Simon Vestdijk

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Simon Vestdijk
Vestdijk1940.jpg
Gebore(1898-10-17)17 Oktober 1898
Sterf23 Maart 1971 (op 72)
Utrecht (stad)
BeroepRomansier
Essayis
Digter
Vertaler
BewegingModernisme

Simon Vestdijk (Nederlandse uitspraakˈsimɔn ˈvɛzdɛi̯k; 17 Oktober 189823 Maart 1971) was 'n Nederlandse skrywer en digter.

Hy is vyftien keer vir die Nobelprys vir Letterkunde genomineer.[1]

Lewe[wysig | wysig bron]

Vestdijk as jongeling
(foto Simon Vestdijk sr.)
Gedenkteken by die geboortehuis van Simon Vestdijk, Voorstraat 61a in Harlingen

Vestdijk is gebore in die klein Friese dorpie van Harlingen. Hy het in Amsterdam geneeskunde gestudeer, maar hom na 'n paar jaar as dokter na die literatuur gewend . Hy het een van die belangrikste 20ste eeuse skrywers in Nederland geword.[2] Sy groot uitset as romansier is legendaries, maar hy was ten minste net so belangrik as 'n essayis oor onderwerpe soos byvoorbeeld literatuur, geloof, kuns en in besonder musiek. Hy het ook poësie en kortverhale geskryf. Sy werk is reeds in die meeste Wes-Europese tale vertaal.

Werk[wysig | wysig bron]

Roland Holst en Vestdijk (1958)

Vestdijk is die outeur van ongeveer 200 boeke, en was daarmee een van Nederland se produktiefste skrywers gewees. Sy werk bestaan uit 24 digbundels[3], 33 essaybundels, 57 novelle en kortverhale, 52 romans en 2 nagelate romanfragmente, gepubliseerde briefwisselinge en vele vertalings. Bowendien skryf hy honderde artikels vir dag- en weekblaaie. Sy werk kan nie by een bepaalde stroming ingedeel word nie. Vestdijk het homself as "een typisch romantische schrijversfiguur" gesien[4]

Vanweë sy enorme uitset noem die digter Adriaan Roland Holst hom "de man die sneller schrijft dan God kan lezen". Die omskrywing 'Duivelskunstenaar' is afkomstig van Menno ter Braak. Vestdijk was vir 'n lang tyd beskou as die vernaamste Nederlandse aanspraakmaker op die Nobelprys vir Letterkunde. Uit die argief vir nominasies vir die Nobelprys vir Letterkunde by die Sweedse Akademie blyk dit dat Vestdijk van 1950 tot en met 1964 nege keer genomineer was vir die Nobelprys.[5]

Sy skryfstyl word gekenmerk deur 'volle zinnen' met onderbrekings en korreksies. Vestdijk het self De koperen tuin as sy beste werk beskou. Na sy dood het onder meer Kind tussen vier vrouwen (1972), Verzamelde gedichten (3 dele, 1971), Verzamelde verhalen (1974), Verzamelde romans (deel 2-52, 1978-1984) en Verzamelde muziekessays (10 dele, 1983-1990) verskyn.

Sy maatskaplike werke verdien ook besondere vermelding (687 bladsye), Het wezen van de angst. Die proefskrif/dissertasie-bedoelde monografie is reeds in 1949 voltooi (en opgedra aan H.C. Rümke, die "leermeester"). Die werk is die eerste keer in 1968 gepubliseer.

Invloed[wysig | wysig bron]

Hella Haasse, Willem Brakman, Maarten 't Hart en Doeschka Meijsing word genoem as voorbeelde van persone wat deur Vestdijk beïnvloed is. Van die jonger generasie outeurs deel Peter Buwalda 'n verwantskap met 'de kluizenaar uit Doorn'.

'n Verskeidenheid van sy romans is verfilm (o.a. Pastorale 1943, Ivoren wachters, Het verboden bacchanaal), of vir televisie verwerk (o.a. De koperen tuin, Op afbetaling) of tot hoorspel (onder meer die Anton Wachter-romans, De kellner en de levenden, De koperen tuin).

Eerbewyse[wysig | wysig bron]

Standbeeld van Anton Wachter in Harlingen (Suze Boschma-Berkhout)
Standbeeld van Vestdijk in Doorn (Jaap te Kiefte)
Pryse

Hier volg 'n lys van nagenoeg al die Nederlandse literêre pryse wat aan hom toegeken is:

  • 1938 - C.W. van der Hoogt-prys vir Het vijfde zegel
  • 1941 - Dr. Wijnaendts Francken-prys vir Albert Verwey en de Idee
  • 1946 - Prozaprys van die gemeente Amsterdam vir Pastorale 1943
  • 1950 - P.C. Hooft-prys vir De vuuraanbidders
  • 1953 - Bijzondere prijs van de Jan Campert-stichting vir Essays in duodecimo
  • 1954 - Essayprijs van die gemeente Amsterdam vir Essays in duodecimo
  • 1955 - Constantijn Huygens-prys vir sy gehele oeuvre
  • 1960 - Prosaprys van die gemeente Amsterdam vir De ziener
  • 1964 - Eredoktoraat in die Lettere van die Rijksuniversiteit Groningen
  • 1964 - Prys vir Meesterskap vir sy gehele oeuvre
  • 1971 - Prijs der Nederlandse Letteren vir sy gehele werk
Onderskeiding

In 1955 is Vestdijk benoem tot Ridder in die Orde van Oranje-Nassau.

