Gaan na inhoud

Sultanaat Delhi

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
سلطنت دهلی
Salṭanat-i-Dehlī (Persies)
सल्तनत दिल्ली
Saltanat Dillī (Hindi)
Sultanaat Delhi
1206–1526 →

Flag of Sultanaat Delhi
Vlag

Ligging of Sultanaat Delhi
Ligging of Sultanaat Delhi
Uitbreiding van die Sultanaat Delhi onder sy dinastieë
Hoofstad Lahore (1206–1210)
Badayun (1210–1214)
Delhi (1214–1327; 1334–1506)
Daulatabad (1327–1334)
Agra (1506–1526)
Taal/Tale Ou-Hindi,[1][2] Persies[3]
Godsdiens Staatsgodsdiens: Islam
Ander: Hindoeïsme (meerderheid), Djainisme, Boeddhisme, Christendom, Sikhisme, Zoroastrisme
Regering Monargie
Sultan
 - 1206–1210 Qutb ud-Din Aibak (eerste)
 - 1517–1526 Ibrahim Khan Lodi (laaste)
Wetgewer Korps van Veertig (1211–1266)
Historiese tydperk Middeleeue
 - Onafhanklikheid[4]25 Junie 1206
 - Khalji-rewolusie1 Februarie–13 Junie 1290
 - Slag van Lahrawat6 September 1320
 - Plundering van Delhi17–20 Desember 1398
 - Slag van Panipat21 April 1526
Oppervlakte
 - 1250[5]1 300 000 km2
501 933 sq mi
 - 1300[5]1 500 000 km2
579 153 sq mi
 - 1312[6]3 200 000 km2
1 235 527 sq mi
 - 1350[5]2 800 000 km2
1 081 086 sq mi
Geldeenheid Taka

Die Sultanaat Delhi (Persies: سلطنت دهلی, Salṭanat-i-Dehlī; Hindi: सल्तनत दिल्ली, Saltanat Dillī) was 'n laat-Middeleeuse ryk wat hoofsaaklik gebaseer was in Delhi en vir meer as twee eeue groot dele van die Indiese subkontinent oorheers het.[7][8][9] Die sultanaat is gestig in 1206 op die vorige Ghuride-gebiede in Indië. Die sultanaat se geskiedenis word oor die algemeen ingedeel in vyf dinastieë: Mameluk (1206–1290), Khalji (1290–1320), Tughluq (1320–1414), Sayyide (1414–1451) en Lodi (1451–1526). Dit het oor groot dele van die huidige lande Indië, Pakistan, Bangladesj, asook enkele dele van Suid-Nepal gestrek.[10]

Die Qutb Minar (links, begin omstreeks 1200) langs die Alai Darwaza-poortgebou (1311); Qutb Minar-kompleks in Delhi
Die graf van Shah Rukn-e-Alam in Multan, opgerig onder Ghiyas-ud-Din Tughluq in 1320

Die Sultanaat Delhi is gestig deur die Ghurid-veroweraar Muhammad Ghowri, wat die Rajput-konfederasie onder die Ajmer-leier Prithviraj Chauhan tydens die Tweede Slag van Tarain in 1192 verslaan het in 'n omkering van die eerste Slag van Tarain.[11] As 'n opvolgerstaat van die Ghurid-dinastie was die Sultanaat Delhi oorspronklik een van verskeie vorstedomme wat deur slawe-generaals van Muhammad Ghori geregeer is, waaronder Taj al-Din Yildiz, Qutb ud-Din Aibak, Bahauddin Tughril en Nasir ad-Din Qabacha, wat die Ghurid-gebiede geërf en onder mekaar verdeel het.[12] Onder die Khalji- en Tughlaq-heerskappy het 'n nuwe golf van vinnige en voortdurende Moslem-veroweringe diep na Suid-Indië begin.[13][14][15] Die Sultanaat Delhi het uiteindelik onder die Tughlaq-dinastie sy grootste geografiese uitbreiding bereik en onder Muhammad bin Tughluq die grootste deel van die Indiese subkontinent beheer. 'n Groot politieke transformasie het regoor Noord-Indië plaasgevind wat aangewakker is deur die Sentraal-Asiatiese koning Timoer se verwoestende plundering van Delhi in 1398, waarop kort daarna die heropkoms van mededingende, na onafhanklikheid strewende Hindoe-moondhede soos die Vijayanagararyk en die Koninkryk Mewar gevolg het, asook nuwe Moslem-sultanate soos die Bengal en Bahmani wat weggebreek het.[16][17] In 1526 het die Timoeriede-heerser Babur Noord-Indië binnegeval en die Sultanaat verower, waarna dit deur die Mogolryk opgevolg is.

