Koorsblaar

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

'n Koorsblaar of herpes labialis is 'n simptoom van infeksie deur die herpesvirus, meestal Tipe 1 oftewel HSV-1.

Kenmerke[wysig]

'n Koorsblaar word deur 'n branderige, tintelende gevoel op of rondom die lippe voorafgegaan. Pynlike blasies volg, wat in enkele dae oorgaan na korsbedekte sweertjies. Genesing van die lipvel duur sewe tot tien dae. Soms gaan 'n koorsblaar gepaard met lusteloosheid of 'n gevoel van ligte vermoeidheid.

Tydens hierdie akute fase is die koorsblaar ook aansteeklik. Deur 'n koorsblaar kan ook soms genitale herpes ontstaan, wat 'n infektering van die genitalieë deur die virus is. Dus is handewas ná aanraking van die sweertjie/blasie noodsaaklik om besmetting te voorkom; daarbenewens moet orale seks ook vermy word.

Oorsaak[wysig]

Die koorsblaar word meestal deur 'n heropflakkerende herpes simpleksvirus Tipe 1 (HSV-1), maar soms ook deur Tipe 2 (HSV-2) veroorsaak.

Die primêre besmetting van die herpesvirus is gingivostomatitis herpeticans. Ná besmetting bly die virus lewenslang agter in die ganglion van Gasser van die nervus trigeminus, die senu wat onder andere die innervasie van die tong en die hele aangesig reguleer — buite die bereik van ons afweerstelsel.

Deur onder andere UV-lig kan 'n sekondêre aanval veroorsaak word, waarby daar op die lip blasies verskyn wat bars en korse vorm.

Voorkoming[wysig]

'n Infeksie deur die herpes simpleksvirus word deur direkte velkontak opgeloop; buite die liggaam kan die virus slegs baie kort oorleef. Die inkubasieperiode bedraag twee dae tot twee weke met 'n gemiddelde van een week. Eenmaal geïnfekteerd sal 'n mens die virus nie meer kwytraak nie en kan 'n mens in periodes van verminderde weerstand van die liggaam onder meer koorsblare ontwikkel.

Vir pasgebore babas kan 'n infeksie lewensgevaarlik wees. Mense wat gereeld 'n koorsblaar kry, moet daarom bedag wees daarop om babas nie te veel te druk en te soen nie omdat die aansteeklike virus al voor die sigbare ontstaan van 'n koorsblaar oorgedra kan word.

Daar is 'n room wat glo koorsblare voorkom deur 'n kombinasie van 'n fisiese UV-filter (sinkoksied en titaandioksied) en 'n sinksout (sinksulfaat). Die fisiese UV-filter beskerm die lippe teen sonlig. Die sinksulfaat omkapsel die herpesvirusselle sodat dié die gesonde selle nie meer kan aantas nie.

Dit is ook moontlik op 'n opkomende koorsblaar teen te gaan deur die plek waar dit opkom met sinksalf in te smeer. Dit bestry nie die virus nie, maar voorkom dat daar 'n blasie ontstaan deur die vog aan daardie gedeelte van die lip te onttrek.

Genesing[wysig]

Antivirusmiddelle in die vorm van nukleoside-analoë soos penciclovir of aciclovir strem wel die groei van die virus, wat nuttig is by die opkoming van 'n koorsblaar, maar kan die virus nie dood nie. Dit kan net gegee word voordat die infeksie homself manifesteer, en dit is uitermate moeilik om te bepaal.

Die beperk van 'n koorsblaar is heel goed moontlik in 'n vroeë stadium. Wanneer 'n mens met 'n blokkie ys 'n aantal kere per dag gedurende twee dae oor die lip vryf, ontwikkel die koorsblaar nie verder nie.

Dit is heel moontlik dat die simptome van die virus (m.a.w. die koorsblaar) ná puberteit nie meer voorkom nie. Die virus bly egter wel in die liggaam aanwesig.