Plaasmoorde in Suid-Afrika

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Naasbestaandes plant kruise vir slagoffers van plaasaanvalle
'n Helikopter op soek na plaasaanvallers in Hartelus distrik, Limpopo.

Die term plaasmoorde verwys na moorde op plase, veral die moorde wat sedert die einde van die apartheidstelsel in 1994 op Suid-Afrikaanse plase gepleeg word. Volgens beskikbare statistiek het daar tussen 1991 en 2001 6 122 plaasaanvalle plaasgevind wat tot 1 254 sterfgevalle gelei het.[1][2] Die aantal sterfgevalle het in die volgende agt jaar meer as verdubbel tot 3 037.[3]

Alhoewel plaasmoorde net een verskynsel van die ongekende vlak van misdaad en geweld in Suid-Afrika se jong demokrasie is, veroorsaak die moorde en wreedaardige manier waarop dit uitgevoer is, in elk geval ontsteltenis in Suid-Afrika en oorsee. Van die slagoffers is gemartel en verkrag voordat hulle vermoor is, terwyl ander moorde soos 'n soort teregstelling uitgevoer is.

Met die demokratisering van Suid-Afrika het van die wit gemeenskappe moontlik vir die eerste keer met die drastiese omvang van werkloosheid en armoede onder die meerderheid van Suid-Afrika se bevolking, en misdaad en geweld, wat moontlik daaruit voortspruit, in aanraking gekom.

Navorsing deur die Instituut vir Sekerheidstudies het bevind dat 'n boer se kans om vermoor te word, byna vier keer groter is as dié vir 'n gewone landsburger en twee keer so groot as dié van 'n polisielid.[4]

Die motiewe vir plaasaanvalle[wysig | wysig bron]

Swart en blanke boere is moontlik sagte teikens vir rowers. Daar word ook beweer dat die omstandighede van plaasmoorde, waarby wit mense die slagoffers is, ook as gevolg van onderliggende rassespanning veroorsaak is. Daar moet egter daarop gelet word dat in 2001 slegs 61,6% van die slagoffers wit was en dat van die ongeveer 12,3% vroulike slagoffers wat verkrag is, 71% swart was[1]. Volgens Moetsepe Matlala, voorsitter van die National African Farmers' Union, verlaat wit én swart boere hul plase weens veiligheidsrisiko's.[5]

Sommige Suid-Afrikaanse boere is egter onder die indruk dat plaasaanvalle en -moorde deur sekere elemente as 'n geskikte intimidasiemetode beskou word om boere van hulle plase te verdryf.

Daar word gevoel dat amptelike bewerings dat gewone roof die dryfkrag agter plaasaanvalle is nie verklaar waarom plaasaanvallers ná hulle rooftog in die plaashuis wag om die boer en sy gesin op 'n wreedaardige manier te vermoor nie. Plaasmoorde het sodoende 'n hoogs emosionele saak geword wat in sommige kringe as doelbewuste volksmoord beskou word.[6]

Volgens Boeta du Toit, uitvoerende hoofbestuurder van Agri Noordwes, wys navorsing egter daarop dat plaasaanvalle eerder misdaadgerig is. Die blote afgesonderdheid van plase en swak infrastruktuur soos slegte paaie maak van boeregemeenskappe sagte teikens wat nie maklik deur die polisie beveilig kan word nie. Rassisme en onverantwoordelike politieke uitlatings dra egter ook daartoe by dat 'n klimaat van brutaliteit in plattelandse gemeenskappe geskep word. Die invloed van drank en dwelms speel moontlik ook 'n rol, net soos swak ekonomiese omstandighede en werkloosheid.

Die aanvalle word soms openlik deur politieke persoonlikhede, soos staatsleiers, tydens publieke geleenthede aangemoedig, deur die sing van "struggle"-liedjies wat die dood van boere aanhits. Voorbeelde hiervan is Nelson Mandela[7], Jacob Zuma[8] en Julius Malema[9].

Prioritisering van plaasmoorde[wysig | wysig bron]

Vroeg in Mei 2016 het die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) se waarnemende nasionale polisiekommissaris, lt.genl. Khomotso Phahlane, tydens 'n mediakonferensie bevestig dat plaasmoorde deur die SAPD as prioriteitsmisdaad gehanteer sal word.[10]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Sien ook[wysig | wysig bron]

  • Treurgrond, rolprent oor plaasmoorde in Suid-Afrika.

Verwysings[wysig | wysig bron]

Verdere leesstof[wysig | wysig bron]

  • 80 Farmmorde in sieben Monaten, in: Afrika Süd – Zeitschrift zum südlichen Afrika, No. 6 (2004), uitgegee deur Informationsstelle Südliches Afrika, Bonn, Duitsland
  • Mike Morris: The Development of Capitalism in South African Agriculture: Class-Struggle in the Countryside, in: Economy and Society (Londen), Vol. 5, No. 3 (1976)
  • Christian Soest: Anspruch und Wirklichkeit der südafrikanischen Landreform 1994–2001. In: Arbeitspapiere zu Problemen der Internationalen Politik und der Entwicklungsländerforschung. Nr. 33/2002. München 2002: Forschungsstelle am Geschwister-Scholl-Institut für Politische Wissenschaft der Ludwig-Maximilians-Universität München
  • Dr Philip du Toit: The Great South African Land Scandal, Centurion 2004: Legacy Publications