Persoonlikheidsteuring

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Persoonlikheidsteuring
Klassifikasie en eksterne bronne
Vincent van Gogh, wat self 'n depressielyer was, se werk van ’n man se wanhoop tydens depressie.
Vincent van Gogh, wat self 'n depressielyer was, se werk van ’n man se wanhoop tydens depressie.
ICD-10 F60
ICD-9 301.9
DiseasesDB 9889
MedlinePlus   000939
MeSH D010554
Star of life caution.svg Mediese waarskuwing

Persoonlikheidsteurings is ’n groep geestesteurings wat gekenmerk word deur langdurige wanaangepaste patrone van optrede, bewussyn en ander innerlike ondervindings. Daar kan op verskeie maniere daaraan uiting gegee word en dit verskil gewoonlik aansienlik van wat in die persoon se kultuur aanvaarbaar is. Dié patrone ontwikkel vroeg, is onbuigsaam en word verbind met ’n taamlike angs of stremming.[1] Die definisies kan verskil van bron tot bron.[2][3]

Simptome[wysig]

Persoonlikheid, soos in die sielkunde gedefinieer, is ’n stel langdurige eienskappe wat optrede en denke betref wat mense van mekaar onderskei. Persoonlikheidsteurings word dus bepaal deur ondervindings en optrede wat verskil van dié van die gemeenskap of van dit wat die gemeenskap verwag. Mense met sulke steurings kan probleme ondervind met emosies, interpersoonlike optrede of die beheer van drange, en dit kan lei tot ander probleme soos angs of depressie.[4]

Persoonlikheidsteurings word oor die algemeen gediagnoseer in 40–60% van psigiatriese pasiënte, en dit is dus die sielkundige diagnose wat die meeste gemaak word.[5]

Klassifikasie[wysig]

Die Diagnostiese en Statistiese Handleiding van Geestesteurings‎ vermeld 10 persoonlikheidsteurings, wat in drie groepe verdeel word:

Groep A[wysig]

  • Vreemde of eksentrieke gedrag
    • Paranoïese persoonlikheidsteuring
    • Skisoïede persoonlikheidsteuring
    • Skisotipiese persoonlikheidsteuring

Groep B[wysig]

  • Teatraal, emosioneel of grillerig
    • Antisosiale persoonlikheidsteuring
    • "Borderline"-persoonlikheidsteuring
    • Teatrale persoonlikheidsteuring
    • Narsistiese persoonlikheidsteuring

Groep C[wysig]

  • Gespanne of angstige gedrag
    • Ontwykende persoonlikheidsteuring
    • Afhanklike persoonlikheidsteuring
    • Obsessief-kompulsiewe persoonlikheidsteuring (moenie verwar word met obsessief-kompulsiewe steuring nie)

Verwysings[wysig]

  1. American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth, Arlington, VA: American Psychiatric Publishing, 646–649. ISBN 978-0-89042-555-8. 
  2. Berrios, G E (1993). “European views on personality disorders: a conceptual history”. Comprehensive Psychiatry 34 (1): 14–30. DOI:10.1016/0010-440X(93)90031-X.
  3. Millon, Theodore; Roger D. Davis (1996). Disorders of Personality: DSM-IV and Beyond. New York: John Wiley & Sons, Inc., 226. ISBN 0-471-01186-X. 
  4. Kernberg, O. (1984). Severe Personality Disorders. New Haven, CT: Yale University Press, ISBN 0300053495.
  5. Saß, H. (2001). "Personality Disorders," pp. 11301-11308 in Smelser, N. J. & Baltes, P. B. (eds.) International encyclopedia of the social & behavioral sciences, Amsterdam: Elsevier doi:10.1016/B0-08-043076-7/03763-3 ISBN 978-0-08-043076-8

Eksterne skakels[wysig]