Wallaroos

Hierdie artikel handel oor die Australiese nasionale vrouerugbyspan. Vir die artikel oor die nasionale mansrugbyspan, sien Wallabies.

Australië
Unie		Rugby Australia (RA)
Bynaam(e)		Wallaroos
Embleem		Wallaroo
Stadion		Ballymorestadion, Brisbane, Queensland
Kapasiteit		6 000
Afrigter(s)		Joanne Yapp (sedert 2024)
Kaptein(s)		Emily Chancellor en Siokapesi Palu
Spankleure
Statistiek
Meeste toetse		Liz Patu (33)
Eerste internasionale wedstryd
Australië 0–37 Nieu-Seeland (Sydney, Australië; 2 September 1994)
Grootste oorwinning
Samoa 0–87 Australië (Apia, Samoa; 8 Augustus 2009)
Grootste nederlaag
Nieu-Seeland 64–0 Australië (Auckland, Nieu-Seeland; 22 Julie 1995) Nieu-Seeland 67–3 Australië (Auckland, Nieu-Seeland; 22 Oktober 2016)
Wêreldbeker
Verskynings		8/10 (Eerste in 1998)
Beste uitslag		Derde plek in 2010
Unie webwerf
www.rugby.com.au

Die Wallaroos is die nasionale vrouerugbyspan wat Australië in internasionale wedstryde (toetswedstryde) verteenwoordig. Die Wallaroos is na die wallaroe, een van verskeie spesies uit die familie van die kangaroes genoem, wat die nasionale dier van Australië is.

Vir die Wallaroos is hul belangrikste internasionale verskyning om aan die vierjaarlikse vrouerugbywêreldbekertoernooi deel te neem. Die Wallaroos het sedert 1998 aan al die vrouewêreldbekertoernooie deelgeneem. Hul beste prestasie was die derde plek tydens die Vrouerugbywêreldbeker 2010 in Engeland. Die Wallaroos neem jaarliks aan die Stille Oseaan-vierreeks deel, saam met Kanada, Nieu-Seeland en die Verenigde State.

In Australië word daar sedert die laat 1930’s vrouerugby in Nieu-Suid-Wallis gespeel. In 1992 is die eerste vrouetoernooi in Newcastle beslis. In die daaropvolgende jaar is die Australiese Vrouerugbyunie gestig en die nasionale vrouerugbyspan het sy bynaam gekry. Dit is ontleen aan een van die oudste rugbyklubs in die land, die Wallaroo Voetbalklub (Wallaroo Football Club) wat in 1870 gestig is.

In 1994 het die Wallaroos in hul eerste internasionale wedstryd teen die Black Ferns in Sydney te staan gekom. Rugby word in Australië geadministreer deur Rugby Australia wat ’n volle lid is van Wêreldrugby. Die Australiese vrouerugbyspan is tans (September 2025) sewende op Wêreldrugby se wêreldranglys gelys. Een voormalige Wallaroo is in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem. Die Wallaroos speel beide hul tuis- en wegwedstryde in goud en groen, die tradisionele sportkleure van Australië.

Beheerliggaam

Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Rugby Australia.

Die beheerliggaam vir rugby in Australië is Rugby Australia, tot in 2017 die Australiese Rugbyunie (Australian Rugby Union, ARU) genoem. Die ARU is in 1949 gestig en het in dieselfde jaar by die Internasionale Rugbyvoetbalraad (IRVR; nou Wêreldrugby) aangesluit. Daarbenewens was die Australiese beheerliggaam in 2000 ’n stigtingslid van die Vereniging van Oseaniese Rugbyunies (Federation of Oceania Rugby Unions, FORU; nou Oseanië Rugby). Rugby Australia bestaan uit agt plaaslike beheerliggame, wat elkeen ’n deelstaat of gebied verteenwoordig. Die belangrikste rugbyliga in Australië is Superrugbyvroue, waaraan vyf Australiese spanne en een uit Fidji deelneem.

