Verskil tussen weergawes van "Orkney, Skotland"

Jump to navigation Jump to search
12 grepe verwyder ,  4 jaar gelede
k
Hersien
(→‎Geografie: Skakel)
k (Hersien)
In administratiewe opsig vorm Orkney een van die 32 raadsgebiede (''council areas'') van Skotland en 'n kiesafdeling van die Skotse parlement.
 
Orkney word reeds sowat 5 500 jaar lank deur mense bewoon. Die eerste bewoners was Neolitiese stamme en later Pikte totdat die eilandgroep in [[875]] ná 'n [[Wikings|Wiking]]-inval deur [[Noorweë]] geannekseer en deur Noorse setlaars gekoloniseer is. In [[1472]] is Orkney deur die Skotse Kroon geannekseer nadat 'n bruidskat nie betaal is nie.
 
Orkney behels sommige van die oudste en bes-bewaarde argeologiese plekke uit die Jongsteentydperk, en die "Hart van die Neolitiese Orkney" is deur [[UNESCOUnesco]] tot [[wêrelderfenisgebied]] verklaar.
 
== Etimologie ==
Die eerste historiese verwysing na die eilandgroep dateer uit die 1ste eeu n.C. - die geograaf Claudius Ptolemaeus ([[90]]-[[168]]) het die eilande ''Orcades'' genoem. Hierdie term is afgelei van die ou Gaeliese naam ''Insi Orc'' of "Eiland van die Orcs" (die term ''orc'' verwys na 'n jong vark of wildevark).
 
Toe die Noorse Wikings hulle op die eilande gevestig het, het hulle die woord ''orc'' as ''orkn'' vertolk - die [[Noors|Oud-Noorse]] term vir robbe. Saam met die agtervoegsel ''-ey'' (wat "eiland" beteken) is die Oud-Noorse naam ''Orkneyjar'' gevorm, wat in Engels later tot ''Orkney'' verkort is.
Orkney lê tussen 58° 41' en 59° 24' Noord, en 2° 22' en 3° 26' Wes en strek oor 'n afstand van 80 kilometer vanuit die noordooste in suidwestelike rigting en 47 kilometer vanuit die ooste in westelike rigting. Die eilandgroep beslaan 'n totale oppervlakte van 990 vierkante kilometer. Met die uitsondering van sommige steil sandsteenberge en rotswande in die weste van die groter eilande bestaan die argipel hoofsaaklik uit laagliggende gebiede.
[[Lêer:Hoy Cliffs.jpg|thumb|left|250px|Die indrukwekkende rotswande suid van Rackwick op die eiland Hoy]]
Hoy is die mees bergagtige eiland, en hier verrys ook die hoogste bergspitsbergpiek van Orkney, Ward Hill (481 meter). Die enigste ander eilande met noemenswaardige berge is die hoofeiland Mainland (een van sy twee hoogste bergspitse met 268 meter heet toevallig ook Ward Hill, die ander Wideford Hill), en Rousay.
 
Byna alle eilande het ''lochs'' of mere; die grootstes is The Loch of Harray en The Loch of Stenness op Mainland. Orkney se riviere is eerder stroompies wat die hoër geleë gebiede dreineer. Die eilandgroep word behalwe vir die weste van Mainland, Hoy en Rousay deur 'n ruwe, onreëlmatige kuslyn gekenmerk, en die eiland word deur seestrate, wat plaaslik ''sounds'' of ''firths'' genoem word, van mekaar geskei. Net noordoos van Hoy is die term ''Bring Deeps'' gebruiklik. Suid van Mainland lê [[Scapa Flow]], 'n natuurlike hawe waar sedert die Wiking-tydperk groter vlote aangedoen het en waar die Duitse Vloot homself in [[1919]] ná die einde van die [[Eerste Wêreldoorlog]] gesink het. Die Fall of Warness, wat onder meer bekend staan vir sy getyekrag-toetsaanleg lê suidwes van Eday.
 
== Klimaat ==
Danksy die invloed van die warm Golfstroom word Orkney deur 'n gematigde, maar vogtige seeklimaat gekenmerk. Die Golfstroom vloei in noordoostelike rigting aan die wateroppervlak van die [[Atlantiese Oseaan]] en bring ook warm lugmassas uit die gebied van die [[Golf van MexikoMeksiko]] saam sodat Orkney se gemiddelde temperature nie sy noordelike ligging weerspieël nie.
 
Die verskil tussen die gemiddelde temperature van somer en winter beloop minder as 10 °C - tydens die relatief milde winters daal die kwik tot 'n gemiddelde temperatuur van tussen 5 en 6 °C, terwyl in die somer 'n gemiddelde van 15 °C aangeteken word. Maksimum-temperature is nie hoër as 19 °C nie.

Navigasie-keuseskerm