Tuisonderwys

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Kinders word tuis onderrig.
'n Moeder besig om haar kroos te onderrig.

Tuisonderwys of tuisonderrig is wanneer kinders hulle onderwys by hulle eie huis ontvang.

Tuisonderwys in Suid-Afrika[wysig | wysig bron]

Tuisonderwys (wat dikwels ook tuisonderrig genoem word) was onwettig in die vorige politieke bedeling, maar is sedert 1996 deur die SA Skolewet erken. Sedertdien het tuisonderwys eksponensieel gegroei.

Die hoofmomente in die geskiedenis van tuisonderwys in Suid-Afrika word hieronder beskryf. Baie van die inhoud is afkomstig van primêre bronne en was nog nie voorheen gedokumenteer nie.

1868 : Dr. Andrew Murray, in Bloemfontein gestasioneer, was die enigste NG-predikant in die hele Vrystaat en Transvaal. Hy moes die twee republieke deurreis om mense te doop, katkiseer en trou. Dr. Murray het verskeie kere sy verbasing aangeteken dat hy baie selde 'n jongmens teëgekom het wat nie bekwaam kon lees, skryf en reken nie, ten spyte daarvan dat daar nie een enkele skool in die gebied was nie. Trekboere aan die Noord-Oosgrens van die Kaapkolonie in die agtiende eeu het geen skole, onderwysers of predikante gehad het nie. Nogtans was geletterdheid amper universeel.

1900 + : Staatskole word toenemend ingevoer en die vryheid van tuisonderwys word toenemend ingeperk.

1992 : Die Vereniging vir Tuisonderwys word gestig.

1993 : Op 14 Des. word André en Bokkie Meintjies gevangenskap opgelê omdat hulle kinders nie skool bygewoon het nie. André Meintjies ontvang ’n vonnis van 2 jaar en Bokkie Meintjies ’n vonnis van 1 jaar in afsonderlike tronke in Johannesburg, na hofsake wat amper vyf jaar geduur het. Hul drie kinders is in ’n weeshuis in die Oos-Kaap geplaas sodat die kinders nie hul ouers in die tronk kon besoek nie. Daar was ook ander ouers wat opgeskorte vonnisse gekry het op voorwaarde dat hulle hul kinders na 'n skool stuur. Tot vandag toe nog het hierdie ouers kriminele rekords.

1994 : ’n Veldtog word geloods deur die Vereniging vir Tuisonderwys saam met die Home School Legal Defense Association (HSLDA) van die VSA wat daartoe lei dat André en Bokkie Meintjies vrygelaat word. Die Meintjies egpaar is ongeveer 6 maande later vrygelaat onder die algemene amnestie vir gevangenes wat met die inwerkingtreding van die nuwe grondwet gepaard gegaan het.

1995 : Konsepwetgewing word vrygestel waarvolgens tuisonderwys verbode sal wees in Suid-Afrika. Dit lei daartoe dat ’n veldtog van stapel gestuur word deur tuisskoolleiers soos Leendert van Oostrum, Graham Shortridge en Kate Durham saam met die HSLDA. Duisende tuisskolers in die VSA skryf briewe aan die Suid-Afrikaanse ambassade in die VSA.

1996 : In November van hierdie jaar word die SA Skolewet afgekondig, waarin tuisonderwys erken word. In Desember daardie selfde jaar word die nuwe grondwet vir Suid-Afrika aanvaar. Hierdie grondwet versterk die regstatus van tuisonderwys nog meer.

1998 : Die Pestalozzi Trust word in opdrag van die algemene vergadering van die Vereniging vir Tuisonderwys gestig om te dien as regsfonds om die vryheid van tuisonderwys te bewaar en te bevorder.

1999 : Min. Kader Asmal vaardig die nasionale beleid oor die registrasie van tuisleerders uit, waarin die insette van beide die tuisskoolkontingent en die provinsiale onderwysdepartemente geïgnoreer word. Die Pestalozzi Trust adviseer tuisskolers dat die beleid in vele opsigte strydig is met die SA Skolewet en nie afdwingbaar is nie.

2001 : Die Grondwetlike Hof bevestig in die saak teen Harris dat beleidsbepalings soos die beleid oor die registrasie van tuisleerders nie op leerders afgedwing mag word nie.

