Wikipedia:Sandput

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

Wolfgang Pauli:

Wolfgang Ernst Pauli is op 25 April 1900 in Wenen gebore en is op die ouderdom van 58 op 15 Desember 1958 oorlede in Zurich, Switserland. Pauli was ‘n Swiss en Amerikaanse natuurkundige en een van die pioniers van kwantum fisika. Pauli het in 1945 ‘n Nobel Prys in Natuurkunde ontvang nadat hy deur Albert Einstein vir die prys benoem is. Sy uitvinding het gehandel oor die teorie van die struktuur van materie.

Vroeë jare: Pauli se ouers was die chemikus Wolfgang Joseph Pauli(né Wolf Pascheles, 1860-1955) en Berthe Camilla Shutz. Pauli het ook ‘n suster gehad, ene Hertha Pauli. Pauli ontvang sy middelnaam ter ere van sy peetvader, die natuurkundige Ernst Mach. Pauli se grootouers is van Joodse herkoms aan sy vaderlike kant, hulle was ‘n prominente Joodse familie in Praag. Sy moeder is as ‘n Katoliek opgebring, terwyl sy vader van Joods na Katoliek verskyf het kort voor sy huwik in 1899. Pauli is as ‘n Katoliek opgebring maar hy en sy ouers het later hul geloof opgegee. Daar was vermoede dat Pauli ‘n mistikus en deïs was. Pauli het die Doblinger-Gimnasium in Wenen bygewoon en het in 1918 met onderskeiding graad gevang. Twee maande later het Pauli sy eerste werkstuk oor die teorie van algemene relatiwiteit gepubliseer. Pauli het onder Arnold Sommerfeld gewerk toe hy die Ludwig-Maximilians Universiteit in Munich bygewoon het. Daar het Pauli in Julie 1921 sy PhD ontvang vir sy stelling oor die kwantum teorie van geïoniseerde diatomiese waterstof. Pauli is deur Sommerfeld gevra om die teorie van relatiwiteit vir die Ensiklopedie van Wiskundige Wetenskap te hersien. Slegs twee maande nadat Paulisy doktoraat ontvang het, het Pauli die artikel van 237 bladsye voltooi, wat deur Einstein geloof was. Die artikel is as ‘n monografie gepubliseer wat tot vandag steeds as ‘n standaard verwysing oor die onderwerp dien. Pauli was vir ‘n jaar ‘n assistent vir Max Born by die Universiteit van Gottingen en die daaropvolgende jaar by die Institute or Theoretical Physics in Copenhagen, wat in 1968 na die Niels Bohr Institute verander het. Vanaf 1923-1928 was Pauli ’n lektor by die Universiteit van Hamburg. Tydens daardie periode was Pauli instrumenteel in die ontwikkeling van die moderne teorie van kwantum meganika. Pauli het die uitsluiting beginsel en die teorie van spin geformuleer. In 1928 is Pauli aangestel as die Professor van Teoretiese natuurkunde by ETH Zurich, Switserland waar hy goeie wetenskaplike vordering gemaak het. Hy het gereeld professoraat besoeke aan die Universiteit van Michigen in 1931 en die Institute for Advanced Study in Princeton in 1935 afgele. Hy het die Lorents Medal in 1931 ontvang. Ten einde 1930, kort na Pauli se veronderstelling van die neutrino en direk na sy egskeiding van Kathe Margareth Deppner in het Pauli ‘n wrede instorting ondervind. Hy het na die “ psychiatrist and psychotherapist” Carl Jung gegaan vir berading. Jung het, soos Pauli, naby Zurich gewoon en het onmiddelik begin om Pauli se diep “archetypel” drome te interpreteer. In 1938 toe Duitsland die Oostenryk geanekseer het, het Pauli ‘n Duitse burger geword, wat vir hom ‘n las geword het na die uitbreek van die Tweede Wêreldoorlog in 1939. In 1940 is hy Switse burgerskap geweier, dit sou hom toelaat om by die ETH te bly. Pauli het in 1940 na die VSA verhuis, waar hy by die Instituut vir Gevorderde Studie aangestel is as ‘n professor van teoretiese natuurkunde. Na die oorlog in 1946 het Pauli ‘n neutrale burger van die VSA geword en het hy eindelik na Zurich teruggekeer, waar hy die res van sy lewe vertoef het. Hy is in 1949 Switse burgerskap gegun. Pauli het die Max Planck toekenning ontvang in 1958 . Kort daarna is hy met pankreas kanker gediagnoseer. Toe Charles Enz, Pauli se laaste assistent ‘n besoek aan Pauli afgelê het in die Rotkreuz hospitaal in Zurich het Pauli hom gevra of hy gesien het wat die kamer nommer is. Dit was nommer 137. Pauli het deur sy lewe ‘n obsessie gehad met die vraag van hoekom die fyn struktuur konstant, ‘n dimensielose fondamentele konstante, ‘n waarde van om en by 1/137gehad het. Pauli is op 15 Desember 1958 in daardie kamer oorlede.

