Piramide van die Maan
| Piramide van die Maan | ||
| ||
| Die Piramide van die Maan lê voor die berg Cerro Gordo. | ||
| Land | Mexiko | |
| Soort | Piramide, tempel | |
| Streek | Meso-Amerika | |
| Geskiedenis | ||
| Tydperk | Klassieke Meso-Amerika | |
| Kulture | Teotihuacán | |
Die Piramide van die Maan is die grootste piramide in Teotihuacán naas die Piramide van die Son en is geleë in die hedendaagse San Martín de las Pirámides, Mexico. Dit staan in die westelike deel van die antieke stad Teotihuacán en weerspieël die kontoere van die berg Cerro Gordo, wat net noord van die terrein lê. Cerro Gordo is dalk in Nahuatl Tenan genoem, wat beteken "moeder of beskermende klip". Die Piramide van die Maan bedek 'n struktuur wat ouer is as die Piramide van die Son, wat al van voor 200 n.C. bestaan.
Die piramide se konstruksie tussen 100 en 450 n.C. voltooi die bilaterale simmetrie van die tempelkompleks.[1] Die piramide is geleë aan die einde van die Laan van die Dooies en word met 'n trap verbind. Dit is gebruik as 'n plek waar diere en mense geoffer is. Dit was ook 'n begraafplaas vir geofferde slagoffers. Dié begrafnisse is uitgevoer om die byvoeging van nog 'n piramidelaag bo-oor die eerste een te wettig. Die bewind van verskeie heersers en vinnige veranderings in ideologie het daartoe gelei dat die Piramide van die Maan tussen 250 en 400 n.C. eksponensieel uitgebrei het. 'n Platform bo-op die piramide is gebruik vir seremonies ter ere van die Groot Godin van Teotihuacán: die godin van water, vrugbaarheid, die aarde en selfs die skepping self.
Oorkant die Goot Godin se altaar is die Maanplaza. Dit bevat 'n sentrale altaar en 'n oorspronklike konstruksie met interne verdelings: vier reghoekige en diagonale dele wat die "Kruis van Teotihuacán" vorm.
Geskiedenis
[wysig | wysig bron]Tussen 150 v.C. en 500 n.C. het 'n Meso-Amerikaanse beskawing 'n vooruitstrewende metropolis op 'n plato van sowat 22 km2 gebou. Die etnisiteit van die inwoners van Teotihuacán is onseker en daarom verwys die naam na beide die beskawing en die hoofstad.[2] Teotihuacán was 'n hoogs invloedryke beskawing in Meso-Amerika. Die stad was die tuiste van 'n godsdienskompleks wat die godsdiensmiddelpunt van die hele Meso-Amerika was.
Van 1998 af het argeoloë uitgrawings onder die Piramide van die Maan gedoen. Tonnels wat in die struktuur gegrawe is, het onthul die piramide het minstens ses restourasies ondergaan. Elke toevoeging was groter en het die vorige struktuur bedek.
Terwyl die argeoloë deur die lae van die piramide gegrawe het, het hulle artefakte ontdek wat die geskiedenis van Teotihuacán onthul. In 1999 het 'n span onder Saburo Sugiyama[3] en Ruben Cabrera 'n grafkelder ontdek wat blykbaar uit die vyfde stadium van konstruksie dateer. Dit bevat vier menslike skelette, dierebene, juweliersware, lemme en 'n wye verskeidenhid ander offerandes. Argeoloë raam die begrafnisse het tussen 100 and 200 n.C. plaasgevind.
Nog 'n grafkelder wat aan die Groot Godin opgedra is, is in 1998 ontdek. Dit dateer uit die vierde stadium van konstruksie. Dit bevat die menslike liggaam van een manlike offerandeslagoffer, sowel as 'n wolf, jaguar, poema, slang en verskeie voëls. Daar is ook meer as 400 ander oorblyfsels van beeldjies, messe en spiespunte.
Funksie
[wysig | wysig bron]Rituele offerandes
[wysig | wysig bron]Die piramide het verskeie godsdienstige funksies gehad, waarvan die belangrikste een openbare offerandes was. Argeoloë het talle geofferde oorblyfsels in die fondamente van die piramide gevind.[4] Daaronder was katte, voëls, slange, mense en ander. Tot dusver is vyf reghoekige begrafniskomplekse in die sewe lae van die piramide ontdek.[5]
Terwyl die piramidelae van die vroegste tot die laaste (1-7) genommer is, word die begrafnisstrukture genommer in die volgorde waarin hulle ontdek is (2-6). Begraafkamer 2 word byvoorbeeld verbind met stadium vier van die piramide, 3 en 6 met die vyfde boustadium, en 4 en 5 met die sesde boustadium.[6] Geen begraafplase is gevind wat met stadiums een tot drie verbind word nie. Daarom het Siguyama voorgestel 'n grootskaalse politieke en militêre verandering in Teotihuacán het plaasgevind in die tyd toe die vierde struktuur gebou is. Dit kan ook gesien word in die aansienlike toename in grootte van die piramide van stadium vier af.[7]
Begraafkamer 2, wat tydens die vierde boufase geskep is, dateer van omstreeks 250 n.C. Saam met die enkele manlike offerandeslagoffer is daar ook 'n beeldjie van 'n vroulike figuur, terwyl al die ander beeldjies van mans is of nie 'n aanduiding van geslag het nie. Geleerdes meen die vrouefiguur verteenwoordig die godin aan wie die offerande gebring is.[8] Toetse het aangedui die slagoffer was nie oorspronklik van Teotihuacán nie, en hy was vermoedelik 'n oorlogsgevangene.[7] Sy posisie dui daarop dat hy vasgebind is voordat hy in die graf gegooi is.