2001 : In Februarie 2001 het die polisie, vergesel van die media, by Doddie Kleynhans se huis opgedaag met opdrag om haar te arresteer. Binne drie minute nadat die polisie by haar huis stilgehou het, het die Pestalozzi Trust 'n prokureur op die lyn gehad na die senior polisie-offisier op die toneel. Die prokureur het dit vir die polisie duidelik gemaak dat die kwessie nie 'n arrestasie regverdig nie, en dat dit heeltemal voldoende is om haar net te waarsku dat 'n aanklag teen haar ondersoek word. Dit is toe so gedoen, en Beeld het die volgende dag 'n voorbladberig oor die saak gedra. Die plakkate teen die lamppale het gelui "Staat vs Ma". Weens groot druk van die onderwysminister se kantoor het die aanklaers nooit die saak gesluit nie, maar ook nie oorgegaan tot vervolging nie. Tot die dag van haar dood het Doddie onder die wolk van moontlike vervolging geleef.

2002 : Die Pestalozzi Trust organiseer ’n veldtog teen die aanvaarding na die Hersiene Nasionale Kurriulum, wat verpligtend sou wees vir staatskole, privaatskole en tuisonderwys. In hierdie kurrikulum word kinders op allerlei manier gedwing om die Intergeloof godsdiens te onderskryf. Aan die einde van die veldtog word ’n betoging gehou in Kaapstad en op Kerkplein in Pretoria.

2004 : Die Gauteng Departement van Onderwys reël ’n reeks vergaderings waarin hulle probeer om ouers te intimideer om te registreer en aan ’n verskeidenheid onregmatige vereistes te voldoen. Verteenwoordigers van die Pestalozzi Trust en die Vereniging vir Tuisonderwys het al die vergaderings bygewoon.

2007 : Ter ondersteuning van die vervolging van tuisskolers in Duitsland hou die Vereniging vir Tuisonderwys ’n betoging by die Deutsche Schule in Pretoria om die Duitse gemeenskap bewus te maak van hierdie vervolging.

2008 : Nuwe regulasies oor die administrasie van matriek word gepromulgeer, waarvolgens leerders Gr. 10 en Gr. 11 moet slaag om toegelaat te word om die Gr. 12 eksamen te skryf. In die verlede was dit moontlik vir 'n tuisleerder om binne minder as 'n jaar, vir ongeveer R1000 'n matriek te verwerf. Met die nuwe regulasies gaan dit minstens 3 jaar neem, teen 'n koste van ongeveer R30 000.

2010 : Die Vereniging vir Tuisonderwys webwerf van die Vereniging vir Tuisonderwys word geloods. Hierdie webwerf het sedertdien gegroei tot die mees omvattende onafhanklike webwerf oor tuisonderwys in Suid-Afrika. Tuisonderwys Ekspo's word al hoe meer algemeen. Sedert hierdie jaar is daar jaarliks Ekspo's in Johannesburg, Kaapstad, Durban en George.

  • Aug : Die Wes-Kaapse Onderwysdepartement (WKOD) publiseer 'n kennisgewing in koerante waarin voorgeskryf word dat ouers voor 30 Sept. van die jaar waarin hulle wil tuisonderwys gee moet aansoek doen en waarvolgens die kurrikulum in lyn met die Nasionale Kurrikulum Verklaring moet wees. As reaksie hierop het die Vereniging vir Tuisonderwys en die Pestalozzi Trust briewe aan die WKOD geskryf. 'n Afvaardiging van die Vereniging vir Tuisonderwys, die Pestalozzi Trust en die Cape Home Educators het ook 'n vergadering gehad met amptenare van die WKOD waarin die probleme van die kennisgewing verduidelik is.

2011 : In ’n hofsaak tussen die BCVO en die Minister van Onderwys maak regter Cynthia Pretorius die opmerking dat die nasionale kurrikulum nie bindend is op onafhanklike skole en ouers wat tuisonderwys gee nie.

  • In die sensus van 2011 is daar vir die eerste keer ’n vraag oor tuisonderwys (vraag P-18) in die sensus vraelys ingevoer. In die vraag oor watter soort opvoedkundige instelling bygewoon word, was daar ’n opsie om tuisonderwys te kies. Volgens die uitslae is daar 56 857 leerders wat tuisonderrig ontvang in Suid-Afrika.

2012 : Tuisonderwys word bespreek in die parlement.

