Verskil tussen weergawes van "NG gemeente Swartland"

Jump to navigation Jump to search
geen wysigingsopsomming nie
[[Lêer:NG kerkgebou Swartland.jpg|duimnael|links|230px|Die hoeksteen van die Swartlandse kerk op [[Malmesbury]] is op [[5 Februarie]] [[1859]] gelê. Die gebou is op [[30 September]] [[1860]] ingewy, maar in 1862 het 'n deel van die kerk ineengestort. Dit is van 1863 tot 1864 herbou. Van 1897 tot 1899 is twee vleuels aangebou, ontwerp deur [[Charles Freeman]], wat op [[10 Augustus]] [[1899]] ingewy is. Die afgelope meer as eeu het die kerk se voorkoms meerendeels onveranderd gebly.]]
 
[[Lêer:Ds MC Vos.jpg|duimnael|regs|170px|Ds. [[Michiel Christiaan Vos|M.C. Vos]], 10 maande lank van 1810 tot 1811 die gemeente se leraar.]]
 
[[Lêer:Grafsteen JC le F Moorrees.jpg|duimnael|links|170px|Die grafsteen voor die kerkgebou van die NG moedergemeente Swartland van ds. J.C. le F. Moorrees, Swartland se leraar van 1833 tot 1881.]]
 
 
== Stigting ==
In 1655 het die eerste blankes, naamlik Jan Wintervogel en ses soldate, die Swartland betree. In 1743, toe heelwat plase reeds in hierdie dele uitgegee is, is baron Van Imhoff op 'n inspeksiereis deur die buitedistrikte diep geskok deur die staat van die godsdiens en die beskawing. Hy kla dat die inwoners van “Zwartland sig aan den godsdiens weynig of niet bekreunende". Op aanbeveling van baron Van Imhoff is die gemeente Swartland as die vyfde gemeente van die NG Kerk op [[27 Junie]] [[1745]] gestig. Toe het ds. Franciscus le Seuer (leraar van die [[NG gemeente Kaapstad]] van 1729 tot 1746) as konsulent die eerste leraar, ds. R.A. Weerman, hier bevestig. Die gemeente het 55 lidmate getel.
 
Ds. Weerman het 'n begin gemaak met die bou van 'n kerk. In 1750 word ds. C.B. Voltelen as die tweede predikant bevestig en gedurende sy vyfjarige verblyf word die pastorie en kerkgebou voltooi. In 1755 het ds. Voltelen en ds. Croeser van Kaapstad standplase omgeruil. Ná 15 jaar is ds. Croeser oorlede en in die kerk onder die stoel van die voorleser begrawe. Nou volg di. D. Goldbagh (1774-'83), P.J. van der Spuy (1786-18061786–1806), [[Michiel Christiaan Vos|M.C. Vos]] (1810-'11)
 
== Ds. Vos se bediening ==
Die Kaapse goewerneur [[Du Pré Alexander, graaf van Caledon|Caledon]] het ds. Vos as predikant van Swartland aangestel waar hy in Junie 1810 sy werk aanvaar het. Maar hy het nogal teenstand ondervind, want die mense wou hom glad nie gehad het nie - waarskynlik het sy reputasie van [[Tulbagh]] hom vooruitgeloop. Daar is selfs 'n versoekskrif na die goewerneur gestuur waarin melding gemaak is van "the dissatisfaction of the community at large" met hom en waarin die vrees uitgespreek is dat dit kon lei tot "a considerable neglect in the observance of religious duties and confusion and discord among the parishioners". Hulle het graaf Caledon dan ook versoek om hom te verplaas. Die lidmate het hulle toe maar vir eers by sy benoeming neergelê, want 'n paar maande na sy aankoms in Swartland het hy in die teenwoordigheid van 400 toehoorders sy 25-jarige evangeliebediening herdenk. Maar die goewerneur het het dit tog raadsaam gevind om hom in April 1811, nadat hy dus slegs 10 maande in Swartland was, na die pas gestigte [[NG gemeente Caledon|Caledon]] te verplaas. Hier het hy gearbei tot hy sy emeritaat op [[2 Augustus]] [[1818]] aanvaar het.
 
Ná ds. Vos was die volgende twee leraars di. J. Scholtz (1811-'27) en J. Spyker (1829-'33).
 
