Wysigings

Jump to navigation Jump to search
k
geen wysigingsopsomming nie
== Lewensloop ==
=== Geboorte ===
Erasmus het sy naam te danke aan die 15de-eeuse populêre heilige Erasmus van Formiae, wat deur sy vader Gerard vereer is. Sy geboorteplek is Rotterdam, alhoewel daar geen melding van sy doop in die doopregisters aldaar is nie. Erasmus self skryf (in Latyn) dat hy gebore in Rotterdam gebore is, en dat sy moeder die dogter van 'n “medisynemeester” uit Zevenbergen was, met wie sy vader, wat hy Gerardus noem, heimlik 'n verhouding gehad het in die hoop om met haar te trou.
 
Erasmus is buite die eg gebore, wat toendertyd onder die mense as 'n ''defectus natalis'' (geboortedefek) bekend was. Sy vader was 'n priester in [[Gouda, Suid-Holland]] en sy moeder was hul huishoudster. Erasmus se moeder, Margaretha, met die familienaam Rogerius (Rutgers), was 'n dogter van 'n chirurg uit Zevenbergen. Sy het haar tyd van swangerskap waarskynlik in Rotterdam deurgebring om die 'ongelukkie' te verberg. 'n Jaar voor Erasmus se geboorte het sy ouers nog sy boer, Pieter, ryker geword. Ook van hierdie broer is daar geen amptelike doopgegewens bekend nie. Erasmus het drie jaar in Rotterdam gewoon en is toe na Gouda geneem.
 
=== Opleiding ===
Erasmus het in enkele monastiese en semi-monastiese skole die beste moontlike opvoeding vir 'n jong man van sy tyd ontvang. Op die ouderdom van nege is hy en sy broer Pieter gestuur na een van die beste [[Latyn]]se skole in [[Nederland]], gesetel in [[Deventer]] en in besit van die Lebuïnuskerk, alhoewel enige vroeëre biografieë dit stel dat die Broeders van die Gemeentelewens dit bestuur het. Die humanis Alexander Hegius het rektor in [[Deventer]] geword, en aldaar 'n belangrike kurrikulumvernuwing deurgevoer. [[Grieks]] is as vak ingesluit wat destyds slegs op universiteitsvlak aangebied is, en Erasmus het hier Grieks begin bestudeer. By hierdie skool leer hy ook die belang van 'n persoonlike verhouding met [[God]], maar verwerp die streng reëls van die onderwysers en monnike. Sy opvoeding eindig toe die [[Swart Dood|plaag]] teen [[1483]] in die stad uitbreek en sy moeder, wat daarheen getrek het om 'n huis vir haar seuns te skep, sterf nadat sy dit ook aansteek. Hy studeer verder aan die Latynse skool in [[’s-Hertogenbosch]].
 
Onder druk van sy voog lewer Erasmus in [[1487]] sy intreerede in die Klooster te Stein by Gouda. Hier skryf hy sy ''declamatio'' (oefentoespraak) en ''De contemptu mundi'', 'n opregte pleidooi vir die [[klooster]]lewe. Erasmus het geen kritiek teen hierdie ideaal nie, maar wel op die niksseggende streng reëls en die beperking van die menslike [[vryheid]]. Die priesterwording van Erasmus het op [[24 April]] [[1492]] (feesdag van die evangelis [[Markus]]) plaasgevind, gelei deur die toenmalige biskop Jan van Tiel in die Dom van [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]]. Dit bind hom meer aan die geestelike lewe, maar bied hom ook meer moontlikhede vir studie. Hy kry die geleentheid om kanselier (sekretaris) van Henri van Bergen, die aartsbiskop van [[Kameryk]], te word.
 
Met toestemming en 'n stipendium van biskop Van Bergen begin Erasmus in [[1495]] met die studie van teologie in [[Parys]]. Hierdie opleiding word oorheers deur die Scotiste, skolastiese teoloë wat volgens Erasmus hulself verloor in eindelose spitsvondighede wat weinig met die Christelike basisgeskrifte gemeen het. Wel leer hy die Paryse[[Parys]]e humanis, Robert Gaguin, ken. Omdat hy ook lesings aanbied, leer hy baie ander mense ken.
 
So gaan hy na [[Engeland]], waar hy een en 'n half jaar bly. Hier kom hy ook in aanraking met die seun van die Engelse koning, die latere [[Hendrik VIII van Engeland]] asook met prominente humaniste soos John Colet en [[Thomas More]], die outeur van ''Utopia''. Terug in Parys skryf hy in [[1500]] sy eerste boek, 'n versameling ''Adagia'', oftewel spreekwoorde. Dit was die eerste blitsverkoper in die jong geskiedenis van die boekdrukkuns, en dit na 'n groot terugslag vir hom, want hy het hom sonder geld bevind nadat Engelse doeanebeambtes op al die Engelse [[geld]] in sy bagasie beslag gelê het.
 
==Houding en gedagtegoed==
Twee motiewe bepaal die gedagtegoed van Erasmus naamlik; die [[vryheid]] van die mens en [[vrede]]. Oor die vryheid skryf hy onder meer in [[1516]] die ''Institutio Principis Christiani'', Opvoeding van 'n Christenvors, vir die jong koning van Spanje, die latere keiser [[Karel V]]. Daarin stel hy dat die mens vry is en dat 'n Christen daarom nie tirannies mag heers oor Christene nie en hulle nie soos slawe mag behandel nie. In [[1517]] skryf hy ''Querela pacis'', Die klag van die vrede. Daarin spreek hy hom ondermeer uit teen nasionalisme, veral die misbruik daarvan vir die aanstigaanstigting van [[oorlog]]voering.
 
===Erasmus en die Hervorming van Luther===
8 820

wysigings

Navigasie-keuseskerm