Skryf- en rekenkuns in Ou Babilonië

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Nuvola apps error.svg Hierdie bladsy is ’n kandidaat vir spoedige verwydering om die volgende rede:

nie-ensiklopediese essay

As u nie die spoedige verwydering van hierdie bladsy steun nie, kan u u besware op die besprekingsblad opper.

Sien gerus Wikipedia:Spoedige verwyderings vir redes waarom bladsye soos hierdie vir spoedige verwydering gemerk word. Onthou om bladsye wat na hierdie bladsy verwys en hierdie bladsy se geskiedenis na te gaan vóór verwydering.

Moenie hierdie kennisgewing verwyder nie.

Die Babiloniese beskawing het reeds meer as drieduisend jaar gelede 'n komplekse skryf- en rekenstelsel ontwerp. Hulle het met behulp van silindervormige seëls op kleitablette geskryf, en die abakus vir ingewikkelde berekeninge ontwerp.

Skryfkuns

Meer as drieduisend jaar gelede, voor die uitvinding van papier en omdat perkament nie beskikbaar was nie, het die Babiloniërs meestal van klei as skryfmateriaal gebruik gemaak. Letters of karakters is op rolstokke uitgekerf en dié is dan op ʼn laag sagte klei afgedruk. Nadat die kleitablet in ʼn oond gebak is of in die son drooggeword het, sou die inskripsie eeue lank behoue bly.

Silindervormige seëls is sedert die vroegste tyd in Babilonië gebruik. Die Babiloniërs het hulle beskawing van ʼn ouer ras, die Sumeriërs, geërf. Meer as 3 000 jaar v.C. het dié beskawing soortgelyke kleiseëls gemaak wat hulle as amulette of gelukbringers gebruik het om hulle teen onheil te beskerm. Op hierdie amuletseëls was magiese patrone uitgekerf wat op ʼn stuk klei afgedruk kon word. Hierdie stuk klei met die patroon daarop is dan oor die prop van ʼn wyn- of oliekan geplak om te wys dat die betrokke kan aan die eienaar van die seël behoort. Mettertyd het die kooplui en handelaars in Babilonië ontdek dat hierdie stelsel baie suksesvol in handel gebruik kon word. Sommige van die ryk koopmanne het seëls van kristal, oniks of albas gedra waarmee hulle kontrakte kon verseël.

Seëls is ook gebruik om op die fondamentstene van tempels, paleise en strate die name van die bouer of die koning wat hulle beplan het, aan te bring. Hierdie inskripsies het argeoloë al dikwels in staat gestel om die ou Babiloniese stede wat onder die sand begrawe was, te rekonstrueer of voorwerpe te dateer. Maar met ʼn seël kon ʼn mens net dieselfde patroon in die klei afdruk. Wanneer hulle gewoonweg wou skryf, het die Babiloniërs ʼn stilus, ʼn soort pen wat van riet gemaak is, gebruik gemaak. Een punt is skerpgemaak en dan in die klei gedruk sodat elke teken min of meer wigvormig was. Daarom dan staan Babiloniese skrif bekend as wigskrif of spykerskrif. Wanneer die skrywer ʼn sirkel wou maak, het hy die stomp punt van die stilus gebruik.

Rekenkuns

Die Babiloniërs het ʼn uitstekende begrip van wiskundige beginsels gehad. Gedurende die tyd van koning Hammoerapi, ongeveer 1700 v.C. is wiskunde in die tempelskole beoefen. Uit tablette wat behoue gebly het, blyk dit dat hierdie tempelgeleerdes se berekeninge met handel, eiendom en erflatings te doen gehad. Die groot hoeveelheid transaksies het hierdie Babiloniese klerke genoop om hulle stelsel so eenvoudig en doeltreffend moontlik te maak. In plaas daarvan om op hulle vingers te tel of met tellers te reken het hulle ʼn metode ontwerp waarvolgens die breuke van ʼn geheel gebruik is om berekeninge te maak. Mettertyd kon die Babiloniërs allerhande ingewikkelde probleme rondom militêre masjienkunde, landmeting en argitektuur oplos.

Abakus

Maar wat die alledaagse gebruik in handelsaktiwiteite soos koop, verkoop en ruil, wat in ʼn groot stad soos Babilon plaasgevind het, was daar behoefte aan ʼn eenvoudige, maar doeltreffende metode van vinnige berekening. Babiloniese handelaars het van ʼn telapparaat gebruik gemaak wat vandag nog in China deur winkeliers gebruik word, en in ʼn eenvoudiger formaat in kleuterskole aangetref word: die abakus. In Babilonië was die abakus ʼn kleitablet met drie groewe; hierin is klein tellers van metaal, been, glas of klippies geplaas.

Onderstaande illustrasie is 'n voorbeeld van hoe so 'n berekening gedoen sou word.

Bronnelys