is van die wette, reëls, sosiale norme, beleide en die praktyke van instellings. 'n Voorbeeld hiervan is wanneer ouer mense nie tot werksgeleenthede aangestel word weens hul ouderdom.
2. Interpersoonlike ouderdomsdiskriminasie: dit verwys na ouderdomsdiskriminasie wat tydens interaksies tussen individue plaasvind. 'n Voorbeeld hiervan is wanneer 'n jonger persoon 'n ouer persoon neerbuigend hanteer.
3. Selfgerigte ouderdomsdiskriminasie: dit verwys na wanneer 'n persoon ouderdomsdiskriminasie internaliseer en dit hul denkwyse en selfbeeld begin aantas. Byvoorbeeld, wanneer daar vir 'n jong persoon aanhoudend vertel word dat hulle "te jonk" of "nie genoeg lewenservaring het" om 'n besluit te maak wat daartoe lei dat hulle dit begin glo en hul eie vermoë begin bevraagteken.

Teen jong mense

Ouderdomsdiskriminasie teen jonger mense word dikwels na as omgekeerde ouderdomsdiskriminasie (Engels: Reverse ageism) verwys omdat ouderdomsdiskriminasie gewoonlik net beskou word as diskriminasie teen ouer mense. Omgekeerde ouderdomsdiskriminasie spruit voort uit die wanpersepsie dat vandag se jongmense, Millenniër-leerders en Generasie Z nie voldoen aan die standaarde wat deur vorige geslagte, Bababoomers en X-Generasie, op dieselfde ouderdom gestel is nie. In moderne tye kla Bababoomers dat Millenniërs en Generasie Z lui, verwaand en naïef is. Ouderdomsdiskriminasie teen jonger mense word dikwels nie so ernstig opgeneem soos wat dit teen ouer mense opgeneem word nie omdat dit nie as 'n ernstige morele kwessie beskou word nie. Frustrasies onder jonger mense het gelei tot die skepping van die "OK Boomer"-beweging wat meer spanning tussen jong mense en ouer mense veroorsaak het.

In Suid-Afrika

Daar word genoem in Artikel 9(3) van die Suid-Afrikaanse grondwet, die Handves van Regte, dat daar teen niemand onregverdig gediskrimineer mag word op grond van ouderdom nie.

Daar is verskeie wette wat diskriminasie op grond van ouderdom verbied, insluitend die Wet op die Bevordering van Gelykheid en die Voorkoming van Onbillike Diskriminasie van 2000 wat onbilike diskriminasie op verskeie gronde verbied, insluitend ouderdom. Die Wet op Gelyke Indiensneming van 1998 verbied onbillike diskriminasie in die werksomgewing, alhoewel daar 'n uitsondering is: werkgewers mag stipuleer dat ouderdom 'n inherente vereiste van 'n werk is. Die Wet op Arbeidsverhoudinge van 1998 stipuleer dat 'n afdanking van 'n werknemer wat gebaseer is op hul ouderdom, onregverdig is. Die Wet op Ouer Persone van 2006 verskaf 'n regsdefinisie vir "ouer mense" en regsgronde vir hul beskerming, veral met betrekking tot waardigheid en gelyke beskerming voor die reg.