== Ds. Moorrees se lang bediening ==
Die gemeente het gestrek van die Koeberg in die suide (waar die [[NG gemeente Philadelphia]] later ontstaan het, tot agter die Kamiesberge in die Noordweste – 'n afstand van amper 500  km. In 1826 word die eerste nuwe gemeentes afgestig. Vanaf 1833-'81 was ds. J.C. le Febre Moorrees die predikant van Swartland. Gedurende sy dienstyd is 'n nuwe kerk gebou. Na twee jaar het dit ingestort, dog is toe met 'n toring herbou. 'n Ouderling van Swartland, H.H. Loedolff, wat 'n wetsagent en later 'n parlementslid was, was in 'n sekere sin verantwoordelik dat elke staat en kolonie van die destydse Suid-Afrika sy eie NG Kerk en Sinode sou hê. Tydens die Sinode van 1862 het hy beswaar gemaak teen afgevaardigdes van buite die Kaapkolonie, omdat dit met Ord. no. 7 van 1843 strydig sou wees. In 'n hofsaak is uitspraak ten gunste van hom gegee en hierdie uitspraak het tot die stigting van afsonderlike Kerke in Natal, Vrystaat en Transvaal gelei.
 
== Kerkskeuring ==
[[Lêer:Liberale kerk Malmesbury.jpg|duimnael|regs|300px|Die liberale gemeente se kerkgebou en pastorie is reeds jare lank vervalle.]]
 
Plaaslik het die verdeeldheid in die kerk in [[1863]] 'n werklikheid geword toe die NG gemeente Swartland in daardie jaar skeur. Ruim 300 lidmate het weggebreek en hulle by ds. J. Kotzé se sogenaamde liberale geskaar. Kotzé is reeds die jaar vantevore deur die sinode geskors toe hy in die volle vergadering verklaar het hy verwerp die leer van die gedurige geneigdheid van die mens om te sondig.
 
Kotzé het nie sy skorsing gelate aanvaar nie, want eers die Kaapse Hooggeregshof en toe die Geheime Raad in Engeland handhaaf sy [[appèl]] en in [[1863]] moet die sinode weer sy bediening herstel. Die sinode het toe 'n wet herroep ingevolge waarvan leraars nie in ander gemeentes mag preek nie. Op Malmesbury het Kotzé, wat op [[Darling]] gewoon het, 'n groot gevolg gehad. Die krag agter die Liberale kerk hier plaaslik was mnr. Willem Wethmar.
 
Die liberale is nie in die NG kerkgebou toegelaat nie en hulle bou toe in [[1870]] die kerkgebou in Loedolffstraat soos hy vandag nog daar staan. Die kerk het sitplek vir 500 lidmate gehad en die lidmate het ook 'n woonhuis langsaan die kerk gebou.
 
== Enkele leraars ==
* [[Johan Bezuidenhoud|Johan Gregorius Bezuidenhoud]], 1962 – 19651962–1965
 
== Galery van leraars ==
Beeld:Ds HJ Pienaar.jpg|Ds. H.J. Pienaar, leraar van 1921 tot 1939.
Beeld:Ds LJ Heyns en gesin.jpg|Ds. L.J. Heyns, hier afgeneem saam met sy gesin, was Swartland se leraar van 1930 tot 1938.
Beeld:Willie_LandmanWillie Landman.jpg|Dr. [[Willie Landman]], medeleraar van 1940 af, was in 1960 een van net vier stemme in die NG Kerk se Federale Raad wat ten gunste van die besluite van die [[Cottesloe-kerkeberaad]] was.
Beeld:Ds KW Heese.jpg|Ds. K.W. Heese, eggenoot van die skrywer [[Hester Heese]], leraar van 1943 tot 1946.
Beeld:Ds Nick Treurnicht.jpg|Ds. N.F. (Nick) Treurnicht, medeleraar van 1946 tot 1950. Hy was daarna tot 1954 leraar van [[NG gemeente Riebeek-Kasteel|Riebeek-Kasteel]], maar ontvang demissie vir verdere studie, waarna hy in 1957 uit die bediening tree.
Beeld:Ds JG Bezuidenhoud.jpg|Ds. [[Johan Bezuidenhoud|J.G. Bezuidenhoud]], medeleraar van 1962 tot 1965.
</gallery>
 
== Bronne ==
* {{nl}} [[Gustave Adolph Maeder|Maeder, ds. G.A.]] en Zinn, Christian. 1917. ''Ons Kerk Album''. Kaapstad: Ons Kerk Album Maatschappij Bpkt.
* {{af}} [[Phil Olivier|Olivier, ds. P.L.]] (samesteller), ''[[Ons gemeentelike feesalbum]]''. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
 
* {{af}} {{en}} [http://www.eggsa.org/library/main.php?g2_itemId=307481 Foto's en besonderhede van grafstene op die kerkperseel]. URL besoek op 10 Augustus 2015.
 
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk]]
{{DEFAULTSORT:Swartland, NG gemeente}}
[[Kategorie:Nederduitse Gereformeerde Kerk]]

Navigasie-keuseskerm