Sneeu: Verskil tussen weergawes

Jump to navigation Jump to search
16 grepe bygevoeg ,  4 jaar gelede
geen wysigingsopsomming nie
k (Opruim, replaced: thumb| → duimnael| (5), |right| → |regs| (4), meer of min → min of meer using AWB)
No edit summary
 
== Kristalvorming ==
[[Lêer:SnowflakesWilsonBentley.jpg|duimnael|regs|250px|Sneeuvlokke <br />Foto: Wilson Bentley]]
Sneeu ontstaan sodra fynste druppeltjies van baie koue water hulle met vaste kristallisasiepartikels soos byvoorbeeld stofdeeltjies verbind en bevries. Hierdie proses begin egter eers by temperature van minder as -12&nbsp;°C, waarby water in die afwesigheid van kristallisasiekerne selfs by temperature van tot by -40&nbsp;°C vloeibaar kan wees.<ref>Gerhard Karl Lieb: ''Schnee und Lawinen.'' Lesing in die wintersemester 2001/02, Institut für Geografie und Raumforschung, Graz (Oostenryk) ([http://www.uni-graz.at/geowww/geo/download/lieb_schnee_lawinen.pdf PDF, 248 kB])</ref> Die yskristalle wat hierby begin vorm is minder as 0,1 millimeter groot en val as gevolg van hul toenemende gewig na benede. Vanweë die verskillende stoomdruk van ys en koue water groei hulle steeds verder. Die waterdamp in die lug bevries regstreeks tot ys en bevorder sodoende die kristalle se groei. Die sneeukristalle begin hulle tipiese seshoekige vorm aanneem, waarby weens die besondere struktuur van die [[water]]molekuul net hoeke van onderskeidelik 60° en 120° voorkom.
 
Net soos met hulle groot antal vorme verbaas sneeukristalle ook met hulle simmetrie wat van hulle ook 'n gewilde voorbeeld van die fraktale geometrie gemaak het. Die verskillende vertakkinge groei in 'n sneeukristal steeds op dieselfde manier en blykbaar ook met min of meer dieselfde snelheid, selfs as hulle spitse, waar hulle verder groei, dikwels 'n paar millimeter uitmekaar lê. Moontlik is die groeitoestande aan die spitse van verskillende vergelykbare kernplekke op gelyke tydstippe ook min of meer dieselfdes.<ref>Kenneth G. Libbrecht: [http://www.its.caltech.edu/~atomic/snowcrystals/faqs/faqs.htm ''Frequently Asked Questions about Snow Crystals''], die webwerf van 'n professor vir fisika by [[Caltech]]</ref>
 
'n Hoë lugvogtigheid bevorder die groei van die mees ingewikkelde en filigrane strukture. By temperature van minder as -30&nbsp;°C tree gewoonlik geen sneeuvalle meer op nie - die lug is dan te droog vir die vorming van sneeukristalle. Nogtans trek daar onder bepaalde omstandighede nog wolke, waarin al sneeukristalle gevorm het, as gevolg van adveksie saam. Hierdie soort sneeuwolke is gewoon donker, en hoe groter die wolk, hoe groter die vogtigheid. Die wolk laat minder lig deurskyn en word sodoende donker.
 
== Sneeuvlokke ==
[[Lêer:Galerie flocons.jpg|duimnael|regs|450px|'n Galery van tipiese sneeuvlokke]]
Sodra die [[lugtemperatuur]] tot vriespunt daal word die yskristalle deur middel van klein waterdruppels aan mekaar vasgeheg, en die sneeuvlokke wat ontstaan lyk soos fyn stukkies watte. Gedurende sterk reën kom sneeuval egter ook by temperature van omtrent 5&nbsp;°C of ietwat hoër voor, terwyl reën by temperature benede vriespunt soms as sogenaamde ysreën val. Hierdie komponente is afhanklik van die struktuur en stabiliteit van die verskillende luglae, geografiese invloede en weerselemente soos sogenaamde kouelugdruppels. Sneeuvalle by lae temperature word deur baie klein sneeuvlokke gekenmerk.
[[Lêer:Snow crystals 2b.jpg|leftlinks|175px|duimnael|'n Gewone heksagoniese dendritiese sneeuvlokkie, vergroot met 'n lae-temperatuur skanderende elektronmikroskoop. Die beeld is kunsmatig gekleurd om die sentrale vlokkie te beklemtoon.]]
Sneeuvlokke bevat tot by 95 persent lug en het sodoende 'n groot oppervlakte. Vanweë hul hoër lugweerstand val hulle in vergelyking met ander neerslae relatief stadig; hulle snelheid van omtrent 4&nbsp;km/h is aansienlik laer as dié van byvoorbeeld gemiddelde sterk reën met 20&nbsp;km/h of hael wat deur baie hoë snelhede gekenmerk word.<ref>Bart Geerts: [http://www-das.uwyo.edu/~geerts/cwx/notes/chap09/hydrometeor.html Fall speed of hydrometeors], deel van die [http://www-das.uwyo.edu/~geerts/cwx/ Resources in Atmospheric Sciences] van die Universiteit van Wyoming (VSA)</ref>
 
 
Die grootste sneeuvlok wat ooit raakgesien is het 'n deursnee van twaalf sentimeter bereik. Gewoonlik is die deursnee egter tot sowat vyf millimeter met 'n gewig van 0,004 gram beperk. Die sneeuvlokke begin groter word sodra die lugtemperatuur styg. By hoër temperature smelt die yskristalle en begin aan mekaar verkleef te raak sodat hulle groter vlokke vorm.
 
Sodra 'n sneeuvlok op water val veroorsaak dit vanweë die lugborrels wat daarin ingesluit is 'n skril geluid met 'n hoë frekwensie van tussen 50 en 200 kilohertz (wat vir mense egter onhoorbaar is).<ref>Lawrence A. Crum, Hugh C. Pumphrey, Ronald A. Roy, en Andrea Prosperetti: ''The underwater sounds produced by impacting snowflakes''. Journal of the Acoustical Society of America 106(4):1765-1770, 1999</ref>
 
== Verwysings ==
{{CommonsKategorie|Snow}}
{{Wikt|sneeu}}
{{Verwysings}}
 

Navigasie-keuseskerm