Norn

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Norn
Gepraat in: Orkney, Shetland 
Gebied: Wes-Europa
Totale sprekers: uitgesterf
Taalfamilie: Indo-Europees
 Germaans
  Noord-Germaanse
   Wes-Skandinawies
    Norn 
Skrifstelsel: Latynse alfabet 
Amptelike status
Amptelike taal in: geen
Gereguleer deur:
Taalkodes
ISO 639-1: geen
ISO 639-2:
ISO 639-3: nrn 
Tale van Skotland in die vroeë 15de eeu. Norn in oranje, Engels/Skots in geel en Skots-Gaelies in blou.

Norn is 'n uitgestorwe Noord-Germaanse of Skandinawiese taal wat op die Shetland- en Orkney-eilande en in Caithness op die vasteland van Skotland gepraat is. Nadat die eilande in die vyftiende eeu deur Noorweë aan Skotland terug gegee is, is die gebruik van die taal deur die regering en die Kerk van Skotland (die nasionale kerk) ontmoedig en is dit deur Skots vervang.

Dit is onseker presies wanneer Norn uitgesterf het. Die laaste rekords oor Norn sprekers dateer uit die negentiende eeu maar dit is moontlik dat die taal reeds in die agtiende eeu uitgesterf het. Brokstukke van die taal en leenwoorde is in die Skotse taal aangeneem en bly tot vandag deel van die spreektaal.

Dialekte van Norn is ook op die vasteland van Skotland gepraat – byvoorbeeld in Caithness – maar dié het uitgesterf self voordat Norn op die Orkney-eilande en Shetland-eilande verdwyn het. Sommige academici verwys dus ook na "Caithness Norn" maar ander stem nie saam nie. Daar is veel minder oor "Caithness Norn" bekend as oor die Orkney-eilande en Shetland-eilande Norn. Baie min geskrifte in Norn bestaan vandag. Geskrifte wat wel nog bestaan sluit in 'n weergawe van die Onse Vader, ballades, amptelike dokumente en verskeie rune-inskrifte.

Bibliografie[wysig]

  • Barnes, Michael P. "Orkney and Shetland Norn". In Language in the British Isles, ed. Peter Trudgill, 352-66. Cambridge: Cambridge University Press, 1984.
  • Barnes, Michael P. The Norn Language of Orkney & Shetland. Lerwick: Shetland Times 1998. ISBN 1-898852-29-4
  • Jakobsen, Jakob. An Etymological Dictionary of the Norn Language in Shetland. 2 vols. London/Copenhagen: David Nutt/Vilhelm Prior, 1928-32 (reprinted 1985).
  • Low, George. A Tour through the Islands of Orkney and Schetland. Kirkwall: William Peace, 1879.
  • Marwick, Hugh. The Orkney Norn. London: Oxford University Press, 1929.
  • Rendboe, Laurits. "The Lord's Prayer in Orkney and Shetland Norn 1-2". North-Western European Language Evolution 14 (1989): 77-112 and 15 (1990): 49-111.
  • Wallace, James. An Account of the Islands of Orkney. London: Jacob Tonson, 1700.

Eksterne skakels[wysig]