  • 7 Aug : In 'n vergadering van die portefeulje-kommiteevergadering op 7 Augustus word vermeld dat die Departement van Onderwys besig is met 'n nuwe beleid vir tuisonderwys.
  • 8 Aug : Die Wes-Kaapse Onderwysdepartement (WKOD) publiseer dieselfde kennisgewing as 2010 [1] in plaaslike koerante. Die Vereniging vir Tuisonderwys reageer met briewe aan plaaslike koerante, wat in 'n aantal koerante geplaas is.[2]
  • 6 Sep : Me. Cherylynn Dudley (ACDP) vra in die parlement aan die Minister van Basiese Onderwys wanneer hierdie beleid vrygestel gaan word en wat die inhoud gaan wees.
  • 11 Sep : Die minister antwoord dat die beleid in April/Mei 2013 beskikbaar gaan wees, aangesien die departement deur 'n uitvoerige proses van konsultasie moet gaan.

2013 : Volgens die uitslae van die 2012 sensus is daar ongeveer 57 000 tuisleerders in Suid-Afrika. As hierdie leerders in skole gehuisves sou word, sou daar 130 skole nodig wees en 2000 onderwysers. Tans bespaar tuisskoolouers die staat ongeveer R700 miljoen rand per jaar, aangesien die staat nie betaal vir die opvoeding van hierdie kinders nie.

  • 7 Mei : Die Vereniging vir Tuisonderwys skryf 'n brief aan Me. Cherylynn Dudley (ACDP) en versoek haar om aan die minister te vra wie gekonsulteer is tydens die "uitvoerige proses van konsultasie" waardeur die Departement van Basiese Onderwys besig is om te gaan.
  • 12 Aug : Me. Cherylynn Dudley (ACDP) vra aan die Minister van Basiese Onderwys watter partye gekonsulteer is tydens die proses van uitvoerige konsultasie waarna die minister verwys het.
  • 2 Sep : Die minister antwoord die vraag en vermeld dat geen tuisonderwysorganisasies geraadpleeg is nie, en dat sy oop is om met sulke organisasies te werk.[3]
  • Nov : Die eerste tuisonderwys App word vrygestel vir Apple en Android. Kliek by www.tuisskolers.org vir meer inligting.

2014 : In sy nuusbrief publiseer die Pestalozzi Trust 'n artikel met die titel "Onweerswolke dreig vir Tuisonderwys"[4]

