Wanderer-fantasie in C-mineur (Schubert)

Die Fantasie in C-majeur, op. 15 (D. 760), algemeen bekend as die Wanderer-fantasie, is 'n vierdelige fantasie vir klavier wat Franz Schubert in 1822 gekomponeer het. Dit word wyd beskou as Schubert se tegnies veeleisendste komposisie vir klavier. Schubert self het gesê "die duiwel mag dit speel," met verwysing na sy eie onvermoë om dit behoorlik te doen.

Historiese agtergrond

Schubert het hierdie werk laat in 1822 gekomponeer, kort nadat hy die werk aan die Simfonie no. 8 in B-mineur, D 759 ("Onvoltooide simfonie") onderbreek het terwyl hy die onvoltooide scherzo geskets het. Dit is geskryf vir en opgedra aan Carl Emanuel Liebenberg von Zsittin, wat klavier onder Johann Nepomuk Hummel studeer het, in die hoop op vergoeding vir dié toewyding. Dit is nie net 'n tegnies formidabele uitdaging vir die pianis nie, maar ook 'n struktureel formidabele vierdelige werk wat tema-en-variasie-vorm met sonatevorm kombineer. Elke beweging gaan oor na die volgende sonder om met 'n finale kadens te eindig, en elkeen begin met 'n variasie van die openingsfrase van sy kunslied "Der Wanderer" (D 489). Die tweede beweging, gemerk Adagio, stel die tema feitlik op dieselfde manier as wat dit in die kunslied aangebied word, terwyl die drie vinnige bewegings begin met variante in verkleinde vorm (dit wil sê verkorte nootwaardes), naamlik

1. die eerste beweging, Allegro con fuoco ma non troppo, 'n monotematiese sonatevorm waarin die tweede tema 'n ander variant is;
2. die derde beweging, Presto, wat 'n scherzo in drievoudige maatstaf is; en
3. die finale, eenvoudig gemerk Allegro, wat fuga-agtig begin en toenemende eise aan die speler se tegniese en interpretatiewe vermoëns stel terwyl dit nader aan die einde van die werk kom.

Struktuur

Die hele werk is gebaseer op een enkele basiese motief waaruit alle temas ontwikkel word. Hierdie motief is ontleen aan die tema van die C#-mineur- tweede beweging, wat 'n reeks variasies is op 'n melodie wat uit die kunslied "Der Wanderer" (in 1816 gekomponeer) geneem is. Dit is hierdie stel variasies waarvan die fantasie se gewilde naam afgelei is.

Die vier bewegings word sonder onderbreking gespeel. Ná die eerste beweging Allegro con fuoco ma non troppo in C-majeur en die tweede beweging Adagio (wat in C#-mineur begin en in E-majeur eindig), volg 'n scherzo (Presto) in A-mol-majeur. Die werk word afgesluit met die tegnies transendentale finale, wat fuga-agtig begin en na die toonsoort C-majeur terugkeer, en al hoe meer virtuoos word soos wat dit nader aan sy donderende niefugale einde kom.

Invloed op Liszt

Die Hongaarse komponis Franz Liszt, wat gefassineer was deur die Wanderer-fantasie, het dit vir klavier en orkes getranskribeer (S 366, met die première daarvan in Weimar in 1851 deur Julius Egghard, asook vir twee klaviere (S 653). Liszt het ook die oorspronklike partituur aangepas deur verskeie interpretasies in ossia by te voeg, en 'n volledige herverwerking van die laaste beweging (S 565a) gemaak.

Die struktuur van die werk is baie invloedryk op Liszt se Sonate in B-mineur.

Eksterne skakels

• Wanderer Fantasy: Partituur op die International Music Score Library Project