Verskil tussen weergawes van "Die Brandwag"

Jump to navigation Jump to search
12 grepe bygevoeg ,  3 jaar gelede
Uitleg van bronteks
(Uitleg van bronteks)
'''''Die Brandwag''''' was 'n [[Afrikaans]]e tydskrif wat van [[1 Februarie]] [[1937]] tot [[24 September]] [[1965]] weekliks in [[Johannesburg]] verskyn het.
 
== Agtergrond ==
Die Afrikaanse Pers Beperk het hom kort na die verskuiwing uit [[Pretoria]] na [[Johannesburg]] van ''[[Die Vaderland]]'', wat op [[2 Julie]] [[1936]] die eerste maal as middagblad verskyn het, beywer om deur algemene drukwerk sy geldelike posisie te versterk. Nog 'n weg waarlangs die pers sy eie bestaan meer wou beveilig was die verskyning van [[1 Februarie]] [[1937]] af van 'n weeklikse byvoegsel tot ''[[Die Vaderland]]'' met die naam ''Die Brandwag''. Die naam is gekies ter ere van sy voorganger, die eerste Afrikaanse weekblad van gehalte in die Noorde van die land wat van 1910 tot 1922 in Pretoria uitgegee is in 'n ernstige poging om die Afrikaanse taal te bevorder, potensiële skrywers te ontdek en aan te moedig en om Afrikaners se leeslus te prikkel.
 
[[Lêer:Die Brandwag00.jpg|thumb|links|270px|Voorblad, 1 November 1910.]]
 
== Voorgangers ==
[[Beeld:Dr WMR Malherbe.jpg|duimnael|180px|regs|Dr. W.M.R. Malherbe.]]
Die eerste ''Brandwag'' het vanaf [[Uniewording]] op [[31 Mei]] [[1910]] tot Februarie 1922 onder mederedakteurskap van dr. W.M.R. Malherbe en dr. [[Gustav Preller]] verskyn en was die mondstuk van die [[Afrikaanse Taalgenootskap]] (sien [[Geskiedenis van Afrikaans]]). Malherbe het van September 1910 tot 1919 alleen die redakteurskap behartig, waarna Preller by hom oorgeneem het. Die tydskrif het 'n belangrike bydrae gelewer tot die ontwikkeling van die Afrikaanse letterkunde in die nadraai van die [[Anglo-Boereoorlog]] en 'n lewendige belangstelling by sy lesers in die geskiedenis van die land aangewakker deur artikels soos byvoorbeeld dié deur Preller geskryf oor die Voortrekkers. Dit het onder meer insiggewende artikels oor die skilder- en beeldhoukuns bevat en het met buiteblaaie gespog wat deur kunstenaars soos [[Pierneef]] en [[Frans Oerder]] ontwerp is. 'n Ruk lank het dit 'n hoë letterkundige standaard gehandhaaf en bydraes van die voorste Afrikaanse skrywers en digters. Onder hulle het [[Jan F. Celliers]], [[Louis Leipoldt]], [[Leon Maré]] en [[Jochem van Bruggen]] getel. Die eerste gedig van [[Toon van den Heever]] het in ''Die Brandwag'' verskyn, naamlik ''In die Hoëveld'', die Afrikaanse verwerking van ''De Mynwerker'', wat in die Joernaal van die Ermelo-Hoërskool se Jongensklub in 1913 opgeneem is. Vanaf Maart 1920 het ''Die Banier'' as maandblad oor die wetenskap en letterkunde saam met ''Die Brandwag'' verskyn. Nadat ''Die Brandwag'' self tot niet gegaan het, het ''Die Banier'' nog enkele jare lank op sy eie voortbestaan.
[[Lêer:Die Nuwe Brandwag.jpg|thumb|270px|regs|''Die Nuwe Brandwag'' se vierde nommer van sy eerste jaargang in 1929. Die buiteblad is waarskynlik deur mederedakteur [[Pierneef]] ontwerp.]]
 
== ''Die Brandwag'' (1937-1965) ==
Die groeiende gewildheid van die bylaag tot ''[[Die Vaderland]]'' het die bestuur laat besluit om dit reeds van September 1937 as 'n selfstandige weekblad te laat verskyn. As sodanig het dit geleidelik bekendheid verwerf danksy die knap manne wat as redakteurs gedien het en die talentvolle medewerkers en bydraers, bykans almal ontluikende skrywers van formaat wat die Afrikaanse letterkunde mettertyd sou verryk en by die Afrikaanse publiek in al groter getalle 'n besondere leeslus sou wek. Die eerste redakteur van ''Die Brandwag'' was [[Otto Schwellnus]]. Van die eerste medewerkers wat later groot bekendheid sou verwerf, was onder meer Ella van Heerden, vrou van die hoofredakteur van ''[[Die Vaderland]]'', [[Elisabeth Eybers]], [[Uys Krige]] en S. Ign. Mocke.
 
Baie jare lank was ''Die Brandwag'' 'n gewilde huisvriend van duisende lesers oor die hele land as weekblad van die Afrikaanse Pers Beperk en daarna van die [[Afrikaanse Pers (1962) Beperk]]. Na die eerste drie redakteurs kom [[Dirk Richard]] in Oktober 1954 en neem die leisels oor. (Hy was sedert 1962 die hoofredakteur van ''[[Dagbreek (Sondagkoerant)|Dagbreek en Landstem]]''). Ná Richard kom agtereenvolgens I.D. van der Walt, At de Beer, wat in 1968 nuusredakteur sou word van ''[[Hoofstad]]'', die Afrikaanse middagblad in Pretoria, Jan Breytenbach, wat vroeër diens gedoen het in die redaksie van ''[[Rooi Rose]]'', en uiteindelik van 1961 tot [[24 September]] [[1965]] weer I.D. van der Walt.
 
== Staking ==
[[Beeld:Marius Jooste.jpg|duimnael|links|180px|[[Marius Jooste]].]]
[[Beeld:Brandwag 15 Maart 1946.JPG|regs|duimnael|270px|Die voorblad van ''Die Brandwag'' van [[15 Maart]] [[1946]].]]
''Fleur'' was in grootte nie die portuur van ''Die Brandwag'' op sy dag nie, maar hy het ruimskoots daarvoor vergoed in inhoud en tipografiese voortreflikheid.
 
== Opvolgers ==
Van 1971 af verskyn daar in [[Johannesburg]] weer eens 'n weekblad met die naam ''Die Brandwag'' waarvan die redakteur Johan Fourie was en die sirkulasie in 1975 68 412. Dit is nie bekend wanneer dié tydskrif gestaak is nie en ook nie wanneer 'n [[Kaapstad|Kaapse]] ''Die Brandwag'', wat ses maal per jaar verskyn het, die eerste keer sy buiging gemaak het nie. Die redakteur was M. Heine en die sirkulasie van Januarie tot Junie 1975 52 841. Dit is uitgegee deur Brandwagpers (Edms.) Bpk.
 
== Bronne ==
* ''Africa South of the Sahara 1975''. 1975. London: Europa Publications Limited.
* Botha, F.M. (red.). 1976. ''Advertising & Press Annual of Africa 1976''. Cape Town and Johannesburg: National Publishing Company (Pty) Ltd.
411 783

wysigings

Navigasie-keuseskerm