Persoonlikheid: Die Pauli effek is benoem na die anekdote, bizarre bekwaamheid van Pauli om eksperimentele te breuk deur slegs in die omgewing daarvan te wees. Natuurlik het Pauli van sy reputasie geweet, hy het altyd genot daaruit geput wanneer die Pauli effek geopenbaar is. Pauli was ook ‘ n perfeksionis, veral as dit gekom het by natuurkunde. Pauli was natuurlik nie net prefeksionisties oor sy werk nie, maar ook oor dié van sy kollegas. Pauli het later bekend geword as die kritiek van sy kollegas. Hy was soms vernietigend oor sy siening oor teorieë wat hy ontbrekend bevind het en het dit soms “ganz flasch” (heeltemal verkeerd) gebrandmerk. Pauli se ergste stuk kritiek was wanneer hy gesê het dat ‘n teorie nie werklik verkeerd is nie, daardie kritiek het hy vir teorieë gespaar wat erger as verkeerd is, omdat dit nie verkeerd bewys kan word nie. Pauli het op ‘n konferensie vir Paul Ehrenfest ontmoet en het daarna goeie vriende geword. Pauli het goeie vriendskappe met kollegas Werner Heisenberg en Niels Bohr gehad. In 1953 is Pauli verkies as ‘n “Foreign Member of the Royal Society (for MemRS)" en in 1958 het hy ‘n lid geword van die Royal Netherlands Acadamy of Arts en Science. Baie van Pauli se werke is nooit oor die jare gepubliseer nie, maar dit het Pauli nie getraak dat hy nie vir sy werk krediet sou ontvang nie. In 1958 het Heisenberg ‘n wêreld beroemde voorleging by Gottigen gehad, waar hy gepraat het oor sy en Pauli se werk oor veld teorie, maar die media vrystelling het Pauli slegs as ‘n assistent tot Professor Heisenberg onderskryf, wat Pauli ontstel het. Daarna het hy baie Heisenberg se fisika veroordeel. Die agteruitgang tussen Pauli en Heisenberg het veroorsaak dat Heisenberg Pauli se begrafnis geïgnoreer het en later gesê het Pauli se kritiek was te oorspanne.

Persoonlike lewe: Pauli het in Mei 1929 die Rooms-Katolieke kerk verlaat. Hy is in Desember dieselfde jaar met Kathe Margarethe Deppner getroud, dit was ‘n ongelukkige huwelik wat in 1930 n ‘n egskeiding geeindig het. Daarna is Pauli in 1934 met Franzita Bertram (1901-1987) getroud. Pauli het geen kinders gehad nie.

Bydrae tot wetenskap: Wolfgang Pauli het in sy lewe baie bydraes tot natuurkunde gemaak, veral in die veld van kwantum meganika. Pauli het selde getuigskrifte gepubliseer en het lang ooreenkomste met sy kollegas Werner Heisenberg eb Niels Bohr verkies. Baie van Pauli se idees is nooit gepubliseer nie en verskyn net in sy briewe. Pauli het in 1924 ‘n nuwe kwantum mate van vryheid of kwantum nommer met 2 moontlike waardes voorgestel, om die ongelykheid tussen waargeneemde molekulêre spektra en die ontwikkelende teorie van kwantum meganika the verduidelik. Hy het die Pauli uitsluiting beginsel geformuleer wat noem dat geen 2 elektrone in dieselfde kwantum toestand kon bestaan nie. Dit is geïdentifiseer deur 4 kwantum nommers, wat Pauli se nuwe twee-waarde mate van vryheid insluit. Kort nadat Werner Heisenberg die “matrix” teorie van moderne kwantum meganika in 1926 gepubliseer het, het Pauli dit gebruik om die gewaarneemde spektrum van die waterstof atoom af te lei, die resultaat was belangrik om die geloofwaardigheid van Heisenberg se teorie te beveilig. Pauli het later die 2x2 Pauli “matrix” voorgestel as ‘n basis van spin operators, wat dus die nie-relatiewe teorie van spin opgelos het.