Volksgeneeskunde in Suid-Afrika
Volksgeneeskunde in Suid-Afrika is 'n omvattende versameling van tradisionele Afrikaner-tuisgeneesmiddels, of boererate, saamgestel deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns.[1] Die boek dien as beide 'n kultuurhistoriese oorsig en 'n praktiese gids tot hierdie middels.
Oorspronklik gepubliseer as 'n verslag in 1965 en heruitgegee in 2010 deur Protea Boekhuis, is die doel van die boek om hierdie tradisionele praktyke vir die nageslag te bewaar en te dokumenteer, met erkenning van hul betekenis as deel van Suid-Afrika se kulturele erfenis. Die redakteurs waarsku egter uitdruklik teen die gebruik van die middels vir selfbehandeling sonder professionele mediese advies, aangesien die dosisse nie wetenskaplik getoets is nie en die uitgewers nie verantwoordelik gehou kan word vir enige nadelige effekte nie.
Die 2010-uitgawe is geredigeer om spelling en grammatika te standaardiseer, veral in Afrikaans, terwyl die oorspronklike essensie van die middels soos ontvang van bydraers behoue gebly het. Nederlandse middels is in Afrikaans vertaal, maar Engelse middels is gelaat soos hulle was. Botaniese name is nagegaan en waar nodig opgedateer, met veranderinge aangeteken. Die boek bevat 'n redakteursnota wat hierdie veranderinge verduidelik en die boek se kultuurhistoriese eerder as mediese doel beklemtoon.
Die inhoud is in verskeie afdelings georganiseer. Dit begin met 'n inleidende afdeling wat die geskiedenis en konteks van die projek uiteensit, beginnende met 'n voorstel uit 1951 om boererate te versamel en te bewaar. Dit beskryf die vorming van komitees en die finansiële steun wat van die regering vir die projek ontvang is. Die inleiding bevat ook 'n "Gesamentlike Memorandum oor Boererate" wat die aard en studie van boererate vanuit verskeie perspektiewe bespreek, insluitend medies, wetenskaplik en kultuurhistories. Dit beklemtoon die behoefte aan interdissiplinêre navorsing wat medisyne, chemie, farmakologie, toksikologie, sielkunde en kulturele studies insluit. Die memorandum beklemtoon ook die potensiële medisinale waarde van boererate en die belangrikheid daarvan om dit te dokumenteer om uitbuiting vir kommersiële doeleindes te voorkom.
Die boek delf dan in die betekenis en inhoud van "volksgeneeskuns", bespreek verskillende definisies van kultuur en hoe volksgeneeskuns in die breër kulturele erfenis van 'n volk pas. Dit ondersoek die konsep van "kultuurgestalte" (kulturele essensie) teenoor "kultuurverskynsels" (kulturele verskynsels), met die klem op die onderliggende oortuigings en wêreldbeskouing wat tradisionele genesingspraktyke vorm. Die boek kategoriseer ook die middels op grond van hul oorsprong, hetsy van dierlike, plant-, mineraal- of vervaardigde bronne.
Verdere afdelings sluit besprekings in oor die historiese ontwikkeling van volksgeneeskunde, die sosiale agtergrond daarvan in Suid-Afrika, farmakologiese oorwegings en die identifisering van kruieplante. Daar is ook uitgebreide bylaes, insluitend 'n alfabetiese lys van siektes en hul ooreenstemmende middels, 'n numeriese lys van die middels, en alfabetiese lyste van bestanddele en kruieplante met beide hul algemene en botaniese name. 'n Adreslys van bydraers word ook verskaf.
Die boek beklemtoon dat hoewel baie van die middels waardevol kan wees, hul onkritiese toepassing gevaarlik kan wees. Lesers word sterk aangeraai teen selfdiagnose en behandeling. Die samestelling dien hoofsaaklik as 'n bron vir kulturele navorsing en historiese dokumentasie, wat 'n belangrike aspek van Afrikaner-volkskultuur vir toekomstige geslagte bewaar. Die boek erken die uitdagings in die indeksering en kategorisering van die groot hoeveelheid inligting en beoog om die versameling toeganklik en hanteerbaar te maak vir navorsers. Oor die algemeen is Volksgeneeskuns in Suid-Afrika 'n waardevolle dokument wat die essensie van tradisionele Afrikaner-genesingspraktyke vasvang en insigte bied in hul kulturele, historiese en potensiële medisinale betekenis.
Lees ook
[wysig | wysig bron]Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns. 2011. Volksgeneeskuns in Suid-Afrika. Pretoria: Protea Boekhuis.
Bronnelys
[wysig | wysig bron]- Deacon, John: Kruieskat word bewaar. In: Suid-Afrikaanse Panorama. Jaargang 36, nr. 2, Maart/April 1991. ISSN 0491-4783