Die stigting van die Sultanaat Delhi het die Indiese subkontinent nouer met internasionale en multikulturele Islamitiese sosiale en ekonomiese netwerke verweef,[18] wat duidelik geword het in die ontwikkeling van die Hindoestani-taal[19] en die Indo-Islamitiese argitektuur.[20][21] Dit was ook een van min magte wat aanvalle deur die Mongole (deur die Tsjagatai-khanaat) gekeer het[22] en een van min Islamitiese ryke met 'n vroulike heerser: Razia Sultan (1236–1240).[23] Daar was geen massa-gedwonge bekering van Hindoes, Boeddhiste of ander Dharmiese gelowiges nie en Hindoe-amptenare en vasalle is geredelik aanvaar.[8] Daar was egter ook gevalle soos Muhammad Khilji se anneksasies wat gebaard gegaan het met grootskaalse ontheiligings van Hindoe- en Boeddhistiese tempels en die vernietiging van universiteite en biblioteke.[8][24][25][26] Mongoolse strooptogte in Wes- en Sentraal-Asië het tot eeue se migrasie van vlugtende soldate, intelligentsia, mistici, handelaars, kunstenaars en ambagslui uit hierdie gebiede na die Indiese subkontinent gelei, waarmee die Islamitiese kultuur in Indië gevestig is.[27][28]

