Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens
Die Verdrag oor die Nie-verspreiding van Kernwapens, algemeen bekend as die Nie-verspreidingsverdrag of NPT (van Non-Proliferation Treaty), is 'n internasionale verdrag waarvan die doel is om die verspreiding van kernwapens en kernwapentegnologie te voorkom, samewerking in die vreedsame gebruik van kernenergie te bevorder, en die doelwit van kernontwapening en algemene en volledige ontwapening te bevorder.[1] Tussen 1965 en 1968 is die verdrag onderhandel deur die Agtien Nasie Komitee oor Ontwapening, 'n Verenigde Nasies-geborgde organisasie gebaseer in Genève, Switserland.
Die verdrag, wat in 1968 vir ondertekening oopgemaak is, het in 1970 in werking getree. Soos deur die teks vereis, het die NPT-partye na vyf-en-twintig jaar in Mei 1995 vergader en ooreengekom om die verdrag onbepaald te verleng.[2] Die verdrag definieer kernwapenstate as dié wat 'n kernploftoestel voor 1967 gebou en getoets het; dit is die Verenigde State (1945), Rusland (1949), die Verenigde Koninkryk (1952), Frankryk (1960) en Volksrepubliek China (1964).
Teen Augustus 2016 het 191 state partye by die verdrag geword. Noord-Korea, wat in 1985 toegetree het, maar nooit aan die vereistes voldoen het nie, het sy onttrekking aan die NPT in 2003 aangekondig – die enigste staat wat dit gedoen het – en sy eerste kerntoets in 2006 uitgevoer.[3] Vier VN-lidstate het die NPT nog nooit aanvaar nie, waarvan drie kernwapens besit of vermoedelik besit: Indië, Israel en Pakistan]. Suid-Afrika het ook ‘n kernwapenvermoë gehad. In die vroeë 1990’s het die land onder president F. W. de Klerk besluit om sy kernwapenarsenaal vrywillig te ontmantel en by die NPT aan te sluit, wat die land die eerste gemaak het om selfontwikkelde kernwapens volledig af te takel.[4] Daarbenewens het Suid-Soedan, wat in 2011 onafhanklik geword het, nog nie aangesluit nie.
Toe die NPT voorgestel is, was daar voorspellings van 25 tot 30 kernwapenstate binne 20 jaar. Verdere nie-verspreidingsinisiatiewe sluit in die uitvoerbeheer van die Kernverskaffersgroep en die verbeterde verifikasiemaatreëls van die Internasionale Atoomenergieagentskap (IAEA) se Bykomende Protokol.
Kritici voer aan dat die NPT nie die verspreiding van kernwapens of die motivering om dit te bekom, kan stop nie. Hulle spreek teleurstelling uit oor die beperkte vordering met kernontwapening, wat vereis word ingevolge Artikel VI, waar die vyf erkende kernwapenstate steeds 13 400 kernplofkoppe in hul gekombineerde voorraad het. VN-amptenare het gesê dat hulle min kan doen om te keer dat state kernreaktore gebruik om kernwapens te produseer.[5][6] Die verdrag is gevolg deur die Omvattende Kerntoetsverbodverdrag van 1996 en die Verdrag oor die Verbod op Kernwapens van 2017.
Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ "UNODA - Non-Proliferation of Nuclear Weapons (NPT)". un.org. Besoek op 20 Februarie 2016.
- ↑ "Decisions Adopted at the 1995 NPT Review & Extension Conference - Acronym Institute". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 27 Maart 2019. Besoek op 11 Augustus 2021.
- ↑ "Nuclear Non-Proliferation Treaty (NPT)" (PDF). Defense Treaty Inspection Readiness Program - United States Department of Defense. Defense Treaty Inspection Readiness Program. Geargiveer vanaf die oorspronklike (PDF) op 11 Maart 2013. Besoek op 19 Junie 2013.
- ↑ De Klerk, F.W. (1993). Statement on the Nuclear Programme.
- ↑ Benjamin K. Sovacool (2011). Contesting the Future of Nuclear Power: A Critical Global Assessment of Atomic Energy, World Scientific, bl. 187–190.
- ↑ Reed, Thomas C. (23 Junie 2009). "The nuclear express : a political history of the bomb and its proliferation". Minneapolis : Zenith Press – via Internet Archive.