Geskiedenis

Vroeë jare

Vrouerugby het begin verskyn met die verspreiding van rugby in Australië en die eerste gedokumenteerde spele is in die laat 1930’s in Nieu-Suid-Wallis gespeel.

Met mansrugby se toenemende gewildheid in die 1970’s en 1980’s het ook die belangstelling in vrouerugby gegroei ná die heel eerste mansrugbywêreldbekertoernooi in 1987.

Ná die eerste vrouetoetswedstryd in 1982 en die eerste Europese Vrouerugbybeker 1988, waaraan Groot-Brittanje, Frankryk, Italië en Nederland deelgeneem het, is die Britse span vervang met nasionale spanne van die lande vervang, met Engeland en Wallis wat hul eerste toetswedstryd in 1987 gespeel het, en waarby in dieselfde jaar Kanada en die Verenigde State aangesluit het. Die Black Ferns het in 1990 gevolg, waarna die eerste Vrouerugbywêreldbeker 1991 beslis is.

In 1992 is in Australië die eerste Nasionale Vrouetoernooi in Newcastle beslis en een jaar later is die Australiese Vrouerugbyunie gestig. Dié beheerliggaam het Wallaroos as ’n bynaam vir die nuut gestigte nasionale vrouerugbyspan gekies, ontleen aan die ouste rugbyklub in die land wat tydens die latere Shute Shield Sydney/Nieu-Suid-Wallis verteenwoordig het.

Die nasionale span se eerste jare

In 1994 het die Wallaroos in hul eerste toetswedstryd teen Nieu-Seeland te staan gekom. Nieu-Seeland kon dié wedstryd op die Noord-Sydney-ovaal met 37–0 wen. Karla Clay het die eerste Australiese nasionale speler geword en in 2008 het sy terugwerkend haar kappie ontvang met die invoering van die toetswedstrydstatistieke vir die Wallaroos.

Australië se eerste wedstryde was beperk op jaarlikse wedstryde teen die buurland Nieu-Seeland, waarmee die mededinging om die Laurie O’Reilly-beker afgeskop het. In 1997 het die Wallaroos hul eerste wedstryd teen ’n ander opponent gespeel, die Verenigde State.

Gedurende die 1990’s het die Wallaroos altesaam elf toetswedstryde gespeel. In 1998 kon hulle vir die eerste keer vir die Vrouerugbywêreldbeker in Nederland kwalifiseer en in hul eerste groepwedstryd teen Ierland kon hulle met 21–0 hul eerste oorwinning ooit aanteken. Hulle het dié toernooi in die vyfde plek onder 16 deelnemende nasionale spanne afgesluit.

Die nuwe millennium

Gedurende die 2000’s was die Wallaroos se ontwikkeling traag met altesaam 16 toetswedstryde, waarvan die meeste tydens vrouerugbywêreldbekertoernooie. Tydens die Vrouerugbywêreldbeker 2002 in Barcelona het hulle weer die vyfde plek behaal nadat hulle oorwinnings oor Wallis, Skotland, Suid-Afrika en ook die 1991-wêreldkampioene, die Verenigde State.

Tussen die Vrouerugbywêreldbeker 2002 en Vrouerugbywêreldbeker 2006 het die Wallaroos nie een enkele toetswedstryd gespeel nie en die 2006-toernooi in Kanada het hulle in die sewende plek geëindig. In 2007 het hulle die jaarlikse ontmoetings met die Black Ferns hervat, voordat die Wallaroos onder hul nuwe afrigter John Manenti tydens die Vrouerugbywêreldbeker 2010 teen Samoa met 87–0 hul destyds hoogste oorwinning kon aanteken.

Groei, hoop en herleefde nasionale kampioenskap

Australië tydens die bei der Vrouerugbywêreldbeker 2014

Onder Manenti het die Wallaroos tydens die Vrouerugbywêreldbeker 2010 in Engeland ook hul destyds beste prestasie behaal, nadat hulle hul Groep A in die tweede plek kon afsluit en vir die eerste keer die halfeindstryd gehaal het. Hulle het egter teen die gasvroue met 0–15 vasgeval, waarna hulle in die bronseindstryd op The Stoop Frankryk vir die eerste keer met 22–8 kon klop.

