Michael Faraday

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Michael Faraday
M Faraday Th Phillips oil 1842.jpg
Michael Faraday in 1842

Gebore 22 September 1791
Newington Butts, Engeland
Oorlede 25 Augustus 1867 (op 75)
Hampton Court, Middlesex, Engeland
Blyplek Verenigde Koninkryk
Nasionaliteit Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
Vakgebied Fisika en chemie
Instelling(s) Koninklike Instituut
Bekend vir Faraday se wet van induksie
elektrochemie
Faraday se effek
Faraday se hok
Faraday se konstante
Faraday se beker
Faraday se wette van elektrolise
Faraday se paradoks
Faraday se rotator
Faraday-doeltreffendheid effek
Faraday se golf
Faraday se wiel
Kraglyne
Invloed op Humphry Davy
William Thomas Brande
Toekennings Koninklike medalje (1835 & 1846)
Copley-medalje (1832 & 1838)
Rumford-medalje (1846)
Albert-medalje (1866)
Michael Faraday signature.svg

Michael Faraday (22 September 1791 - 25 Augustus 1867) was een van die wêreld se belangrikste wetenskaplikes in die 19e eeu. Sy navorsing en ontdekkings rondom elektriese induksie en elektromagnetisme het dit moontlik gemaak om elektrisiteit op te wek en het dit prakties gemaak om elektrisiteit te gebruik vir alledaagse dinge. Een van sy belangrikste uitvindsels was die elektriese motor. Wat hom ook uniek gemaak het was dat, tenspyte van die feit dat hy nie van 'n ryk, welopgevoede agtergrond gekom het nie, sy drang om wetenskap te studeer hom so vér gedra het.

Herkoms[wysig]

Hy was op 22 September 1791 gebore in Newington Butts ('n deel van Londen waar die Elephant and Castle kruispaaie nou is). Sy vader was 'n grofsmid. In 1821 trou hy met Sarah Barnard. Beide van hulle was lede van die Sandemaniaanse sekte.

Boekbinder-vakleerlingskap[wysig]

Ná sy skoolopleiding het hy in 1805 op die ouderdom van 14 as 'n vakleerling by George Riebau, 'n boekbinder, aangesluit. Gedurende sy sewe jaar as 'n vakleerling het hy wetenskap in die algemeen, maar veral chemie bestudeer. Hy het begin om sy eie eksperimente uit te voer en het sy eie elektrostatiese masjien gebou. Van groter belang is dat hy in 1810 by die City Philsophical Society aangesluit het. Hier het hy saam met ander mense weekliks na wetenskaplike aanbiedings geluister en dìt bespreek. Hy het self ook die groep begin toespreek.

Aan die einde van sy vakleerlingskap, in 1812, ontvang Faraday kaartjies om na Humphry Davy se laaste vier verhandelings by die Royal Institution te gaan luister. Later in die jaar het Faraday vir Davy ontmoet en by hom aansoek gedoen om werk by die Instituut. Davy het blykbaar nie op daardie stadium 'n pos gehad om vir Faraday aan te bied nie, maar die volgende jaar was die Instituut se Chemiese assistent afgedank nadat hy in 'n geveg met die instrumentmaker betrokke was. Davy het Faraday onthou en het hom die pos van Chemiese assistent aangebied op 1 Maart 1813.

Faraday werk vir William Brande[wysig]

Kort hierna is Davy vervang as Professor in Chemie deur William Thomas Brande en Faraday werk onder hom gedurende die dekades 1810 en 1820.

Sy tyd saam met Brande was onderbreek van Oktober 1813 tot April 1815 toe Faraday saam met Davy op 'n wetenskaplike toer van die Europese kontinent gegaan het. Davy se paspoort, uitgereik deur Napoleon, was slegs vir Davy, sy vrou, haar diensmeisie en 'n lyfkneg. Davy moes vir Faraday ompraat om in laasgenoemde rol saam te gaan, maar Davy het hom soos 'n dienskneg behandel wat tot spanning tussen die twee gelei het. Tydens hulle besoek aan 'n aantal lande, ondermeer Frankryk, Switserland, Italië en België, het Davy aan die Franse chemici in Parys bewys dat jodium 'n element is. Gedurende die reis ontmoet hulle sommige van Europa se grootste geleerdes, soos die Italiaanse natuurkundige Allesandro Volta, die Franse natuur- en wiskundige André-Marie Ampère en die Franse skeikundige Nicolas-Louis Vauquelin. In Italië het Davy 'n diamant afgebreek na koolstof toe, met die gebruik van die Hertog van Tuscany se groot lens. In April 1815 het hulle na Engeland teruggekeer.

Met sy terugkeer by die Royal Institute het Faraday voortgegaan met sy werk onder Brande as Chemiese assistent. Hy het ook vir Davy van tyd tot tyd gedurende 1816 en 1817 gehelp met sy werk aan die mynveiligheidslamp. Tussen 1818 en 1822 het hy 'n chirurgiese instrumentmaker James Stoddart gehelp om 'n verbeterde staal te ontwikkel in die instituut se goed-toegeruste laboratorium.

Bevordering en navorsing by die Royal Institute[wysig]

Hy word op 21 Mei 1821 bevorder tot die Huissuperintendent by die Royal Institute. Op 2 Junie trou hy met Sarah Barnard, 'n lid van een van die prominente Sandemaniese Kerk families en op 15 Julie lê hy geloofsbelydenis af in die kerk.

