Friedrich August Hayek

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Friedrich August Hayek
Hayek.jpg
Gebore 8 Mei 1899
Wene, Oostenryk-Hongarye
Oorlede 23 Maart 1992
Freiburg im Breisgau, Duitsland
Nasionaliteit Vlag van Oostenryk Oostenryk
Vlag van Verenigde Koninkryk Verenigde Koninkryk
Vakgebied Ekonomie, Politieke Wetenskap, reg, filosofie, sielkunde
Instelling(s) Universiteit van Freiburg (1962–1968)
Universiteit van Chicago (1950–1962)
Londense Skool vir Ekonomie (1931–1950)
Alma mater Universiteit van Wene (Dr. jur. 1921, Dr. rer. pol 1923)
Bekend vir Ekonomiese berekeningsprobleem, katallaxie, verspreide kennis, pryssein, spontane orde, Hayek-Hebb model
Beïnvloed deur Wieser, Menger, Frank Fetter, Mach, Böhm-Bawerk, Mises, Mandeville, Wittgenstein, Burke, Sidney, Mill, Tocqueville, Popper, Eucken, A. Smith, Spann, David Hume, John Locke, Adam Ferguson, Josiah Tucker, Lord Acton
Invloed op M. Friedman, D. Friedman, Popper, Coase, Erhard, Hicks, V. Smith, Lerner, Rothbard, H. Hazlitt, Laffer, Yayla, Ostrom, Timberlake, Selgin, White, Yeager, Sowell
Toekennings Nobelprys vir Ekonomiese Wetenskappe (1958)
Presidensiële Medalje van Vryheid (1991)
Friedrich von Hayek signature.gif

Friedrich August Hayek (* 8 Mei 1899  – † 23 Maart 1992) was 'n ekonoom en filosoof wat veral bekend is vir sy verdediging van vrye-mark kapitalisme en klassieke liberalisme teen sosialistiese en kollektivistiese denkrigtings. Hy word as een van die belangrikste ekonome en politieke filosowe van die twintigste eeu beskou en het die Nobel Prys vir Ekonomiese Wetenskappe in 1974 verower. Saam met sy mentor, Ludwig von Mises, was hy 'n belangrike bydraer tot die Oostenrykse denkskool in politiese ekonomie.[1] Hayek se verduideliking van hoe prysveranderinge inligting weergee wat indiwidue in staat stel om hulle planne te koördineer, word allerweë as 'n belangrike mylpaal in ekonomie beskou.[2] Hayek het ook betekenisvolle werk gedoen op die gebied van stelseldenke, regswetenskap, breinkunde en die geskiedenis van idees.

Hayek het diens gedoen tydens die Tweede Wêreldoorlog en het gesê dat dit sy ervaringe tydens die oorlog was wat hom gedryf het om te help om die foute te vermy wat tot die oorlog gelei het. Dit is dan ook hierdie begeerte wat aanleiding gegee het tot sy loopbaan. Hy het sy eerste pos in 1927 opgeneem, dieselfde jaar wat Josef Stalin sy mag in die Sowjet-Unie verenig het deur Leon Trotski uit die kommunistiese party te verban. Fascisme het ook in daardie tyd opgang gemaak in Duitsland en Italië. Die Groot Depressie het ook in 1929 begin reg aan die begin van Hayek se loopbaan.

In 1974 het Hayek die Nobelprys vir Ekonomie saam met die Sweedse ekonoom, Gunnar Myrdal, gedeel vir sy baanbrekerswerk in die teorie van geld en ekonomiese skommelinge asook sy in-diepte-analise van die interafhanklikheid van ekonomiese-, sosiale- en institusionele verskynsels.[3]

Die V.S.A se Presidential Medal of Freedom is ook in 1991 deur president George H. W. Bush aan hom toegeken.[4]

Hayek was woonagtig in Oostenryk, Brittanje, die V.S.A en Duitsland en het in 1938 'n Britse onderdaan geword. Hy het die grootste deel van sy akademiese loopbaan by die London Skool vir Ekonomie (LSE), die Universiteit van Chicago, en die Universiteit van Freiburg deurgebring.

Verwysings[wysig]

  1. Edward Feser (edt), The Cambridge Companion to Hayek, Cambridge University Press (2007), ISBN 0-521-84977-2, p.13
  2. Skarbek, David (March 2009). “F. A. Hayek's Influence on Nobel Prize Winners”. Review of Austrian Economics 22 (1).
  3. Bank of Sweden (1974). “The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 1974”.
  4. George H. W. Bush (1991-11-18). “Remarks on Presenting the Presidential Medal of Freedom Awards”.