Ná Manentis se uittrede as afrigter het hulle egter vir die volgende vier jaar weer geen enkele toetswedstryd gespeel nie en in 2013 het Paul Verrell die nuwe afrigter geword. In 2014 het die Wallaroos twee toetswedstryde in Nieu-Seeland teen die Black Ferns en Kanada gespeel. Hoewel hulle in albei wedstryde geklop is, het die Wallaroos hierdie ervarings na die Vrouerugbywêreldbeker 2014 saamgeneem. Hulle het hul groep in die tweede plek ná die gasvroue Frankryk afgesluit en die eerste uitspeelwedstryd naelskraap teen die Verenigde State verloor, waarna hulle ná ’n oorwinning oor Wallis in hul laaste wedstryd die sewende plek kon haal.

Met die groei van vrouerugby in die tweede helfte van die 2010’s het die span meer toetswedstryde gespeel en kon tydens die Vrouerugbywêreldbeker 2017 die sesde plek behaal.

In 2018 is die Superrugbyvroue, geskoei op die mans se Superrugby, vir die eerste keer beslis – destyds met die naam Super W – en dit het die Nasionale Vrouerugbykampioenskap as die belangrikste vrouerugbyliga in Australië vervang. Daarmee sou die professionele vrouerugby oor die volgende dekade verder ontwikkel word.

Volskaalse professionalisering en eerste internasionale titel

Vanweë die wêreldwye Covid-19-pandemie kon in 2020 en 2021 geen enkele toetswedstryd gehou word nie en die vir 2021 beplande Vrouerugbywêreldbeker moes met een jaar uitgestel word.

Daarna het vrouerugby egter ’n hupstoot gekry nadat Wêreldrugby meer finansiële ondersteuning in die vroueweergawe en die stigting van die nuwe WXV-toernooi aangekondig het, daarnaas is met die jaarlikse Stille Oseaan-vierreeks tussen Australië, Kanada, Nieu-Seeland en die Verenigde State ’n nuwe toernooi vir die Stille Oseaangebied van stapel gestuur.

Die Wallaroos het nog ’n bloei ontvang onder die nuwe afrigter Jay Tregonning en die aansluiting van die span Fijiana Drua aan die Superrugbyvroue, waarvolgens 2022 die eerste jaar was, waartydens die span ’n volle seisoen kon speel.

Nadat hulle in hul eerste wedstryd in 2022 Fidji kon klop – ’n ontmoeting wat sedertdien jaarliks gehou word – het die Wallaroos hul eerste deelname aan die Stille Oseaan-vierreeks in die vierde en daarmee laaste plek afgesluit. Nogtans het die span vordering gemaak en kon tydens die Laurie O’Reilly-beker sy beste uitslag teen die Black Ferns in Adelaide aanteken en het met 14–22 verloor.

Tydens die Vrouerugbywêreldbeker 2021 se openingswedstryd het Australië teen die gasvroue verrassend sterk begin, die eerste drie drieë gedruk en het teen halftyd voorgeloop. Die gasvroue – en latere wêreldkampioene – het egter hul staal gewys en die wedstryd met 41–17 beklink. Nogtans het die Wallaroos die kwarteindstryd gehaal ná oorwinnings oor Skotland en Wallis, maar hulle het teen die latere naaswenner Engeland in Auckland met 5–41 vasgeval. In dieselfde jaar is Australië as gasvroue van die Vrouerugbywêreldbeker 2029 aangewys.

In 2023 het die Wallaroos se goeie ontwikkeling aangehou en hulle het tydens die Stille Oseaan-vierreeks die derde plek behaal, waarmee hulle die eerste WXV 1-toernooi gehaal het. Daar kon hulle weer verbeter en het ná ’n oorwinning oor die Sesnasies se naaswenner Frankryk die derde plek beklee.