In die vorige jaar, 1820, het die Deense wetenskaplike, Hans Christian Ørsted, eletromagnetisme ontdek. Alhoewel daar baie dinge in Ørsted se referaat was wat Britse wetenskaplikes nie mee saamgestem het nie of selfs nie verstaan het nie, was dit duidelik dat hy 'n groot deurbraak gemaak het. Ná opvolgnavorsing op Ørsted se werk het Faraday op 3 en 4 September 1821 elektromagnetiese rotasie ontdek in sy eie laboratorium by die instituut. Dit het die deur geopen vir die ontwikkeling van die elektriese motor.

Faraday het verdere chemiese navorsing gedoen en het onder andere chloor suksesvol in vloeistofvorm verander en benseen ontdek. Sy navorsing is egter in die wiele gery omdat hy by ander aktiwiteite betrokke geraak het. Davy het hom byvoorbeeld omgepraat om die eerste sekretaris te word van die nuwe Athenaeumklub in 1824. Gedurende die volgende jare het hy hom gewend tot die maak van optiese glas vir die Royal Society en die Board of Longitude.

Hy het ook in 1826 sy Friday Evening Discourses en sy Kersfeesreferate vir jongmense begin aanbied. Dit het hom bekend gemaak as 'n uitstaande dosent en beide die Discourses en die Kersfeesreferate word nou nog gehou.

Ongeveer tien jaar later het hy weer sy navorsing in verband met elektromagnetisme intensief hervat. Op 29 Augustus 1831 ontdek hy eletromagnetiese induksie, die beginsel wat tot die elektriese kragopwekker en transformator gelei het. Hierna word elektriese kragopwekking, verspreiding en verbruiking uiteindelik 'n werklikheid. Sy daaropvolgende werk was oor elektrochemiese aksie. Die mensdom het dus onder andere die volgende woorde aan hom te danke: elektrode, elektroliet, anode, katode en ioon. Hy het hom ook verdiep in die studie van statiese elektrisiteit en verdere studie van elektriese induksie. Belangrik was dat hy tot die gevolgtrekking gekom het dat die aanvaarde idee van elektrisiteit as 'n vloeistof verkeerd was. Hy het dit begin sien as 'n tipe krag wat van een atomiese deeltjie na 'n ander oorgedra word.

Faraday en ligtoringlampe[wysig]

Van 1836 tot 1865 is Faraday aangestel as Wetenskaplike Raadgewer vir Trinity House wat verantwoordelik was vir skeepsveiligheid langs die kus van Engeland en Wallis. Gedurende hierdie tyd het Faraday gepoog om die lampe van die ligtorings meer effektief te maak sodat hulle brandstofverbruik verminder kon word. In die 1840's het hy 'n lampskoorsteen ontwikkel wat meer van die lamp se ontbrandings produkte van die vlam af verwyder het. Die lamp is deur sy broer Robert gepantenteer en is in al die ligtorings geïnstalleer asook in die Athenaeumklubgebou en Buckinghampaleis. Faraday het ook heelwat tyd spandeer aan die ontwikkeling van elektriese lampe, veral gedurende die 1860's. Sy elektriese lampstelsels was in die Tynemouth en South Foreland ligtorings geïnstalleer.

Gedurende dieselfde bestek van tyd in bogenoemde paragraaf was hy ook Professor in Chemie by die Koninklike Militêre Akademie naby Woolwich. Offisiere van die Engelse leër het dus hulle kennis van chemie by hom geleer. Die Admiralty het hom dikwels om raad gevra oor 'n verskeidenheid onderwerpe byvoorbeeld hoe hawer sal vaar wanneer dit op skepe gestoor word en wat die beste manier sal wees om Cronstadt aan te val gedurende die Krimoorlog. In 1844 was Faraday en Charles Lyell versoek om die ontploffing by die Haswellkoolmyn te ondersoek om uit te vind wat dit veroorsaak het. Hulle gevolgtrekking was dat beter ventilasie die moontlikheid van ontploffings sal verminder, maar die regering en myneienaars het hulle raad geïgnoreer.

Die latere jare[wysig]

In die vroeë 1840's het Faraday se gesondheid versleg. Daarmee tesame het hy ook 'n ouderling geword in die Sandemaniese Kerk en as gevolg van beide hierdie redes het hy merkbaar minder lesings gegee en minder wetenskaplike navorsing gedoen. In 1843 begin hy egter wonder of die ruimte elektrisiteit gelei. Hy kon bewys dat lug onder sekere omstandighede 'n geleier is en onder ander omstandighede nie. Hy begin 'n oplossing soek deur in 1844 'n lesing aan te bied oor die natuur van materie. Hy stel voor dat in plaas van Daltoniese atome, atome gesien moet word as sentrums van krag waar kraglyne ontmoet.

Gedurende daaropvolgende eksperimente het Faraday ontdek dat lig in 'n deurskynende materiaal deur magnetisme beïnvloed word, die magneto-optiese of Faraday-effek. Hieruit lei hy ook af dat 'n materiaal soos glas dus deur magnetisme beïnvloed word. Hy het dit bewys deur 'n swaar stuk glas tussen die pole van 'n elektromagneet te hang. Die glas was in lyn gebring met die magneet toe die magneet aangeskakel word. Hy het dieselfde eienskap opgemerk in baie ander materiale en het dit diamagnetisme genoem.

As 'n blyk van dank vir Faraday se werk met die ligtoringlampe het Prins Albert, die Koningin se man, vir hom 'n huis geskenk by Hampton Court. Faraday is hier oorlede op 25 Augustus 1867 en in die Highgate-begraafplaas begrawe.

Bron[wysig]