Grenslyn-persoonlikheidsversteuring

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

Grenslyn-persoonlikheidsversteuring ("Borderline Personality Disorder") was voorheen ook Grensgraad Persoonlikheidsversteuring genoem.

Wat is 'n persoonlikheidsversteuring?[wysig | wysig bron]

'n Persoonlikheidsteuring is 'n volgehoue sielkundige en gedragspatroon wat beduidend anders is as wat die samelewing van die persoon verwag. Dit verskil van ander diagnoseerbare versteurings in die opsig dat dit “deel” is van 'n persoon en nie iets wat die persoon “onder lede” het nie. Persoonlikheidsversteurings kom onder ongeveer 10% van die bevolking voor. Dit is dus belangrik om eers te verstaan wat 'n persoonlikheidsversteuring is vóór daar na spesifieke versteurings gekyk word.

'n Persoonlikheidsversteuring moet aan die volgende kriteria voldoen[wysig | wysig bron]

Twee van die volgende areas moet geaffekteer word:

  • Denke: hoe daar bv. oor self en ander mense of gebeure gedink word
  • Gevoel: die intensiteit, toepaslikheid, duur of afwesigheid van emosie
  • Interpersoonlike funksionering: bv. met vriende
  • Impulskontrole: bv. beheer oor emosies
  • Hierdie patroon moet “onbuigsaam” en rigied, en oor 'n verskeidenheid van situasies en kontekste, voorkom en 'n beduidende impak op die persoon se werk, verhoudings en ander belangrike areas hê.
  • Die patroon moet oor 'n lang tyd stabiel voorkom en reeds tydens adolessensie of vroeë volwassenheid begin het.
  • Die patroon moet ook nie beter verklaarbaar wees deur 'n ander vorm van gemoedsversteuring, mediese kondisie (bv. breinbesering) of as gevolg van middelmisbruik nie.

Wat is grenslyn-persoonlikheidsversteuring?[wysig | wysig bron]

Grenslyn-persoonlikheidsversteuring (GPV) word gekenmerk deur ongewone variasies en dieptes in gemoed. Hierdie gemoedskommelinge kan ernstige negatiewe gevolge in denke en interpersoonlike verhoudings veroorsaak. Die hoofkenmerke van GPV is gevoelens van verwerping, impulsiewe gedrag en onstabiliteit in emosies, interpersoonlike verhoudings en selfbeeld. Dit kom meer algemeen onder vroue voor, en behandeling deur middel van medikasie en psigoterapie kan soms verbetering fasiliteer.

Mense wat onder GPV gebuk gaan, is gereeld besig om hulself en ander te idealiseer óf in hul gedagtes af te kraak. Dit veroorsaak dan 'n wisseling tussen 'n baie hoë agting vir self en ander, tot intense teleurstelling en minagting van self en ander. Selfbeserings en selfdoodpogings kom ook algemeen voor.

Wanneer ly iemand aan grenslyn-persoonlikheidsversteuring?[wysig | wysig bron]

Die volgende simptome is 'n aanduiding dat iemand ly aan grenslyn-persoonlikeheidsversteuring, gegrond op die Diagnostical and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM), wat wêreldwyd aanvaar word as die gesaghebbendste bron. (Let asb. daarop dat 'n amptelike diagnose slegs deur 'n gekwalifiseerde persoon gemaak mag word)

GPV word gekenmerk deur 'n volgehoue patroon van onstabiliteit in interpersoonlike verhoudings, selfbeeld en gemoed, asook impulsiwiteit. Dit begin by vroeë volwassenheid, en kom in verskeie situasies voor, soos aangedui deur 5 of meer van die volgende:

  • Paniekerige pogings om werklike of verbeelde verwerping te vermy
  • 'n Patroon van onstabiele en intense verhoudings wat gekenmerk word deur 'n wisseling tussen ekstreme “aanbidding” en “walging”
  • 'n Duidelike en volgehoue patroon van onstabiele selfbeeld of gevoel oor self
  • Impulsiwiteit in ten minste twee situasies wat nadelige gevolge kan inhou (bv. oorbesteding, substansmisbruik, roekelose bestuur, seks, ooreet)
  • Konstante gedagtes oor selfdood, of aanduidings daarvan, of selfbeseringsgedrag
  • Episodes van emosionele onstabiliteit as gevolg van wisselende gemoed duur gewoonlik 'n paar uur en selde meer as 'n paar dae
  • Chroniese gevoelens van “leegheid”
  • Ontoepaslike, intense woede of woedebuie, wat moeilik is om te beheer
  • Angsverwante paranoïese gedagtes rakende self, of simptome van verlies aan kontak met die werklikheid.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  • Artikel met toestemming van Louis Awerbuck, kliniese sielkundige.