Ponzi-skema

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
1920-foto van Charles Ponzi, na wie die kriminele skema vernoem is, terwyl hy steeds as sakeman in sy kantoor in Boston gewerk het.

'n Ponzi-skema is 'n vorm van bedrog (gewoonlik in die vorm van 'n piramideskema) wat beleggers lok en winste aan vroeëre beleggers betaal met fondse van meer onlangse beleggers.[1] Die skema laat slagoffers glo dat winste uit wettige sake-aktiwiteit (bv. produkverkope of suksesvolle beleggings) kom, en hulle bly onbewus daarvan dat ander beleggers die bron van fondse is. 'n Ponzi-skema kan die illusie van 'n volhoubare besigheid handhaaf solank nuwe beleggers nuwe fondse bydra, en solank die meeste van die beleggers nie volle terugbetaling eis nie en steeds glo in die nie-bestaande bates wat hulle na bewering besit.

Van die eerste aangetekende gevalle wat aan die moderne definisie van Ponzi-skema te voldoen, is vanaf 1869 tot 1872 deur Adele Spitzeder in Duitsland en deur Sarah Howe in die Verenigde State in die 1880's deur die "Ladies' Deposit" bestuur. Howe het 'n maandelikse rentekoers van 8% aan slegs vroulike kliënte aangebied en toe die geld gesteel wat die vroue belê het. Sy is uiteindelik ontdek en het drie jaar tronkstraf uitgedien.[2] Die Ponzi-skema is ook voorheen in romans beskryf; Charles Dickens se 1844-roman Martin Chuzzlewit en sy 1857-roman Little Dorrit bevat albei beskrywings van sulke skemas.[3]

In die 1920's het Charles Ponzi hierdie skema uitgevoer en het bekend geword oor die hele Verenigde State vanweë die groot bedrae geld wat hy ingeneem het.[4] Sy oorspronklike skema was gebaseer op die wettige handel van internasionale antwoordkoepons vir posseëls, maar hy het gou nuwe beleggers se geld begin herlei om betalings aan vroeëre beleggers en aan homself te maak.[5]Anders as vroeëre soortgelyke skemas, het Ponzi's aansienlike persdekking gekry, beide binne die Verenigde State en internasionaal, terwyl dit gepleeg is en nadat dit in duie gestort het. Hierdie bekendheid het uiteindelik daartoe gelei dat dié soort skema na hom vernoem is.[6]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. "Ponzi Scheme". Investor.gov. U.S. Securities and Exchange Commission. Besoek op 9 Junie 2021.
  2. Zuckoff, Mitchell. Ponzi's Scheme: The True Story of a Financial Legend. Random House: New York, 2005. (ISBN 1-4000-6039-7)
  3. Markopolos, Harry; Casey, Frank (2010), No One Would Listen: A True Financial Thriller, John Wiley and Sons, p. 50, ISBN 978-0-470-55373-2, https://books.google.com/books?id=7NeZeQ6qHq4C&pg=PA50 
  4. "Ponzi Schemes". US Social Security Administration. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 1 Oktober 2004. Besoek op 24 Desember 2008.
  5. "Ponzi Schemes – Frequently Asked Questions". U.S Securities and Exchange Commission. U.S Securities and Exchange Commission. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Junie 2012. Besoek op 23 Junie 2012.
  6. Peck, Sarah (2010), Investment Ethics, John Wiley and Sons, p. 5, ISBN 978-0-470-43453-6, https://books.google.com/books?id=EiIMJ83qRCIC&pg=PA5