U.M. Gerryts

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search


Ulrich Gerryts (*9 Oktober 1907, Noordhoek – † 22 Julie 1994, Stellenbosch[1]) was ’n Afrikaanse skrywer van kinder- en jeugverhale. Hy publiseer ook 'n groot aantal kinderversies gedurende sy loopbaan en skryf ook handboeke vir laerskool kinders.

Lewe en werk[wysig | wysig bron]

Herkoms en vroeë lewe[wysig | wysig bron]

Ulrich Melanchton Gerryts is op 9 Oktober 1907 in Noordhoek in die Kaap gebore as die jongste van sestien kinders van ’n groenteboer. Sy vader is Egbert Daniël Johannes Gerryts en sy moeder is Maria Aletta Fredrika Lötter.[1] Wanneer hy nege jaar oud is, verhuis die gesin na Kuilsrivier, waar hulle die groenteboerdery voortsit. Wanneer hy in standerd ses op die Laerskool Kuilsrivier is, word Nederlands as voertaal met Afrikaans vervang en begin hy dit makliker vind om te skryf. Hy matrikuleer aan Stellenbosch Boys High (wat later die Paul Roos Gimnasium word) en studeer dan verder aan die Universiteit van Stellenbosch, waar hy in 1932 ’n B.A.-graad en in 1933 ’n Senior Onderwysdiploma verwerf.

Loopbaan en verdere studie[wysig | wysig bron]

In die depressietyd is werk skaars en hy aanvaar noodgedwonge ’n onderwyspos in die Transvaal, waar hy vir die res van sy loopbaan in die onderwys staan. In 1946 behaal hy met lof sy M.A.-graad aan die Potchefstroomse Universiteitskollege met ’n verhandeling oor Die poësie van Elisabeth Eybers: ’n voorbeeld van die vroulike in die poësie. Die laaste vyftien jaar van sy werkslewe is hy dosent aan die Heidelbergse Onderwyskollege.

Persoonlike lewe en sterfte[wysig | wysig bron]

Hy is eers met Gezina Susanna Human getroud en hulle het drie dogters, Gerita Johanna, Ulreen Hester en Idel Maria. Wanneer sy hom ontval trou hy in 1976 met Rita Elferink. Na sy aftrede boer hy op ’n wingerdplasie buite Stellenbosch en skryf veral jeugboeke.[2]

Hy is op 14 Julie 1994 in ’n ernstige motorongeluk buite Stellenbosch betrokke en sterf dan op 22 Julie 1994 aan die kopbeserings wat hy opgedoen het.[2]

Skryfwerk[wysig | wysig bron]

Digkuns[wysig | wysig bron]

Van sy kinderverse word in die versamelbundel Nuwe klein verseboek opgeneem.

In Versepret neem hy benewens sy eie versies die werk van sewe ander digters op en publiseer dan sy eie bundel kinderversies Dassie se jassie en ander rympies vir kleuters.

Sy gedigte verskyn in Tydskrif vir Letterkunde en word in verskeie versamelbundels opgeneem, insluitende “Kleuterverseboek”, “Nuwe Kleuterverseboek” en Nuwe Kleinverseboek.

Kurt Baumann se gedigte verwerk hy in Afrikaans as Woudkonsert.

Handboeke[wysig | wysig bron]

As onderwyser skryf hy verskeie handboeke vir gebruik op skool, soos Onderrig van poësie op laerskool en Skone klanke: Standerds 1-4, Herbewerking Bloemlesing-reeks.

Drama[wysig | wysig bron]

Hy skryf die drama Na vyftig jaar spesifiek vir die Voortrekkerbeweging en sluit ook ander toneelstukkies in die bundel in.

Hy vertaal Maria Stuart van Friedrich Schiller van Duits na Afrikaans en saam met Rita Elferink vertaal hy ook die drama Die marionette van Hans-Ulrich Nichau vanuit die Duits na Afrikaans.[3]

Prosa[wysig | wysig bron]

Die jeugverhaal Die Dassiebergspan[4] vertel van vier seuns (twee wit en twee swart) wat ’n plan prakseer om vlermuismis uit die grot wat verbode terrein vir kinders is, te haal. Daarmee wil hulle geld insamel sodat die wit seuns elk ’n perd kan kry en die swart seuns ’n wa met bokke en kitaar.

Publikasies[wysig | wysig bron]

Werke wat uit sy pen verskyn sluit in:[5]

Jaar Publikasies
1936 Sonseuntjies
1937 Na vyftig jaar en ander toneelstukkies vir Voortrekkers
1961 Onderrig van poësie in die laerskool
1964 Skone klanke: Standerds 1-4, Herbewerking Bloemlesing-reeks
1970 Die Alibama van Blouhoek
1971 Versepret
1972 Waterspore in die son
1975 Rietland se nuwe prinsessie
1976 Die Dassiebergspan
1977 Dassie se jassie en ander rympies vir kleuters
Vertaling
1981 Woudkonsert – Kurt Baumann

Wetenswaardig[wysig | wysig bron]

In HAUM. Stellenbosse Galery. HAUM-Uitgewers Kaapstad en Pretoria 1974, word Gerryts se geboortedatum aangegee as 9 Oktober 1907, maar die Geni-webwerf (https://www.geni.com/people/Ulrich-Gerryts/6000000037997375299) gee dit aan as 29 Oktober 1907. Dit is nie duidelik watter een korrek is nie.

Bronnelys[wysig | wysig bron]

Boeke[wysig | wysig bron]

  • HAUM. Stellenbosse Galery. HAUM-Uitgewers Kaapstad en Pretoria 1974
  • Kannemeyer, J.C. Geskiedenis van die Afrikaanse literatuur 2. Academica, Pretoria, Kaapstad en Johannesburg Eerste uitgawe Eerste druk 1983

Ongepubliseerde dokumente[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]