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. ↑ (en) Eaton, Richard Maxwell (2015). The Sufis of Bijapur, 1300–1700: Social Roles of Sufis in Medieval India. Princeton University Press. pp. 41–42. ISBN 978-1-4008-6815-5.
  2. ↑ (en) Alam, Muzaffar (1998). "The pursuit of Persian: Language in Mughal Politics". Modern Asian Studies. 32 (2). Cambridge University Press: 317–349. doi:10.1017/s0026749x98002947. S2CID 146630389.
  3. ↑ (en) "Arabic and Persian Epigraphical Studies – Archaeological Survey of India". asi.nic.in. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 29 September 2011. Besoek op 29 Januarie 2018.
  4. ↑ (en) Jackson, Peter (2003). The Delhi Sultanate: A Political and Military History. Cambridge University Press. p. 28. ISBN 978-0-521-54329-3.
  5. 1 2 3 (en) Size and Duration of Empires: Systematics of Size"
  6. ↑ (en) Turchin, Peter; Adams, Jonathan M.; Hall, Thomas D. (Desember 2006). East-West Orientation of Historical Empires Geargiveer 17 Mei 2016 op Wayback Machine" (PDF). Journal of World-Systems Research. 12 (2): 222-223. 1076-156X. Geargiveer (PDF) vanaf die oorspronklike op 7 Julie 2020. Besoek op 7 Julie 2020.
  7. ↑ (en) Shally-Jensen, Michael; Vivian, Anthony (2022). A Cultural Encyclopedia of Lost Cities and Civilizations. ABC-CLIO. p. 171. ISBN 978-1-4408-7311-9.
  8. 1 2 3 (en) "Delhi sultanate". Encyclopædia Britannica. Besoek op 17 April 2026.
  9. ↑ (en) A. Schimmel, Islam in the Indian Subcontinent, Leiden, 1980
  10. ↑ (en) Chapman, Graham (2016) [1990]. "Religious vs. regional determinism: India, Pakistan and Bangladesh as inheritors of empire". In Chisholm, Michael; Smith, David M. (reds.). Shared Space – Divided Space: Essays on Conflict and Territorial Organization. Routledge. pp. 106–134. ISBN 978-1-317-35837-4.
  11. ↑ (en) Bose, Sugata; Jalal, Ayesha (2004). "Modern South Asia: History, Culture, Political Economy". Psychology Press. p. 21. ISBN 978-0-415-30786-4.
  12. ↑ (en) K. A. Nizami (1992). "A Comprehensive History of India: The Delhi Sultanat (A.D. 1206–1526)" (2de uitg.). The Indian History Congress / People's Publishing House. p. 198.
  13. ↑ (en) Mahajan (2007). "History of Medieval India". Chand. p. 121. ISBN 9788121903646.
  14. ↑ (en) Sugata Bose, Ayesha Jalal (1998). "Modern South Asia: History, Culture, Political Economy". Psychology Press. p. 28. ISBN 978-0-415-16952-3.
  15. ↑ (en) M.S. Ahluwalia (1999). "Rajput Muslim Relations (1200–1526 A.D.)". In Shyam Singh Ratnawat; Krishna Gopal Sharma (reds.). History and Culture of Rajasthan (From Earliest Times upto 1956 A.D.). Centre for Rajasthan Studies, University of Rajasthan. p. 135. OCLC 264960720.
  16. ↑ (en) Hermann Kulke, Dietmar Rothermund (1998). A History of India (3de uitg.). Routledge. p. 187-190. ISBN 0-415-15482-0.
  17. ↑ (en) Smith, Vincent Arthur (1920). The Oxford History of India: From the Earliest Times to the End of 1911. Clarendon Press. p. 218.
  18. ↑ (en) Asher, C. B.; Talbot, C. (1 Januarie 2008). India Before Europe (1ste uitg.). Cambridge University Press. p. 50-52. ISBN 978-0-521-51750-8.
  19. ↑ (en) Keith Brown; Sarah Ogilvie (2008), Concise Encyclopedia of Languages of the World, Elsevier, ISBN 978-0-08-087774-7, https://books.google.com/books?id=F2SRqDzB50wC
  20. ↑ (en) A. Welch, "Architectural Patronage and the Past: The Tughluq Sultans of India", Muqarnas 10, 1993, Brill Publishers, bl. 311-322.
  21. ↑ (en) J. A. Page, Guide to the Qutb, Delhi, Kolkata, 1927, bl. 2-7.
  22. ↑ (en) Pradeep Barua The State at War in South Asia, ISBN 978-0803213449, bl. 29-30.
  23. ↑ (en) Bowering et al., The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought, ISBN 978-0691134840, Princeton University Press
  24. ↑ (en) Gul en Khan (2008) "Growth and Development of Oriental Libraries in India", Library Philosophy and Practice, Universiteit van Nebraska–Lincoln
  25. ↑ (en) Richard Eaton (September 2000). "Temple Desecration and Indo-Muslim States". Journal of Islamic Studies. 11 (3): 283–319. doi:10.1093/jis/11.3.283.
  26. ↑ (en) Jackson, Peter (2000). The Delhi Sultanate: a political and military history. Cambridge studies in Islamic civilization (Reprint uitg.). Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-54329-3.
  27. ↑ (en) Ludden, David (2002), India And South Asia: A Short History, Oxford: Oneworld, pp. xii, 306, ISBN 978-1-85168-237-9 page=67
  28. ↑ (en) Asher, C. B.; Talbot, C. (1 Januarie 2008). India Before Europe (1ste uitg.). Cambridge University Press. p. 50-51. ISBN 978-0-521-51750-8.

Eksterne skakels

[wysig | wysig bron]
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Sultanaat_Delhi&oldid=2894693"