Rookmis

Rookmis (Engels: smog, van smoke fog) is 'n soort intense lugbesoedeling. Dit verwys na 'n rokerige mis weens sy ondeursigtigheid en reuk.^[1] Dié soort sigbare lugbesoedeling bestaan uit stikstofoksiede, swaeloksied, osoon, rook en ander fynstowwe. Mensgemaakte rookmis kom van die uitlaatgasse van steenkoolverbranding, voertuie en fabrieke, woud- en landboubrande en die fotochemiese reaksie van dié uitlaatgasse.

Rookmis word gewoonlik verdeel in somer- en winterrookmis. Somerrookmis word hoofsaaklik verbind met die fotochemiese vorming van osoon. In die somer wanneer dit warmer is en daar meer sonlig is, is fotochemiese rookmis die oorheersende soort rookmisvorming. In die winter, wanneer dit kouer is, meer inversie (die onderligging van 'n kouer deur 'n warmer luglaag) plaasvind en meer steenkool en ander fossielbrandstowwe gebruik word om geboue te verhit, vorm winterrookmis. In die algemeen steun rookmisvorming op primêre en sekondêre besoedelende stowwe. Eersgenoemde kom direk van 'n bron, soos die vrystellings van swaeldioksied by steenkoolverbranding. Laasgenoemde, soos osoon, word gevorm wanneer primêre besoedelende stowwe chemiese reaksies in die atmosfeer ondergaan.

Fotochemiese rookmis, soos byvoorbeeld in Los Angeles aangetref word, is 'n soort lugbesoedeling wat veroorsaak word deur die uitlaatgasse van voertuie en fabrieke. Dié besoedelende stowwe reageer in die atmosfeer met sonlig en vorm sekondêre besoedelende stowwe, wat ook met die primêre stowwe vermeng om fotochemiese rookmis te vorm. In sekere ander stede, soos Nieu-Delhi, word rookmis sedert die 1980's dikwels vererger deur die verbranding van landerye. Die atmosferiese besoedeling van Los Angeles, Beijing, Nieu-Delhi, Lahore, Mexikostad, Teheran en ander stede, word dikwels vererger deur 'n inversie wat besoedeling teen die grond vaskeer. Rookmis is giftig vir mense en kan siekes veroorsaak, lewe verkort en voortydige dood veroorsaak.

Verwysings

↑ Schwartz Cowan, Ruth (1997). A Social History of American Technology. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504605-2.

Skakels

Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik uit die Engelse Wikipedia vertaal.

[1] Schwartz Cowan, Ruth (1997). A Social History of American Technology. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-504605-2.

[1]