In 2024 het die Wallaroos groot veranderinge ondergaan. Tregonning het as afrigter bedank en hy is vervang met die voormalige Engelse nasionale speler Joanne Yapp, wat die nasionale span se eerste voltydse afrigter geword het. In dié jaar kon hulle ook meer toetswedstryde en toerwedstryde in die Superrugbyvroue speel, buitendien is daar meer spelerskontrakte op nasionale en klubvlak onderteken, waaronder die eerste professionele kontrakte.

Nogtans was die jaar ’n heen en weer vir die span wat tydens die Stille Oseaan-vierreeks slegs die “houtleupel” kon inpalm en die WXV 1-kwalifisering misgeloop het. Daarop het swak nederlae gevolg teen Black Ferns en aan die einde van die jaar is hulle vir die eerste keer deur Wallis geklop. Nogtans sou die span onder Yapp die jaar met verskeie historiese prestasies afsluit en met 64–5 die hoogste oorwinning ooit oor Fidji aanteken. Die span het die jaar met sy eerste titel afgesluit, nadat hulle die WXV 2 in Suid-Afrika onoorwonne voor die gasvroue beklink het en ook vir die Vrouerugbywêreldbeker 2025 kon kwalifiseer. Die Wallaroos het ’n moeilike groep gehad met Engeland, Samoa en die Verenigde State, maar ná ’n nederlaag, ’n oorwinning en ’n gelykopuitslag die kwarteindrondte gehaal, waar hulle teen Kanada vasgeval het.

Kleure en naam

Die Wallaroos speel in Australië se tradisionele sportkleure groen en goud. Die bynaam “Wallaroos” is ontleen aan die in Australië inheemse wallaroe.

Tuisstadion

Die Wallaroos se amptelike tuisstadion is die Ballymorestadion in Brisbane in die deelstaat Queensland.

Vrouerugbywêreldbekerstadions

Die hoofartikel vir hierdie afdeling is: Vrouerugbywêreldbeker 2029.

Australië sal die Vrouerugbywêreldbeker 2029 aanbied.

Toetswedstryde

Australië het 34 van sy 95 toetswedstryde gewen, ’n wenrekord van 36,96%. Australië se statistieke in toetswedstryde teen alle lande, in alfabetiese volgorde, is soos volg (korrek teen September 2025):

Opponent	Gespeel	Gewen	Verloor	Gelykop	% Gewen
Engeland	8	0	8	0	0,00
Fidji	4	4	0	0	100,00
Frankryk	6	2	4	0	33,33
Ierland	5	3	2	0	60,00
Japan	4	3	1	0	75,00
Kanada	8	0	8	0	0,00
Nieu-Seeland	29	0	29	0	0,00
Samoa	2	2	0	0	100,00
Skotland	4	4	0	0	100,00
Spanje	1	1	0	0	100,00
Suid-Afrika	4	4	0	0	100,00
Verenigde State	10	3	6	1	30,00
Wallis	10	8	2	0	80,00
Algeheel	95	34	60	1	36,96

Wedywering met ander nasionale spanne

Soos in ander sportsoorte (veral krieket, rugby league, netbal en op die Statebondspele) handhaaf Australië tradisioneel goeie wedywering met sy buurland Nieu-Seeland, waarna dikwels as “wedywering onder sibbes” (sibling rivalry) verwys word. Die eerste toetswedstryd tussen albei spanne is tydens die Nieu-Seelandse besoek aan Australië in 1994 gespeel. Sedertdien ding albei spanne mee om die Laurie O’Reilly-beker, een van die oudste trofeë in internasionale vrouerugby. Van die 29 toetswedstryde tot dusver het Nieu-Seeland al die wedstryde gewen.

Australië handhaaf ook ’n sekere mededinging met Engeland, waarvan Engeland al die agt ontmoetings kon wen. ’n Bykomende aspek in hul wedywering met Engeland is die sedert die laat 19de eeu bestaande intensiewe, sportiewe wedywering tussen Australië en Engeland, wat ook in ander sportsoorte (veral krieket en op die Statebondspele) ’n besondere status geniet.

Rekords

Wêreldbekerrekord

Australië het tot dusver aan agt vrouerugbywêreldbekertoernooie deelgeneem. Hul beste prestasie was die derde plek tydens die 2010-toernooi.