  • 7 Feb : As reaksie op die antwoord van die Minister van Basiese Onderwys, skryf Cape Home Educators 'n brief aan die minister en plaas dit op rekord dat hulle tuisskoolgesinne in die Wes-Kaap verteenwoordig. 'n Kopie van hierdie brief word gestuur aan die Wes-Kaapse Onderwysdepartement.
  • 11 Feb : Die Wes-Kaapse Departement van Onderwys (WKOD) antwoord die brief van Cape Home Educators en stuur 'n afskrif van die voorgestelde beleid oor tuisonderwys van die WKOD. Volgens die antwoord is die WKOD in die proses om die beleid te finaliseer. Kommentaar kan gelewer word voor 1 Maart.[5] Die voorgestelde beleid word wyd versprei onder tuisskolers.
  • 12 Feb : Groot hoeveelhede tuisskoolouers skryf briewe aan die DA raadslid in hulle omgewing om protes aan te teken teen die voorgestelde beleid oor tuisonderwys, aangesien die WKOD onder die regering van die DA is.
  • 12 Feb : Leendert van Oostrum publiseer 'n Feitestaat [6] oor die beoogde beleid oor tuisonderwys van die WKOD.
  • 13 Feb : Die Wes-Kaapse minister van onderwys, min. Donald Grant antwoord op 'n navraag van 'n DA raadslid soos volg : [7] : "As you are now aware the WCED has circulated draft regulations for comment. There are sound reasons for regulation given the new CAPS and SBA requirements. The draft is simply out for comment and that is what the WCED requires – comment. Please request those who are up in arms to communicate their objections as requested to the WCED. The WCED in turn will collate all the objections and provide feedback to the Ministry."
  • 13 Feb : As reaksie op die opmerking van min. Donald Grant skryf Pestalozzi Trust 'n brief aan die minister om te verduidelik waarom tuisskool tereg ontsteld kan wees oor die beleid van die WKOD [8].
  • 14 Feb : Clive Roos van die WKOD versprei 'n kennisgewing waarvolgens die beleid van die WKOD teruggetrek word : "The document currently in circulation on Home Schooling has no formal status. It has not been seen by the Minister, the Head of Education or any formal structure within the WCED. The document has been withdrawn with immediate effect by the Head of Education and the WCED apologises unreservedly for any concerns which its appearance has caused."
  • 4 Mar : Die Wes-Kaapse Onderwysdepartement plaas weer dieselfde kennisgewing oor tuisonderwys in koerante. In die verlede is die kennisgewing slegs in plaaslike koerante geplaas, maar hierdie keer was dit ook in groot koerante soos Die Burger geplaas.[9]
  • Apr : Die eerste uitgawe van 'n nasionale tuisonderwystydskrif word vrygestel met die naam "Learning @ Home". Weens 'n behoefte aan so 'n tydskrif is die nuusbrief van die Cape Home Educators uitgebrei tot 'n nasionale tydskrif. Die tydskrif verskyn kwartaalliks en kan gratis afgelaai word in elektroniese formaat.[10]
  • 11 Aug : Die Pestalozzi Trust ontvang 'n antwoord van Donald Grant, voormalige minister van onderwys in die Wes-Kaap, op 'n brief wat die Pestalozzi Trust in 2010 gestuur het. Die antwoord was in 2012 gestuur, maar die Pestalozzi Trust het dit eers in 2014 ontvang.[11] Aangesien tuisskolers onderwys as 'n verantwoordelikheid van ouers beskou, was die slotparagraaf van die brief kommerwekkend vir baie ouers. Dit lui: The provision of education is a state function, and where the state has granted permission in terms of due process as prescribed, it must support and monitor the provision of private education and home education.
  • 9,10 Okt : Tuisonderwys Verenigings van Suid-Afrika, met die Pestalozzi Trust woon vergaderings by met die Departement van Basiese Onderwys (DBO) om nuwe beleid oor tuisonderwys te bespreek. Die verteenwoordigers van die Tuisonderwys Verenigings het die vergaderings as positief ervaar, aangesien hulle genoeg tyd ontvang het om hulle saak te stel. DBO het die insette van die verenigings beskryf as goed nagevors met waardevolle insigte.[12]

2015

Na die vergaderings in Oktober was dit die plan om opvolgvergaderings te hou in Januarie 2015. Soos die datum nadergekom het is die vergadering uitgestel na Februarie 2015, om meer tyd te gee vir die DBO om voor te berei. Twee weke voor die vergadering het die verteenwoordigers wat uitgenooi is versoek om die agenda en werksdokumente te ontvang. Kort hierna is die uitgenooides in kennis gestel dat die vergadering onbepaald uitgestel is. In middel Junie het die verteenwoordigers weer 'n uitnodiging ontvang na 'n vergadering op die 2de en 3de Julie, met 'n voorgestelde agenda en 'n opgedateerde besprekingsdokument deur dr. Trevor Coombe. Die verteenwoordigers was verras met die opgedateerde besprekingsdokument. Hierdie dokument het bevestig dat die DBO inderdaad gewillig was om tuisonderwys beter te verstaan, aangesien die dokument heelwat paradigma veranderings bevat het sedert die vorige besprekingsdokument van Oktober 2014. In die voorbereiding vir die vergadering is die agenda 'n paar keer verander. Die Vereniging vir Tuisonderwys het dit reggekry om 90 minute van die agenda te reserveer vir die vertoning van die dokumentere film oor tuisonderwys “Class Dismissed”.