Begraafkamer 3 word verbind met boustadium vyf en dateer van omstreeks 300 n.C. In dié kamer is daar vier slagoffers, en hulle was vermoedelik ook nie van Teotihuacán nie. Daar is tekens dat hulle in die kamer vasgebind is, en hulle was dus vermoedelik ook gevangenes. Saam met hulle was daar 18 afgekapte koppe van wolwe, poemas, 'n jaguar en 'n valk.[7]
Begraafkamer vier word verbind met boustadium ses en dateer van omstreeks 350-400 n.C. Dit bevat 17 menslike koppe, vermoedelik almal van middeljarige mans. Geen ander oorblyfsels is saam met hulle gevind nie.[7]
Begraafkamer vyf kom uit omtrent dieselfde tyd as begraafkamer vier, omstreeks 350-400 n.C. Dit word ook met boustadium ses verbind. In dié kamer is daar drie skelette, wat uitgestal is in posisies wat algemeen voorkom in skilderye van Maja-elite. Dit was ongewoon vir begrafnisse in Teotihuacán. Hulle hande is ook nie vasgebind nie, maar rus op hulle bene. Hulle was middeljarig en vermoedelik van 'n hoë status. Saam met hulle was diere wat hulle dieregees kon verteenwoordig het: twee poemas en 'n steenarend.[7]
Begraafkamer 6 dateer min of meer uit dieselfde tyd as 3, wat ooreenstem met boufase vyf (omstreeks 300 n.C.). In dié kamer was daar altesaam 12 skelette, wie se hande vasgebind is. Twee was dalk van 'n hoër status, terwyl die ander 10 onthoof en lukraak rondgegooi is. Saam met hulle was fragmente van sowat 43 diere.[7]
Na aanleiding van die inhoud van die begraafkamers glo die argeoloë Leonardo Lopez Lujan en Saburo Sugiyama die slagoffers was verteenwoordigend van die hemele en is volgens vasgestelde patrone uitgelê. Argeoloë meen ook menslike offerandes was algemeen in die Meso-Amerikaanse tyd. In Teotihuacán was hulle verkieslik van buite die stad, en dit lyk dus of baie van hulle oorlogsgevangenes was. Ook die diere wat gekies is, verteenwoordig oorlog. Siguyama meen ook offerandes en grootskaalse bouwerk het regstreeks saamgehang met die groei van die staat en militêre mag.[9]
Ander funksies
[wysig | wysig bron]Die piramide is nie net vir offerandes gebruik nie. Die plazas in Meso-Amerikaanse stede was die middelpunt van die gemeenskapslewe; in die geval van die Maanplaza is dit gebruik vir sterrekundige waarnemings en kalenderverwante bedrywighede.[10] Dit was 'n seremoniële, politieke en sosiaalekonomiese sentrum.
Sien ook
[wysig | wysig bron]Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ Apromeci, Post Author (3 Oktober 2018). "Apromeci | Tzacualli Metztli (Pirámide de la Luna), Teotihuacan". Apromeci. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 18 November 2018. Besoek op 1 April 2020.
{{cite web}}:|first=has generic name (hulp) - ↑ Miller, Mary Ellen. 2012. Art of Mesoamerica: From Olmec to Aztec. London, UK: Thames & Hudson Australia Proprietary Limited.
- ↑ "Discoveries At Teotihuacan's Pyramid Of The Moon Help Unlock Mysteries Of Western Hemisphere's First Major Metropolis". ScienceDaily. Arizona State University, College Of Liberal Arts & Sciences. 21 September 1999.
- ↑ Cowgill, George L. (2016). Ancient Teotihuacan : early urbanism in Central Mexico. Cambridge University Press. ISBN 9780521870337. OCLC 965908977.
- ↑ Robb, Matthew H., red. (26 September 2017). Teotihuacan : city of water, city of fire. ISBN 9780520296558. OCLC 981118156.
- ↑ Spence, Michael; Periera, Grégory (2007). "The Human Skeletal Remains of the Moon Pyramid, Teotihuacan". Ancient Mesoamerica. 18 (1): 147–157. doi:10.1017/S0956536107000090. JSTOR 26309327. S2CID 162826922.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 Sugiyama, Saburo; Leonardo, Luján (2007). "Dedicatory Burial/Offering Complexes at the Moon Pyramid, Teotihuacan: A Preliminary Report of 1998-2004 Explorations". Ancient Mesoamerica. 18 (1): 127–146. doi:10.1017/S0956536107000065. JSTOR 26309326. S2CID 54787122.
- ↑ White, Christine (2007). "Residential Histories of the Human Sacrifices at the Moon Pyramid, Teotihuacan: Evidence from Oxygen and Strontium Isotopes". Ancient Mesoamerica. 18 (1): 159–172. doi:10.1017/S0956536107000119. JSTOR 26309328. S2CID 130423284.
- ↑ Sugiyama, Saburo; Rubén, Castro (2007). "The Moon Pyramid Project and the Teotihuacan State Polity: A Brief Summary of the 1990-2004 Excavations". Ancient Mesoamerica. 18 (1): 109–125. doi:10.1017/S0956536107000053. JSTOR 26309325. S2CID 161989848.
- ↑ Uriarte, Maria Teresa, red. (2010). Pre-Columbian architecture in Mesoamerica. New York: Abbeville Press Publishers. ISBN 9780789210456.
Skakels
[wysig | wysig bron]
Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Piramide van die Maan.
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.