Standbeelde
  • In Voorstraat in Harlingen, waar Vestdijk gebore is, staan 'n beeld van Suze Boschma-Berkhout wat Anton Wachter uitbeeld.
  • Op 2 Maart 2013 is daar in Doorn 'n bronsbeeld van Vestdijk onthul, wat vervaardig is deur die kunstenaar Jaap te Kiefte.

Biograwe[wysig | wysig bron]

Die werk en lewe van Vestdijk is deur verskeie biograwe beskryf. Nol Gregoor het in Simon Vestdijk en Lahringen veral die Anton Wachter-romans ontrafel.

In die begin van 1984 het daar 'n literêre geskil ontstaan toe Vestdijk se weduwee, Mieke, (na die lees van 'n 'proefhoofstuk') haar medewerking aan 'n biografie deur die biograaf Hans Visser stopgesit het. Visser het uiteindelik sy biografie - getiteld Simon Vestdijk, een schrijversleven, wat aanvanklik in samewerking met Anne Wadman geskryf is - in 1987 uitgegee.

In 2005 het Vestdijk, een biografie, deur die skrywer Wim Hazeu verskyn. In Het gebergte; de tweeënvijftig romans van S. Vestdijk (1996) gee Hugo Brandt Corstius en Maarten 't Hart hul bevindinge oor die romans weer. In Je kunt er toch bij blijven zitten? (1983) het Rudi van der Paardt vyftig kritiese resensies van die romans by hul verskyning gebundel.

Voorbeeld van sy digkuns[wysig | wysig bron]

Zelfkant[wysig | wysig bron]

Ik houd het meest van de halfland'lijkheid:
Van vage weidewinden die met lijnen
Vol waschgoed spelen; van fabrieksterreinen
Waar tusschen arm'lijk gras de lorrie rijdt,

Bevracht met het geheim der dokspoorlijnen
Want 'k weet, er is waar men het leven slijt
En toch niet leeft, zwervend meer eenzaamheid
Te vinden dan in bergen of ravijnen.

De walm van stoomtram en van bleekerij
Of van de ovens waar men schelpen brandt
Is meer dan thijmgeur aanstichter van droomen,

En 't zwarte kalf in't weitje aan den rand
Wordt door een onverhoopt gedicht bevrijd
En in één beeld met sintels opgenomen.
  • Uit: Kind van stad en land (1936)

Bibliografie[wysig | wysig bron]

Primêre literatuur
Sekondêre literatuur
  • Brandt Corstius, Hugo en 't Hart, Maarten: Het gebergte; de tweeënvijftig romans van S. Vestdijk, 1996
  • Cornets de Groot, R.A.: De artistieke opbouw van Vestdijks romans, De Gids. Jaargang 125 (1962)
  • Haasse, Hella S. : De 'Griekse' romans van S. Vestdijk, De Gids, Jaargang 126 (1963)
  • Hartkamp, Martin: Twintig jaar Vestdijkstudie, Nieuw Letterkundig Magazijn, Jaargang 7 (1989)
  • Hazeu, Wim: Vestdijk, een biografie, 2005
  • ter Braak, Menno: De duivelskunstenaar Een studie over S. Vestdijk, Verzameld werk, Deel 4 (1951)
  • Visser, Hans: Simon Vestdijk, een schrijversleven, 1987.
  • van der Paardt, Rudi Th. en Vestdijk, Simon: S. Vestdijk Kritieken, Vestdijkkroniek. Jaargang 1993 (1993)
  • de Vries, Theun en Vestdijk, S.: Hernomen confrontatie met S. Vestdijk : brieffragmenten en gesprekken, 1968.
  • Gregoor, Nol: Simon Vestdijk en Lahringen, 1958.
  • Gregoor, Nol en Vestdijk S.: Nol Gregoor in geprek met S. Vestdijk, 1967.
  • Grové, A.P. en Steyn, J.L.: Keur uit die Nederlandse poësie, 1979

Van 1972 tot 1995 verskyn daar elke kwartaal die 'Vestdijkkroniek'. Vanaf 1995 verskyn jaarliks 'n 'Vestdijkjaarboek', uitgegee deur die Vestdijkkring (opgerig op 02-02-1972). Vanaf 1999 tot op hede verskyn die 'Vestdijkkroniek' weer.

Trivia[wysig | wysig bron]

  • In 1936 het Simon Vestdijk vir 'n kort tyd aan Bachlaan in Bilthoven gewoon. In Bilthoven het hy die gewoonte aangeleer om tydens sy skryfwerk die stofsuier aan te sit.[6] Op die wyse kon sy aandag nie afgelei word deur ander geluide nie. Die stofsuier is te siene in die Nederlands Letterkundig Museum in Den Haag.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. "Nomination Database". www.nobelprize.org (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Oktober 2016. Besoek op 25 Januarie 2017.
  2. Text. University of Michigan Press. 2003. p. 212. ISBN 9780472113354.
  3. 'n Bekend gedig is De uiterste seconde (1944) (gesiteer op dbnl.org)
  4. Dbnl.org Hank Ort: Primeur. Vestdijkkroniek 2003 (101). Uitspraak van Vestdijk tydens 'n gesprek met Nol Gregoor
  5. Nobelprize.org Argief met nominasies vir die Nobelprys vir Letterkunde by die Sweedse Akademie
  6. Dbnl.org Maarten 't Hart: S. Vestdijk 1898-1971 in Anton Korteweg, Murk Salverda: 't Is vol van schatten hier... (1986)

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]