  • April : The Doe gesin (naam is verander) in KwaZulu-Natal is uitmekaargeskeur. Die kinderhof het bevel gegee dat die drie kinders van hulle ouers verwyder moet word en in die sorg van hulle grootouers geplaas moet word.[13] Die enigste rede wat deur die hof en die maatskaplike werkers aangevoer is, is dat die kinders nie skool bygewoon het nie. Die saak het baie ooreenkomste met die saak van Domenic Johansonn in Swede [14]
  • 2,3 Julie : Die tweede vergadering tussen tuisskool verteenwoordigers en die Departement van Basiese Onderwys het op 2 en 3 Julie plaasgevind. Die tuisskool verteenwoordigers was bemoedig deur die paradigma veranderings wat die DBO gemaak het.[15]
  • Oktober - Des : Die werkgroep was geskeduleer om van Oktober tot Maart te vergader. Die individue is uitgenooi om deel te wees van die werkgroep. Die eerste vergadering was bygewoon deur Leendert van Oostrum en Joy Leavesley. Bouwe van der Eems, die derde persoon wat uitgenooi is, was nie in staat om op kort kennisgewing vanaf Kaapstad te reis nie. Dit was vanaf die begin duidelik dat daar ʼn ander gees geheers het by die werkgroep. In sy opening het die voorsitter, dr. Simelane opgemerk dat kinders aan die staat behoort. Hy het ook aangekondig dat al die deelnemers nie hulle eie belangegroepe verteenwoordig nie, maar die Departement van Basiese Onderwys. Dit was gou duidelik dat die beleid wat geskryf sou word geensins ooreen sou stem met die eerste twee konsultasievergaderings nie. Die taak van die werkgroep was om ʼn beleid te skryf wat ooreenstem met die oorspronklike doelwit van die onderwysminister, naamlik om tuisonderwys in lyn te bring met die “formele onderwysstelsel”. Dit was duidelik dat die teenwoordigheid van die tuisskolers slegs daar was om die persepsie te skep dat die tuisskolers die beleid van die Departement ondersteun, sonder om van hulle insette kennis te neem. Gedurende die tweede dag het Leendert van Oostrum en Joy Leavesley onttrek uit die werkgroep, maar wel aangedui dat hulle bereid was om op versoek insette te lewer. Slegs een van die uitgenooides het nog nie onttrek nie, naamlik Bouwe van der Eems. Hy was ook nie in staat om die tweede vergadering by te woon nie, maar Karin van Oostrum van die Petalozzi Trust het in sy plek gegaan. Karin se indruk van die tweede vergadering was dieselfde as die wat die eerste vergadering bygewoon het. Voor die derde vergadering het sy ook onttrek.

Hofsaak in KZN (Sep - Des)

In April is die kinders van die Doe gesin (werklike name teruggehou) in Kwazulu Natal van hulle ouers weggeneem deur maatskaplike werkers slegs omdat hulle nie skool bygewoon het nie. Die redes wat aan die hof voorgelê was, was dat die kinders nie skool bygewoon het nie en deur hulle ouers geïndoktrineer is in hulle godsdienstige oortuigings. Hierna het die Pestalozzi Trust betrokke geraak.

In Desember is die drie oudste kinders (waarvan die jongste 3 jaar oud was) permanent teruggeplaas in die sorg van hulle ouers deur die kinderhof, en die hof het al die vorige hofbevele ter syde gestel. Die hof het ook geweier om aanbevelings van maatskaplike werkers en ander “belanghebbers” te aanvaar waarvolgens die tuisonderwys vir ʼn jaar deur die maatskaplike werker gemonitor moet word. Die hof het ook opgemerk dat daar niks verkeerd is daarmee dat ouers hulle eie waardes aan kinders oordra nie aangesien so ʼn opvoeding beter mense van die kinders maak. Verder het die hof dit ook duidelik gemaak dat hierdie saak nooit voor die hof moes gedien het nie.

2016

Global Homeschool Conference

In Maart 2016 het die Global Home Education Conference (GHEC) plaasgevind in Rio de Janeiro. Die Pestalozzi Trust het drie trustees gestuur om die konferensie by te woon in Brasilië.

Afsterwe van Leendert van Oostrum

In Oktober 2016 het die Pestalozzi Trust aangekondig dat die stigter en voorsitter, Leendert van Oostrum afgesterwe het. Kliek hier vir ‘n oorsig van sy lewe. Dit was ‘n groot verlies vir die Pestalozzi Trust. Die trustees van die Pestalozzi Trust beskou die voortbestaan van die trust egter as essensieel vir die voortgesette bestaan van tuisonderwys in Suid-Afrika en is vasbeslote om toe te sien dat trust voortgaan met sy bedrywighede en sy invloed uitbrei. Na die afsterwe van Leendert van Oostrum het die trustees besluit dat die drie trustees die gaping moet opvul wat Leendert se afsterwe gelaat het. Mnr. Bouwe van der Eems was aangestel as voorsitter, mev. Karin van Oostrum as bestuurder en advokaat André William as regsadviseur.

Verwysings[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]