Jaar	Uitslag
1991	Nie deelgeneem nie
1994	Nie deelgeneem nie
1998	Vyfde plek
2002	Vyfde plek
2006	Sewende plek
2010	Derde plek
2014	Sewende plek
2017	Sesde plek
2021	Vyfde plek
2025	Kwarteindrondte
2029	gekwalifiseer as gasheer
2033	N.v.t.

Stille Oseaan-vierreeks

Australië se enigste jaarlikse toernooi is die Stille Oseaan-vierreeks, waar hulle teen drie ander lande van die Stille Oseaangebied speel: Kanada, Nieu-Seeland en die Verenigde State. Die Stille Oseaan-vierreeks is in 2021 vir die eerste keer tussen Kanada en die Verenigde State beslis, Australië en Nieu-Seeland het in 2022 by dié toernooi aangesluit. Die Wallaroos het tot dusver nog geen toernooi gewen nie.

Ander toetswedstryde

Sedert 1994 ding Australië met Nieu-Seeland mee om die Laurie O’Reilly-beker en sedert 2025 met Fidji om die Women’s Vuvale Bowl.

Spelers

Huidige span

Die volgende spelers het die Wallaroosspan gevorm tydens die Vrouerugbywêreldbeker 2025:

Agterspelers (backs) Speler Posisie Klub Toetswedstryde Layne Morgan Skrumskakel Reds 36 Samantha Wood Skrumskakel Western Force 07 Waiaria Ellis Losskakel Waratahs 03 Tia Hinds Losskakel Brumbies 06 Faitala Moleka Losskakel Brumbies 21 Georgina Friedrichs Senter Waratahs 34 Trilleen Pomare Senter Western Force 40 Cecilia Smith Senter Western Force 24 Manuʻa Moleka Senter Brumbies 00 Desiree Miller Vleuel Waratahs 19 Maya Stewart Vleuel Waratahs 18 Caitlin Urwin Vleuel Reds 00 Charlotte Caslick Heelagter Reds 05 Lori Cramer Heelagter Reds 30 Caitlyn Halse Heelagter Waratahs 11

Voorspelers (forwards) Speler Posisie Klub Toetswedstryde Katalina Amosa Haker Brumbies 06 Tania Naden Haker Brumbies 25 Adiana Talakai Haker Waratahs 18 Bree-Anna Browne Stut Reds 13 Brianna Hoy Stut Waratahs 08 Asoiva Karpani Stut Reds 37 Lydia Kavoa Stut Brumbies 09 Bridie O’Gorman Stut Waratahs 33 Faliki Pohiva Stut Waratahs 04 Annabelle Codey Slot Waratahs 07 Ashley Fernandez Slot Brumbies 04 Kaitlan Leaney Slot Waratahs 31 Michaela Leonard Slot Western Force 38 Emily Chancellor Losvoorspeler Waratahs 30 Piper Duck Losvoorspeler Waratahs 18 Ashley Marsters Losvoorspeler Western Force 41 Siokapesi Palu Losvoorspeler Brumbies 21 Tabua Tuinakauvadra Losvoorspeler Brumbies 18

Bekende spelers

Een voormalige Australiese speler is vir haar uitstekende prestasies in Wêreldrugby se Heldesaal opgeneem:

Speler	Posisie	Inskrywing
Cheryl McAfee	Skrumskakel	2021

Afrigters

Die volgende persone het al as hoofafrigters van die Wallaroos gedien:

Naam	Tydperk
Col Spence	1994
Bob Hitchcock	1995–1998
Don Parry	ca. 2000–2002
Steve Hamson	2005–2008
John Manenti	2009–2010
Paul Verrell	2013–2017
Dwayne Nestor	2018–2021
Jay Tregonning	2021–2023
Joanne Yapp	sedert 2024

Sien ook

• Australiese nasionale vrouekrieketspan
• Wallabies

Eksterne skakels

• (en) Amptelike webwerf van Rugby Australia
• (en) Australië by Wêreldrugby